Modern çağın hastalığı... Parkinson'da erken teşhis mümkün mü?

Uludağ Üniversitesi Nöroloji A.B.D. Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necdet Karlı, Parkinson hastalığı ile ilgili tüm bilinmeyenleri YeniDönem gazetesine anlattı.

SAĞLIK, 29 Nisan 2019 Pazartesi, 07:14
Modern çağın hastalığı... Parkinson'da erken teşhis mümkün mü?

-Tuğba ÖZ-

Çevre kirliliği, aktif olmayan bir hayat, kronik rahatsızlıklara önem vermemek, genetik yatkınlıkla da birleşince, çağımızın en yıpratıcı hastalıklarından Parkinson'a davetiye çıkıyor.  Peki bu hastalıktan korunmanın bir yolu var mı? Erken belirtileri neler? Hastalığa yakalanan yakınlarımıza nasıl yaklaşmak, neler yapmak lazım?  Parkinson ile ilgili her şeyi Uludağ Üniversitesi Nöroloji A.B.D. Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necdet Karlı ile masaya yatırdık.

Modern çağın hastalıklarının başında gelenlerden biri Parkinson. Nasıl bir hastalık bu? Nasıl ortaya çıkıyor, belirtileri neler?

Parkinson hastalığı beynin belli bir bölgesinde bulunan hücrelerin şu an nedenini tam olarak bilemediğimiz bir şekilde ölmesi ile ortaya çıkan bir hastalık. Bu hücrelerin kaybı beyinde dopamin adını verdiğimiz maddenin azalmasına neden oluyor. Dopaminin azalması da kişinin hareketlerinde yavaşlamaya ve el işi yapmak, düğme iliklemek gibi ince motor hareketlerde kayba yol açıyor. Parkinson hastalığı genel olarak titreme ve hareketlerde yavaşlama ile ortaya çıkıyor. Tek taraflı, yani sağ veya sol beden yarısında, el titremesi, harekette ağırlaşma, katılık hissi, yürürken elin bir tarafta sallanmaması gibi şikayetler ile başlıyor. Zamanla şikayetler ilerliyor. Yürümede ve tüm hareketlerde yavaşlama görülüyor. Hastaların sesi kısılabiliyor, mimikleri azalıyor. Donuk yüz ortaya çıkıyor. Ne yazık ki, hem ilerleyen bir hastalık hem de tedavisi şu an için yok. Var olan tedaviler hastanın şikayetlerini azaltmaya veya ortadan kaldırmaya yönelik. İlaçlar bırakılınca, şikayetler tekrar ortaya çıkıyor. 

Peki genetik bir hastalık mı?

Tamamen böyle olmasa da bir grup hastada genetik geçiş ile ortaya çıkabiliyor. Bazı hastalarda da var olan genetik temel üzerine eklenen değişik faktörlerle başlayabiliyor.

Son yıllarda kullanımları giderek artan teknoloji ürünlerinin, örneğin cep telefonlarının ya da yaşam biçimimizin etkisi var mı hastalığın ortaya çıkmasında?

Cep telefonları ile ilgili bilgi net değil. Bu konu şu anda tartışmalı. Bazı çalışmalar hastalık riskini arttırdığını bildirirken, bazıları da tehlike oluşturmadığını savunuyor. Ancak çevre kirliliği, Parkinson için önemli bir risk. Özellikle civa, kurşun, arsenik, manganez gibi ağır metlaller Parkinson ve benzer tabloları artırıyor. Çevre kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde oturanların bu konuda özellikle dikkatli olmasında yarar var.

Bu hastalığa yakalanmamak için neler yapılabilir?

Parkinson hastalığı aslında, ilk şikayetlerin ortaya çıkmasından yıllar önce beyinde başlar. Burada nedenini bilemediğimiz hücre ölümünü durdurmak mümkün olmasa da, en azından bu süreci hızlandıracak ek hastalıkların ve faktörlerin çok iyi yönetilmesi gerekir. Örneğin yüksek tansiyon, yüksek kolesterol düzeyleri, diyabeti olanlarda kan şekerinin hep yüksek seyretmesi, kötü beslenme gibi durumlar beyin hücrelerinde kayıp-ölüm miktarını arttırır ve hızlandırır. Böyle bir durumda Parkinson hastalığı, olması gerekenden çok daha hızlı ilerler. Bu nedenle, bahsettiğim hastalıkları olan kişilerin dikkatli olması ve kendilerini koruması gerekir.

Erken teşhisi mümkün mü? Kendimizde ya da yakınlarımızda nasıl anlayabiliriz?

Erken teşhis ancak, şikayetlerin ilk ortaya çıktığı zaman mümkün olabiliyor. Çünkü şikayetler ortaya çıkmadan önce bazı görüntleme yöntemleriyle beyinde hücre ve dopamin miktarındaki azalma görülebilse de herkese bu taramaları yapmak mümkün değil. Bu nedenle önemli olan, şikayetler ilk başladığında doğru tanıyı koyabilmek.

Parkinson hastalığıyla ilgili beyin pili, kök hücre gibi yeni tedavi yöntemlerine dair pek çok haber yapılıyor. Tedavi konusunda umut ışığı var mı? Araştırmalar ne yönde?

