'Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir!' Türkiye Cumhuriyeti 97 yaşında

Türkiye'de "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir" kuralını devlet yönetimine yerleştiren, demokrasiyi taçlandıran cumhuriyetin ilanının üzerinden 97 yıl geçti.

GÜNCEL, 29 Ekim 2020 Perşembe, 04:20
'Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir!' Türkiye Cumhuriyeti 97 yaşında

Bugün 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı...

Türkiye'de "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir." kuralını devlet yönetimine yerleştiren ve demokrasiyi taçlandıran cumhuriyetin ilanının üzerinden 97 yıl geçti.

Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasının ardından Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk, yeni Türk devletinin yüzünü çağdaşlaşma ve demokrasiye çevirdi.

Ankara'nın Türkiye devletinin hükümet merkezi olmasının ardından mevcut rejimin isminin de bütün açıklığıyla konulması, yeni devletin başkanının da seçilmesi gerekiyordu. O güne kadar devlet başkanlığı görevi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı olarak Atatürk tarafından yürütülmüştü.

Bazı yabancı ülkeler de Lozan Antlaşması'nın onayı için Türkiye'deki yeni devlet rejiminin daha açık şekilde belirlenmesini istiyorlardı. Bu sıralarda İcra Vekilleri Heyeti'nin istifası ve Meclisin güvenini kazanacak bir kabine listesinin oluşturulamaması da bu soruna acil çözüm gerektirdi.

25 Ekim 1923'te ise hükümetin istifasıyla bir bunalım ortaya çıktı. Bu olay Atatürk'e, cumhuriyeti ilan etmek için beklediği fırsatı verdi. 28 Ekim 1923 akşamına kadar hükümetin kurulamaması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Çankaya Köşkü'nde arkadaşlarına "Yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz" diyerek fikrini açıkladı.

Atatürk o gece, İsmet İnönü ile 1921 Anayasası'nın bazı maddelerini değiştiren kanun tasarısını da hazırladı. 

29 Ekim 1923'te parti grubunda görüşe sunulan tasarıda yer alan bazı hükümler şunlardı:  

"Türkiye Devleti'nin hükümet şekli cumhuriyettir."

"Türkiye Devleti, yönetim birimlerini Bakanlar Kurulu aracılığıyla yönetir."

"Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kendi üyeleri arasından bir seçim dönemi için seçilir."

"Cumhurbaşkanı, devletin başkanıdır. Bu sıfatla gerekli gördükçe Meclis ve Bakanlar Kuruluna başkanlık eder."
Aynı gün Mecliste görüşülen tasarı, yapılan konuşmalardan sonra saat 20.30'da oturuma katılan 158 üyenin tamamının oyuyla kabul edildi. Cumhuriyetin ilanı "Yaşasın cumhuriyet" sesleri ve alkışlarla karşılandı.

TARTIŞMALARA SON VERİLDİ

Bundan sonra cumhurbaşkanlığı seçimine geçildi.

Yapılan gizli oylamada 158 milletvekilinin tamamının oyunu alan Mustafa Kemal Atatürk, TBMM tarafından yeni Türk devletinin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Bunun üzerine kürsüye gelen Mustafa Kemal, konuşmasını "Türkiye Cumhuriyeti mesut, başarılı ve muzaffer olacaktır" sözüyle tamamladı.

Böylece devletin adı ve rejimiyle ilgili tartışmalara son verildi ve devlet başkanlığı konusu çözüme kavuştu. Hükümetin kurulma şekli yeniden düzenlendi.

Buna göre; Cumhurbaşkanı başbakanı atayacak, başbakan da bakanlarını seçip cumhurbaşkanının onayına sunacaktı. Bu uygulamayla, Meclis Hükümeti Sistemi yerine parlamenter rejime geçilmiş oldu.

İlk hükümeti kurmakla İsmet İnönü görevlendirilirken, Fethi Okyar da TBMM Başkanlığı'na seçildi. 

 BAYRAM İLAN EDİLDİ

Türk halkı, 29 Ekim gecesi ve 30 Ekim günü cumhuriyetin ilanını kutladı. 26 Ekim 1924'te yayımlanan kararname ile cumhuriyetin ilanının 101 pare top atışı ve düzenlenecek etkinliklerle kutlanmasına karar verildi. Karar doğrultusunda 29 Ekim 1924'teki etkinlikler, kutlamaların başlangıcı oldu.

