İlim, edep, takva ve İslam

İslam düşünce geleneği içerisinde Fıkıh, kanun ve yasayı, felsefe, akıl, tefekkür ve bilimi, tasavvuf ise gönül ve iç dünyayı temsil ederken, birbirlerinden azami suretle yararlanmaktadırlar.

GÜNCEL, 29 Mayıs 2017 Pazartesi, 09:07
İlim, edep, takva ve İslam

-Rıza Tevfik Kalyoncu-

İslam düşüncesi, üç geleneğin birleşiminden oluşan bütün kriz ve sorunlarına rağmen canlılığını koruyan kadim bir gelenektir. Muhterem hocamız, Prof. Dr. Süleyman Uludağ'ın İslam Düşüncesinin Yapısı adlı eseri konuyu merak edenler için değerli bir kaynaktır. İslam düşüncesinin üç geleneği, Fıkıh, Felsefe ve Tasavvufttur. İslam dininin ana kaynaklarına farklı yaklaşımlar, bu üç geleneğin birer zenginliği ve hediyesidir. Bu üç geleneğin kendi içlerindeki farklılıklarını düşünürsek, ne kadar zengin ve çeşitli bir düşünce mirasımız olduğunu daha kolay anlayabiliriz. Bugün modern İslam düşüncesinin ihtiyaç duyduğu şey ise, bu üç geleneğin tüm farklılık ve zıtlıklarını birer çatışma unsuru olmaktan çıkararak, uyumlu ve anlamlı bir birlikteliğe dönüştürmektir.

İslam düşünce geleneği içerisinde Fıkıh, kanun ve yasayı, felsefe, akıl, tefekkür ve bilimi, tasavvuf ise gönül ve iç dünyayı temsil ederken, birbirlerinden azami suretle yararlanmaktadırlar. Zunun Mısrî (v. 772)'nin Sulemî'nin Tasavvuf'un İlkeleri adlı eserinde geçen şu sözü bu birlikteliğe bir örnek olarak verilebilir:

"Allah, İslam'ı ilimle süsledi, edep ile yükseltti ve takva ile şerefli kıldı"

Zunun'un bu cümlesi bize İslam'ın ilim, edep ve takva olmadan diğer bir deyişle bu hasletler üzerine düşünmeden anlaşılamayacağını söylüyor. Nitekim İslam tefekkür geleneği üzerine araştırmalar yapan Franz Rosenthal'e göre her medeniyetin kendine has özellikleri vardır. İslam medeniyetinin ayrıcı vasfı ve temel kavramı ilimdir. Bu tespit, İslam medeniyetinin ister hukuk ister sanat ister siyaset olsun her alandaki temel düsturunun ilim olduğunu göstermesi bakımından önem arz etmektedir.

İslam dininin ve medeniyetinin temelinde bulunan ve bulunması gereken ilim kavramı ne anlama gelmektedir? Türkçemize bilgi olarak çevirebileceğimiz ilim, bilinenlerden hareketle bilinmeyenlere varabilme yetisi olarak tasvir edilebilir. Zunun'un "İslam'ın ilimle süslenmesi" ifadesini, İslam'ın bilinmeye ulaşma ile zenginleştiği ve müntesiplerini bu noktada teşvik ettiği şeklinde anlamak mümkündür. Nitekim ayeti kerimeyi hatırlarsak

"Allah'a karşı ancak; kulları içinden âlim olanlar derin saygı duyarlar. Şüphesiz Allah   mutlak güç sahibidir, çok bağışlayandır." (Fâtır, 28)

İlimden, bilimden ve akıldan koparılmış bir İslam düşünmek, ne İslam dininin temel nitelik ve düsturları açısından ne de İslam medeniyetinin tarihteki serencamı ve ilkeleri açısından mümkün görünmemektedir. İlimle alakalı ve İslam'ın temelinde bulunan diğer kavram ise edeptir. Edep, ilimden farklı olarak daha davranışsal bir sürece işaret eder. Diğer bir deyişle, ilim edebin söylemsel zeminini oluştururken edep ilmin inşa ettiği bu zeminin davranışlara yansımasıdır. İlim tefekkürün, edep ise fiillerin hasletidir. Edep aynı zamanda toplumsal norm ve kurallarla da alakalıdır. Bu anlamda edep, inanan bireyin içerisinde bulunduğu toplumla sağlıklı bir uyum sağlaması olarak tasvir edilebilir.

