İlim, edep, takva ve İslam

İslam düşünce geleneği içerisinde Fıkıh, kanun ve yasayı, felsefe, akıl, tefekkür ve bilimi, tasavvuf ise gönül ve iç dünyayı temsil ederken, birbirlerinden azami suretle yararlanmaktadırlar.

GÜNCEL, 29 Mayıs 2017 Pazartesi, 09:07
İlim, edep, takva ve İslam

-Rıza Tevfik Kalyoncu-

İslam düşüncesi, üç geleneğin birleşiminden oluşan bütün kriz ve sorunlarına rağmen canlılığını koruyan kadim bir gelenektir. Muhterem hocamız, Prof. Dr. Süleyman Uludağ'ın İslam Düşüncesinin Yapısı adlı eseri konuyu merak edenler için değerli bir kaynaktır. İslam düşüncesinin üç geleneği, Fıkıh, Felsefe ve Tasavvufttur. İslam dininin ana kaynaklarına farklı yaklaşımlar, bu üç geleneğin birer zenginliği ve hediyesidir. Bu üç geleneğin kendi içlerindeki farklılıklarını düşünürsek, ne kadar zengin ve çeşitli bir düşünce mirasımız olduğunu daha kolay anlayabiliriz. Bugün modern İslam düşüncesinin ihtiyaç duyduğu şey ise, bu üç geleneğin tüm farklılık ve zıtlıklarını birer çatışma unsuru olmaktan çıkararak, uyumlu ve anlamlı bir birlikteliğe dönüştürmektir.

İslam düşünce geleneği içerisinde Fıkıh, kanun ve yasayı, felsefe, akıl, tefekkür ve bilimi, tasavvuf ise gönül ve iç dünyayı temsil ederken, birbirlerinden azami suretle yararlanmaktadırlar. Zunun Mısrî (v. 772)'nin Sulemî'nin Tasavvuf'un İlkeleri adlı eserinde geçen şu sözü bu birlikteliğe bir örnek olarak verilebilir:

"Allah, İslam'ı ilimle süsledi, edep ile yükseltti ve takva ile şerefli kıldı"

Zunun'un bu cümlesi bize İslam'ın ilim, edep ve takva olmadan diğer bir deyişle bu hasletler üzerine düşünmeden anlaşılamayacağını söylüyor. Nitekim İslam tefekkür geleneği üzerine araştırmalar yapan Franz Rosenthal'e göre her medeniyetin kendine has özellikleri vardır. İslam medeniyetinin ayrıcı vasfı ve temel kavramı ilimdir. Bu tespit, İslam medeniyetinin ister hukuk ister sanat ister siyaset olsun her alandaki temel düsturunun ilim olduğunu göstermesi bakımından önem arz etmektedir.

İslam dininin ve medeniyetinin temelinde bulunan ve bulunması gereken ilim kavramı ne anlama gelmektedir? Türkçemize bilgi olarak çevirebileceğimiz ilim, bilinenlerden hareketle bilinmeyenlere varabilme yetisi olarak tasvir edilebilir. Zunun'un "İslam'ın ilimle süslenmesi" ifadesini, İslam'ın bilinmeye ulaşma ile zenginleştiği ve müntesiplerini bu noktada teşvik ettiği şeklinde anlamak mümkündür. Nitekim ayeti kerimeyi hatırlarsak

"Allah'a karşı ancak; kulları içinden âlim olanlar derin saygı duyarlar. Şüphesiz Allah   mutlak güç sahibidir, çok bağışlayandır." (Fâtır, 28)

İlimden, bilimden ve akıldan koparılmış bir İslam düşünmek, ne İslam dininin temel nitelik ve düsturları açısından ne de İslam medeniyetinin tarihteki serencamı ve ilkeleri açısından mümkün görünmemektedir. İlimle alakalı ve İslam'ın temelinde bulunan diğer kavram ise edeptir. Edep, ilimden farklı olarak daha davranışsal bir sürece işaret eder. Diğer bir deyişle, ilim edebin söylemsel zeminini oluştururken edep ilmin inşa ettiği bu zeminin davranışlara yansımasıdır. İlim tefekkürün, edep ise fiillerin hasletidir. Edep aynı zamanda toplumsal norm ve kurallarla da alakalıdır. Bu anlamda edep, inanan bireyin içerisinde bulunduğu toplumla sağlıklı bir uyum sağlaması olarak tasvir edilebilir.