Hariciye Vekaleti, 2 Şubat 1925'te bir kanun teklifiyle 29 Ekim'in bayram olmasını önerdi. Teklif, Meclis Anayasa Komisyonu tarafından incelendi ve 18 Nisan'da karara bağlandı. TBMM'de teklifin 19 Nisan'da kabul edilmesiyle 29 Ekim, 1925 yılından bu yana ''Milli Bayram'' olarak kutlanmaya başlandı.

GÜNCEL
Bakan Koca'dan ''zorunlu karantina'' paylaşımı
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Twitter hesabından yaptığı açıklamada "Tedbirlere harfiyen uymak ke...
GÜNCEL
Moderna ve Pfizer'in geliştirdiği aşılarda yan etkiler açıklandı
Amerikan Tabipler Birliği'nden uzmanlar, Moderna ve Pfizer'ın geliştirdiği koronavirüs (Covid-19)...
GÜNCEL
5 Türk yapımı SİHA almayı planlıyorlar!
Ukrayna Genelkurmay Başkanı Ruslan Homçak, Kiev Yönetimi'nin Türkiye'den beş adet silahlı insansı...
ASAYİŞ
15 gündür haber alınamayan kişi evinde ölü bulundu
Karabük'te kendisinden 15 gündür haber alınamayan yaşlı adam evinde ölü bulundu.
GÜNCEL
Ali Ağaoğlu, koronavirüse yakalandı!
Ağaoğlu Grup Yönetim Kurulu Başkanı Ali Ağaoğlu, koronavirüs testinin pozitif çıkması üzerine ken...
GÜNCEL
Bakan Koca'dan flaş yerli koronavirüs aşısı açıklaması
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, "Milli aşı adayının gönüllülere ikinci doz uygulaması bugün başladı...
Camide katliam yapmıştı! Cezası azaldı
CHP'li eski belediye başkanına 13 milyon 658 bin lira ceza
Demir Grup Sivasspor'dan Avrupa'da ikinci galibiyet
10. Uluslararası Suç ve Ceza Film Festivali'nde ödüller sahiplerini buldu

En Çok Okunan Haberler

Bursa'yı ayağa kaldıran olay! Herkes seferbe...

Bursa'da dün öğleden sonra evlerinden 'öğretmenlerin...

Bursa'da facianın eşiğinden dönüldü! Benzin ...

Bursa'da kısıtlamanın başlamasıyla farklı noktalarda...

Bursa'da ormanlık alandaki sevgili tartışmas...

Bursa'da sevgililer arasında henüz belirlenemeyen ne...

Bursa'da genç kız sinir krizi geçirdi! Polis...

Bursa'da iki sevgilinin evlerinin odasında kavga etm...

Bursa'dan Türkiye'ye örnek olacak proje: 1+1+1

Bursalı bir firma, koronavirüs tedbirlerine 1+1+1 ko...

Bakan Koca: 'Bugünkü vaka sayımız 28 bin 351'

Koronavirüs Bilim Kurulu, Türkiye'nin gündemindeki p...

Bursa'da 10 kadın çarşıyı karıştırdı! Ortalı...

 Bursa'nın İnegöl ilçesinde, tırnakçılık yöneti...

Bursa'da jandarmadan şok operasyon! Çukurda ...

Bursa'da Uludağ'ın eteklerinde yer alan bir tepede, ...

Bursa'da zincirleme kaza! Ortalık savaş alan...

Bursa'da meydana gelen kazada otomobil, önce çöp kon...

Bursa'da art arda kaza! Otomobil bariyerlere...

Bursa'da 10 dakika içerisinde iki yaralamalı kaza me...

Bursa'da nefes kesen kovalamaca... 10 dakika...

Bursa'da, sokağa çıkma kısıtlamasının başlamasıyla o...

Bursa'da deprem

Bursa'nın Gemlik İlçesi açıklarında saat 07:20'de 3....

10 dil biliyor, 70'ten fazla ülke gezdi! Bur...

10 dil bilen, 70'ten fazla ülke gezen 58 yaşındaki A...

Koronayla mücadelede en başarılı ülkeler bel...

Bloomberg 200 milyar dolar ve üzerinde ekonomik büyü...

Uludağ yolundaki işletmelere şok baskın

Osmangazi Belediyesi Zabıta Müdürlüğü ekipleri, koro...