Beyrut'ta felakete yol açan amonyum nitrat nedir?

Lübnan'da Beyrut Limanı'nda meydana gelen patlamada 6 yıldır bir depoda tutulan 2 bin 750 ton amonyum nitrat infilak etti. Patlamanın ardından amonyum nitratın ne olduğu ve hangi alanlarda kullanıldığı merak konusu oldu.

GÜNCEL, 05 Ağustos 2020 Çarşamba, 17:13
Beyrut'ta felakete yol açan amonyum nitrat nedir?

Lübnan, Beyrut Limanı'ndaki patlamada 6 yıldır bir depoda tutulan ve 100 kişinin ölümüne 4 binden fazla kişinin ise yaralanmasına neden olan 2 bin 750 ton amonyum nitrat bileşeninin patladığını duyurdu. Peki amonyum nitrat nedir? Amonyum nitratın kullanım alanları neler?

Amonyum ve nitrat kökünün birleşiminden olan ve tarımla ilgilenen çiftçilerin gübreleme amacıyla kullanıldığı bileşen, aynı zamanda çok güçlü bir patlayıcı etkiye sahip. Bileşen, farklı maddelerle güçlendirilerek nükleer bombalardan dahi daha güçlü patlamalara sebebiyet verebilir. 

Genellikle gübre ve patlayıcı madde yapımında kullanılan amonyum nitrat, ayrıca madencilik ve soğutma amaçlı paketlerin üretiminde de kullanılıyor. Amonyum nitrat, yaklaşık yüzde 16,5'i amonyum ve 16,5'i nitrat azotu olmak üzere toplam yüzde 33 azot içeriyor. Yapay gübre yapımında en çok kullanılan azotlu bileşiktir. Bu özelliği ve toprakta hızlı çözünen bir gübre olması sebebiyle hem hızlı etki eder, hem de etki süresi diğer azotlu gübrelere oranla daha uzun sürer.

Başka patlayıcılarının patlama hızını azaltmak amacıyla da kullanılıyor

Toz alüminyum ile amonyum nitrat karışımı olan amonallerin yükseltgen maddesini oluşturan bu bileşik, başka patlayıcılarının patlama hızını azaltmak amacıyla da kullanılır. Örneğin;amonyaklı dinamitler olarak bilinen patlayıcılarda, nitrogliserinin patlama hızı, amonyum nitratla denetim altına alınır.

Yağış miktarı yüksek olan bölgelerde kullanılması tavsiye edilmiyor

Amonyum Nitrat uygulaması sonrasında toprakta herhangi bir pH değişimi gözlenmez. Yapısı gereği nötr tipte bir gübre olup her türlü toprakta rahatlıkla kullanılabilinir. İçeriğindeki nitrat azotunun kolay yıkanması sebebiyle yağış miktarı yüksek olan bölgelerde kullanımı çok fazla tavsiye edilmez. Bu tipteki bölgelerde Amonyum Nitrat kullanımı tek seferde değil, 2-3 uygulama şeklinde olmalıdır. Böyle bir uygulama ayrıca hem verime hem de kaliteye etki etmektedir.

Amonyum Nitrat gübresi kurak bölgeler içinde büyük önem arz etmektedir. Türkiye koşullarında özellikle İç Anadolu gibi yağış oranı az olan bölgelerde %26 CAN gübresi yerine kullanımı tercih edilmelidir, zira Amonyum Nitrat gübresi toprağın kendi nemi ile eriyebilmektedir.

Amonyum Nitrat felaketleri 

Amonyum Nitrat bileşiği ısıtıldığında içeriğindeki gazlar, bir patlamaya neden olmadan ayrışabilir. Ancak başka etmenler ve büyük miktarlarda Amonyum nitratın yarattığı oksidasyonlar patlamalarla sonuçlanabilir.

Amonyum nitratın neden olduğu bazı büyük patlamalar şunlar:

İngiltere (1916) - 115 ölü: 2 Nisan 1916'da Faversham'da bir fabrikada çıkan yangının ardından patlama meydana geldi. 25 ton TNT ve 700 ton amonyum nitratın patlamasıyla çoğu nakliye işçisi 115 kişi öldü. 'Büyük Patlama' olarak anılan bu olay İngiltere tarihine de en büyük endüstri kazası olarak geçti.

ABD (1947) - 29 ölü: Tarihteki en büyük sanayi kazalarından biri olan bilinen 'Teksas Faciası', 2,1 bin tonun üzerinde amonyum nitrat yüklü SS Grandcamp gemisinde başlayan yangın sonucu gerçekleşmişti. 581 kişinin hayatını kaybettiği faciadan yalnızca 3 ay sonra, bu kez Fransa'nın Brest limanında bir kargo gemisinde benzer nedenlerle yaşanan patlama 29 cana mal oldu.