Umut her zaman var. Bugün geçmişe göre daha da fazla. Çünkü hastalığın süreçlerini, nedenini giderek daha iyi anlıyoruz. Bu da bizim tedavi şansımızı artırıyor. Ayrıca bugün 20 sene önce elimizde olmayan bazı cerrahi tedavi yöntemleri mevcut. Pil ve beynin bazı bölgelerinin uyarımı ile tedavi her hasta için söz konusu olmasa da sınırlı sayıda tedaviye dirençli bir hasta grubunda epey faydalı oluyor. Ancak bu tip cerrahi tedaviler hastalıkta kesin tedavi değil. İlaç tedavisi ile tam olarak kontrol altına alınamayan bazı belirtileri ortadan kaldırabilir. Kök hücre tedavileri ise bazı umut veren gelişmelere ragmen henüz deneysel aşamada. Yakın gelecekte daha etkili tedaviler gelişeceğini düşünüyoruz.

Hasta yakınlarına ne önerirsiniz? Nasıl yaklaşmak lazım? Neler yapılmalı?

Parkinson hastaları mutlaka aktif tutulmalı. Günlük fizik ve zihinsel aktiviteler, sosyal yaşamda mümkün olduğu kadar yer almalı. Yürüme güçlüğü çektikleri için evde takılıp düşmelerine neden olabilecek halı, paspas ve eşikler kaldırılmalı. Terlik düşme riskini artırdığı için farklı çözümler bulunmalı. İlaç alan hastalar proteinden fakir gıdalarla beslenmeli. Tabii en önemlisi de ileri dönemlerde hareket yeteneği oldukça azalan hastalarda bakım çok önemli hale geliyor. İyi bakım, yaşam kalitesini ve süresini uzatıyor.

TÜRKİYE
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan önemli açıklamalar
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nden, Yusufeli Barajı 3 Milyonuncu...
ASAYİŞ
Öldürülen annesine vedası yürekleri dağladı!
İstanbul'da platonik aşk yaşayan saldırgan tarafından bıçakla öldürülen annesi Ayşegül Aktürk'ü s...
GÜNCEL
Bursalı firma üretti! Bu maske 45 gün kullanılabiliyor
Bursa'da bir tekstil firması tarafından üretilen ve antimikrobiyal tesiri yüzde 99.95 olan maskel...
EKONOMİ
Salgın sürecinde internetten en çok neler satın alındı?
E-ticaret siteleri, koronavirüs salgını sürecinde çok satılan ürünlere dair bilgi verdi. Trendyol...
SİYASET
Bakan Soylu'dan muhalefet eleştirilerine sert tepki: Siyasete ve ülkeye en büyük darbe...
İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, üç ismin milletvekilliğinin düşürülmesi sonrası başlayan tartışma...
TÜRKİYE
Öğrenciler dikkat! Sınav tarihleri belli oldu
Lise öğrencileri ile hazırlık sınıfında öğrenim gören öğrenciler için sorumluluk sınavlarının yap...
'Naim Süleymanoğlu Spor Kompleksi' faaliyete başladı
Yeni filmlerini George Floyd'a adadı! 'Büyük ağaç sizseniz, biz küçük baltayız'
Bursa'da 18 yaş altı çocuklar güneşli havanın tadını çıkardı
Tatile çıkacaklar dikkat! İşte ünlü tatil beldelerinde uyulması gereken kurallar

En Çok Okunan Haberler

Bursa'da korkunç kaza! Otomobil bahçeye gird...

Bursa'da kontrolden çıkan otomobil bir evin bahçe du...

Bursa'da takla atan araç bu hale geldi! Ölüm...

Bursa'da virajı alamayan ve kontrolden çıkan otomobi...

Bursa'da korku dolu anlar... Yangın kısa sür...

Bursa'da 4 katlı bir apartmanın çatı katında çıkan y...

Bursa Valiliği'nden İl Hıfzıssıhha Kurul Kar...

Bursa Valiliği, 65 yaş ve üzeri ile 18 yaş altı vata...

Bakan Koca'nın çabaları sonuç verdi... Geri ...

Corona virüs salgını tedavisinde uygulamadan kaldırı...

Bursa'da doğa yürüyüşüne çıkan 3 genç kız or...

Bursa'da doğa yürüyüşüne çıktıktan sonra kaybolan ve...

Hafta sonu kısıtlama kararı nasıl kaldırıldı...

Cumhurbaşkanı Erdoğan, önceki gece 15 ilde ilan edil...

Bursa'da 6 katlı apartmanın zemin katında ya...

Bursa'da 6 katlı apartmanın zemin katında çıkan yang...

Fransa duyurdu: El Kaide lideri öldürüldü!

Fransa Savunma Bakanlığı Mali'de El Kaide terör örgü...

ABD'de gerginlik tırmanıyor! Polislerden top...

New York eyaletinin Buffalo kentindeki George Floyd ...

Yazıklar olsun... Bursa'da Romalılardan kalm...

Bursa'da 4 medeniyete başkentlik yapan İznik ilçesi,...

Bursa Gölyazı'da ücretsiz bisikletli ulaşım ...

Bursa Gölyazı'da misafirlere birer saati ücretsiz hi...

Kan donduran olay... 19 yaşındaki anne banyo...

İstanbul Büyükçekmece'de bir site bahçesinde bulunan...

Trump'tan belediye başkanına: 'Fena halde b...

ABD Başkanı Trump, başkent Washington DC Belediye Ba...

Libya'dan petrol atağı! Üretim sahaları yeni...

Libya'nın güneyindeki Şerare ve el-Fil petrol sahala...