İlim ve edepten farklı olarak takva ise, yaratıcıya imanın getirdiği, bütün kainata yönelik saygıdır. Müttaki olmak, bilinçsiz bir korkunun değil, hem fiile hem de bilince yansıyan bütüncül bir durumun sonucudur.

Kaynak: Yenidonem

GÜNCEL
Suudi Arabistan: 'Cemal Kaşıkçı konsolosluktaki arbedede öldü'
Suudi Arabistan, gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın konsolosluk içinde yaşanan arbede neticesinde öldüğün...
SPOR
Bursaspor Başkanı Ali Ay'dan sert çıkış: Başladığım işi yarım bırakmam
Galatasaray karşılaşması sonrası açıklama yapan Bursaspor Başkanı Ali Ay, olağanüstü kongre istey...
SPOR
Bursaspor Teknik Direktörü Aybaba: Bu işlerden biz de yorulduk
Bursaspor Teknik Direktörü Samet Aybaba, Galatasaray karşılaşması sonunda önemli açıklamalarda bu...
SPOR
Bursaspor beraberliğe razı oldu!
Spor Toto Süper Lig'in 9. haftasında Bursaspor, Galatasaray deplasmanında 1-1 berabere kaldı.
GÜNCEL
TUSKON'un Başkanı Rızanur Meral'in eşi gözaltında
Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasına (FETÖ/PDY) yönelik İstanbul merkezli 10 ilde...
GÜNCEL
Tekstil atölyesinde korkunç olay! 2 kişi hayatını kaybetti
İzmir'in Bergama ilçesindeki bir tekstil atölyesinin istinat duvarının çökmesi sonucu 2 kişi öldü...
Bursa'da feci ölüm! Ağaç sonu oldu
Kimbilir kaç kişiyi zehirleyeceklerdi? Bursa'da yakayı ele verdiler
Deniz Çakır'ın çileden çıktığı anlar...
Bursa Keles'te organik ürünler hem taze hem daha ucuza...

En Çok Okunan Haberler

Bursa'da çekilen bu fotoğraf sosyal medyayı ...

Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından Zafer Meydanı...

Bursalıları canından bezdirdi! Çekicinin iş ...

Bursa'nın Mudanya ilçesinde çekicinin üzerine konmak...

Bursa'da korku dolu anlar! Aç kalan köpekler...

Bursa'da aç kalan 4 köpek, okuldan eve dönen çocuğa ...

Cübbeli Ahmet'ten Bursa'da çok konuşulacak s...

'Cübbeli Ahmet Hoca' olarak da bilinen Ahmet Mahmut ...

Bursa'da korkunç kaza! Feci şekilde can verdi

Bursa İzmir yolunda refüjdeki elektrik direğine çarp...

Bursa'da dehşete düşüren rakam: 68 can...

Kırmızı ışıkta durmadan geçme, alkol alıp direksiyon...

Bursa'da korkunç kaza! Otomobil su kanalına ...

Bursa'nın İnegöl ilçesinde yağmurdan dolayı kayganla...

Bursa'daki kentsel dönüşümle ilgili korkunç ...

CHP Bursa Milletvekili Erkan Aydın, Nilüfer İlçesind...

Bursa'da korkunç kaza! Emekli astsubay yaral...

Bursa Mudanya ilçesinde 2 aracın takla attığı kazada...

Bursa'da dev fabrika yangını!

Bursa'nın Nilüfer ilçesinde yer alan Kayapa Organize...

İzmir'de facia! 22 kişi hayatını kaybetti

İzmir'in Menderes ilçesinde düzensiz göçmenleri taşı...

'Boğazımızdan haram lokma geçmedi' dedi, pol...

Bursa'da bir vatandaş parkta poşetin içinde bulduğu ...

Artvin'deki kazanın ateşi Bursa'ya düştü!

Artvin'in Kemalpaşa ilçesinde tıra çarpan otomobilin...

Bursalılar dikkat, Meteoroloji uyardı! Hazır...

Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün hava durumu tahmin r...

Bursa'da hastalar şokta! Poliklinikler kapat...

Bursa'daki kamu hastanelerinde uzun süredir devam ed...