İlim ve edepten farklı olarak takva ise, yaratıcıya imanın getirdiği, bütün kainata yönelik saygıdır. Müttaki olmak, bilinçsiz bir korkunun değil, hem fiile hem de bilince yansıyan bütüncül bir durumun sonucudur.

Kaynak: Yenidonem

ASAYİŞ
Bursa'da korkunç olay! Süt sağım makinesi sonu oldu
Bursa'nın Mustafakemalpaşa ilçesinde, süt sağım makinesini tamir ederken elektrik akımına kapılan...
ASAYİŞ
Bursa'da eniştesini öldüren zanlı suç aletiyle birlikte yakalandı
Bursa'nın Gemlik ilçesinde ablasıyla boşanmak üzere olan eniştesini pompalı tüfekle vurarak öldür...
SİYASET
Cumhurbaşkanı Erdoğan tek tek sahneye çağırdı! İşte o isimler...
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Samsun ilçelerinin adaylarını açıkladı. Erdoğan, Alaçam ve A...
SİYASET
Herkes bu iddiaları konuşuyor! Bakanı Soylu son noktayı koydu
Seçim güvenliğiyle ilgili çıkan tartışmalara ilişkin açıklama yapan İçişleri Bakanı Süleyman Soyl...
SİYASET
Bahçeli'den Fazıl Say yorumu! 'Özel bir manası var'
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ABD'li Senatör Graham ile Fazıl Say konseri izlemesiyle ilgili açıklama ...
ASAYİŞ
Bursa'da 10 gündür haber alınamıyordu! Abla ve kardeşi korkunç halde bulundu
Bursa'nın Gemlik ilçesinde aynı evde yaşayan abla kardeşten 10 gündür haber alamayan komşuları em...
Karnelerini Bozbey'in elinden aldılar
Bursa'da yeni moda! Düğünlerde bizi görenler kendinden geçiyor!
Bursa'daki 600 yıllık medrese müze olarak ziyarete açıldı
Bursa'da tebessüm ettiren çocuk! 'Askere gidene kadar kestirmeyeceğim'

En Çok Okunan Haberler

Bursa'da 'makas' dehşeti! Tekme ve yumruklar...

Bursa'da alkollü sürücü makas atarak ilerlerken, ayn...

Bursa'da sokak ortasında dehşet! Ablasıyla b...

Bursa'nın Gemlik ilçesinde bir şahıs, ablasıyla boşa...

Saldırgan köpekler üzerine doktora yapan tek...

Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkl...

AK Parti'nin Bursa adayları tanıtıldı! MHP'y...

Bursa'da AK Parti'nin merakla beklenen ilçe belediye...

Bursa'da kovalamaca! Jandarma 'Sağa çek' de...

Bursa Uludağ'da drift yapan trafik magandalarına jan...

Bursa'da dönerci cinayeti: 'Parayı vermeyinc...

Bursa'da 3 yıl önce aracının önünde uğradığı silahlı...

Bursa'da araç yayalara çarptı! Çok sayıda ya...

Bursa'nın Gemlik ilçesinde iki otomobil, yağış neden...

Bursa'nın dört ilçesinde okullar tatil!

Bursa'da yoğun kar yağışıyla birlikte öğrencilerin g...

Bursa'da şoför ile yolcular arasındaki kavga...

Bursa'da 2 gün önce özel halk otobüsü şoförü, 'düğme...

Bursa'da uyuşturucu kullanmasına izin vermey...

Bursa'da uyuşturucu kullanmasına izin vermeyen annes...

Bursalılar dikkat! Kar tekrar geliyor! İşte ...

Meteoroloji'den alınan hava durumu raporuna göre paz...

Bursa'da izdiham! Herkes oraya akın etti, uz...

Tatilciler ve günübirlikçilerin yanı sıra Bursa Büyü...

Bursa'da drift yapan kamyonet sürücüsüne ağı...

Bursa'da bir kamyonet sürücüsünün yağışlı havada tra...

Kar ulaşımı felç etti! Bursa bağlantılı yoll...

Bilecik'te etkili olan yoğun kar yağışı nedeniyle, Y...

Evleneceklerin dikkatine! Bursa'daki düğünle...

Bursa'da düğünlerde meşale, şelale, volkan ve pasta ...