İlim, edep, takva ve İslam

İslam düşünce geleneği içerisinde Fıkıh, kanun ve yasayı, felsefe, akıl, tefekkür ve bilimi, tasavvuf ise gönül ve iç dünyayı temsil ederken, birbirlerinden azami suretle yararlanmaktadırlar.

GÜNCEL, 29 Mayıs 2017 Pazartesi, 09:07
İlim, edep, takva ve İslam

-Rıza Tevfik Kalyoncu-

İslam düşüncesi, üç geleneğin birleşiminden oluşan bütün kriz ve sorunlarına rağmen canlılığını koruyan kadim bir gelenektir. Muhterem hocamız, Prof. Dr. Süleyman Uludağ'ın İslam Düşüncesinin Yapısı adlı eseri konuyu merak edenler için değerli bir kaynaktır. İslam düşüncesinin üç geleneği, Fıkıh, Felsefe ve Tasavvufttur. İslam dininin ana kaynaklarına farklı yaklaşımlar, bu üç geleneğin birer zenginliği ve hediyesidir. Bu üç geleneğin kendi içlerindeki farklılıklarını düşünürsek, ne kadar zengin ve çeşitli bir düşünce mirasımız olduğunu daha kolay anlayabiliriz. Bugün modern İslam düşüncesinin ihtiyaç duyduğu şey ise, bu üç geleneğin tüm farklılık ve zıtlıklarını birer çatışma unsuru olmaktan çıkararak, uyumlu ve anlamlı bir birlikteliğe dönüştürmektir.

İslam düşünce geleneği içerisinde Fıkıh, kanun ve yasayı, felsefe, akıl, tefekkür ve bilimi, tasavvuf ise gönül ve iç dünyayı temsil ederken, birbirlerinden azami suretle yararlanmaktadırlar. Zunun Mısrî (v. 772)'nin Sulemî'nin Tasavvuf'un İlkeleri adlı eserinde geçen şu sözü bu birlikteliğe bir örnek olarak verilebilir:

"Allah, İslam'ı ilimle süsledi, edep ile yükseltti ve takva ile şerefli kıldı"

Zunun'un bu cümlesi bize İslam'ın ilim, edep ve takva olmadan diğer bir deyişle bu hasletler üzerine düşünmeden anlaşılamayacağını söylüyor. Nitekim İslam tefekkür geleneği üzerine araştırmalar yapan Franz Rosenthal'e göre her medeniyetin kendine has özellikleri vardır. İslam medeniyetinin ayrıcı vasfı ve temel kavramı ilimdir. Bu tespit, İslam medeniyetinin ister hukuk ister sanat ister siyaset olsun her alandaki temel düsturunun ilim olduğunu göstermesi bakımından önem arz etmektedir.

İslam dininin ve medeniyetinin temelinde bulunan ve bulunması gereken ilim kavramı ne anlama gelmektedir? Türkçemize bilgi olarak çevirebileceğimiz ilim, bilinenlerden hareketle bilinmeyenlere varabilme yetisi olarak tasvir edilebilir. Zunun'un "İslam'ın ilimle süslenmesi" ifadesini, İslam'ın bilinmeye ulaşma ile zenginleştiği ve müntesiplerini bu noktada teşvik ettiği şeklinde anlamak mümkündür. Nitekim ayeti kerimeyi hatırlarsak

"Allah'a karşı ancak; kulları içinden âlim olanlar derin saygı duyarlar. Şüphesiz Allah   mutlak güç sahibidir, çok bağışlayandır." (Fâtır, 28)

İlimden, bilimden ve akıldan koparılmış bir İslam düşünmek, ne İslam dininin temel nitelik ve düsturları açısından ne de İslam medeniyetinin tarihteki serencamı ve ilkeleri açısından mümkün görünmemektedir. İlimle alakalı ve İslam'ın temelinde bulunan diğer kavram ise edeptir. Edep, ilimden farklı olarak daha davranışsal bir sürece işaret eder. Diğer bir deyişle, ilim edebin söylemsel zeminini oluştururken edep ilmin inşa ettiği bu zeminin davranışlara yansımasıdır. İlim tefekkürün, edep ise fiillerin hasletidir. Edep aynı zamanda toplumsal norm ve kurallarla da alakalıdır. Bu anlamda edep, inanan bireyin içerisinde bulunduğu toplumla sağlıklı bir uyum sağlaması olarak tasvir edilebilir.