Almanya (1921) - 561 ölü: Tarihteki en büyük patlamalardan biri Oppau'daki BASF üretim tesislerinde yaşandı. Yarı yarıya amonyum nitrat ve amonyum sülfattan oluşan gübreyi çözüştüren fabrikada bir patlama meydana geldi. Kimyasal tesiste daha önce 20 bin kez başarı ile uygulanan bu yöntemin bu sefer faciayla sonuçlanmasının nedeni, çalışılan gübrede yüzde 50'den fazla amonyum nitrat içeriği olduğu şeklinde açıklandı. Fabrikadaki ve çevresindeki 561 kişinin yaşamını yitirdiği patlamada depolanan 4500 gübrenin 450 tonu patlamıştı.

Çin (2015) - 173 ölü: Çin'in Tianjin limanında bir nitroselüloz deposunda başlayan yangının 800 ton amonyum nitratın depolandığı noktaya ulaşması ile büyük bir patlama gerçekleşmiş ve 173 kişi hayatını kaybetmişti. 

TÜRKİYE
Bursa'da otobüste mesafe kavgası: 'Sen olsaydın ne yapardın?'
Bursa'da otobüs şoförü ile yolcu arasında mesafe tartışması çıktı, o anlar kameralara yansıdı.
DÜNYA
Azerbaycan'da kısmi seferberlik ilan edildi
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, ülkede kısmı seferberlik ilan edilmesine yönelik kararı im...
SPOR
Bursaspor'dan ayrılan Kubilay için taraftar lokma döktürdü
Kubilay Kanatsızkuş'un Bursaspor'dan ayrılmasından sonra yeşil-beyazlı bir taraftar, daha ön...
TÜRKİYE
Bakan duyurdu! Salda Gölü için yasak geldi...
Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, Salda Gölü'nün "Beyaz Adalar" bölgesinde 15 Ekim itibarıy...
SPOR
Bursaspor mola verdi!
Giresunspor mağlubiyeti sonrası Tuzlaspor maçı hazırlıklarına ara vermeden başlayan Bursaspo...
TÜRKİYE
Ünlü şeften Bursalı kadınlara destek!
Yayınlandığı saatlerde milyonlarca insanı ekran başına bağlayan yemek programı "Masterchef"ten, G...
BUSMEK kurs merkezleri eğitime hazır!
Bursa'da TOKİ konutları yanında korkutan yangın!
AK Parti Mudanya'da İnci Söğütlü güven tazeledi
Başkan Yılmaz: Gençler için bütün imkânlarımızı seferber etmeye hazırız

En Çok Okunan Haberler

Bursa'da vicdansız sürücü temizlik işçisine ...

Bursa'nın Karacabey ilçesinde çöp konteynerini boşal...

Sapık tarikat liderinden müritlerine mektup:...

12 yaşındaki çocuğa cinsel istismardan tutuklanan Ey...

Azerbaycan harekatın bilançosunu açıkladı! E...

Azerbaycan- Ermenistan hattında sıcak çatışma devam ...

BDDK'dan bankalar için kritik hamle!

1 Ekim'den itibaren Aktif Rasyosu'nun aylık ortalama...

Ünlü şeften Bursalı kadınlara destek!

Yayınlandığı saatlerde milyonlarca insanı ekran başı...

Piyasalar haftaya hareketli başladı! İş...

Dolar/TL gece saatlerinde illikit piyasada yeni zirv...

Trump'tan dikkat çeken Dağlık Karabağ açıkla...

ABD Başkanı Donald Trump, Azerbaycan ve Ermenistan a...

Bursa'da Osmanlı domatesi rekor kırdı!

Bursa'nın İznik ilçesinde üretilen domatesler görenl...

Azerbaycan'dan Ermenistan'a 'son uyarı'

Azerbaycan Savunma Bakanlığı, sivil yerleşim birimle...

Yargıtay'dan davalı çalışanlar için kritik k...

Yargıtay, aynı işverene dava açan işçilerin birbirle...

İstanbul'da kademeli mesai başladı

İstanbul'da, corona virüsüyle mücadele kapsamında ge...

UEDAŞ filosunu genişletti! Dört mevsim müdah...

UEDAŞ, arıza bakım hizmetlerinde görev yapan araç fi...

Bakan duyurdu! Salda Gölü için yasak geldi...

Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, Salda Gölü'n...

Bursa'da otobüste mesafe kavgası: 'Sen olsay...

Bursa'da otobüs şoförü ile yolcu arasında mesafe tar...

Bursaspor mola verdi!

Giresunspor mağlubiyeti sonrası Tuzlaspor maçı hazır...