İlim ve edepten farklı olarak takva ise, yaratıcıya imanın getirdiği, bütün kainata yönelik saygıdır. Müttaki olmak, bilinçsiz bir korkunun değil, hem fiile hem de bilince yansıyan bütüncül bir durumun sonucudur.

Kaynak: Yenidonem

GÜNCEL
Bursa Büyükşehir ekipleri sel ve heyelandan zarar gören yerlere müdahale etti
Bursa Büyükşehir Belediyesi ekipleri ile aşırı yağmurdan dolayı Orhaneli Yolu'nda yaşanan toprak ...
EKONOMİ
Başbakan Yıldırım: 'İçerideki iş birlikçilerine söylüyorum, başaramayacaksınız'
Kurdaki yükselişle ilgili önemli açıklamalar yapan Başbakan Binali Yıldırım, "Kurdaki dalgalanma ...
GÜNCEL
Bursa'da sel suları kamyonu devirdi!
Bursa'da meydana gelen sel felaketinde bir kamyon sularla birlikte sürüklendi. Taşmak üzere olan ...
TÜRKİYE
Sosyal medyada 'Halkbank' soruşturması
Halkbank, ABD'li yetkili kurumlar tarafından Halkbank'a önemli miktarda para cezası verildiği yön...
EKONOMİ
Emekliye müjde! Tarih verildi
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Jülide Sarıeroğlu, emeklilere bayram ikramiyesinin haziran ayı ...
GÜNCEL
Bursa'da dolu şoku! 15 milyon liralık zarar var
Bursa'nın İnegöl ilçesinde etkili olan dolu, üreticiyi büyük zarara uğrattı. İlçeye bağlı 5 kırsa...
Gülben Ergen çocuklarla fotoğraf çektirirken şaşkına döndü!
Morgen Freeman'a şok taciz suçlaması! 'Herkesten özür diliyorum'
Diriliş Ertuğrul hayranlarına müjde!
Gizem Karaca, Çağatay Ulusoy sorusuna bakın ne yanıt verdi!

En Çok Okunan Haberler

Bursa'da esrarengiz olay! Davulcuların başın...

Bursa'da Emirsultan hazretlerinin türbesinin ve cami...

Bayram tatili 9 gün olacak mı? Açıklama geldi!

Ramazan Bayramı tatilinin 9 güne uzatılıp uzatılmaya...

Bursa'da yollar dereye döndü, araçlar yolda ...

Bursa'da günlerdir devam eden şiddetli yağmur nedeni...

Yağmur Bursa'yı ne zaman terk edecek?

Bursa son bir haftadır yağmurun etkisi altında... Bu...

Bursa'da iki araç kafa kafaya çarpıştı! Can ...

Bursa'nın İnegöl ilçesinde meydana gelen kazada, öze...

Şehrin göbeğinde ilginç görüntü! Gündüz 30, ...

Eskişehir'de üniversite öğrencisi olan 4 ev arkadaşı...

Bomba iddia: 'Erdoğan'ı faiz artırımına Yıld...

Merkez Bankası'nın Çarşamba günkü 300 puanlık faiz a...

Bursa'da dolu şoku! 15 milyon liralık zarar var

Bursa'nın İnegöl ilçesinde etkili olan dolu, üretici...

Öğrenci evinde dehşet! 5. kattan attılar

Ankara'da Hacettepe Üniversitesi'nin Beytepe Öğrenci...

Bursa'da zehir tacirlerine baskın! Kamyondan...

Bursa'da bir kamyonetin kasasında gizlenmiş halde yü...

Emekliye müjde! Tarih verildi

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Jülide Sarıeroğlu,...

Merkez Bankası'ndan yeni hamle! Kuru sabitle...

Dövizdeki yüksek seyir üzerine peş peşe hamleler yap...

Muharrem İnce'ye yatırılan bağış miktarı bel...

CHP'nin cumhurbaşkanı adayı Muharrem İnce'nin hesabı...

Bursa Atatürk Stadı 'Millet Bahçesi' olacak

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın AK Parti Seçim...

Termal tesiste korkunç manzara! Havuzda ölü ...

Balıkesir'in Edremit ilçesindeki termal tesisin hav...