Modern çağın hastalığı... Parkinson'da erken teşhis mümkün mü?

Uludağ Üniversitesi Nöroloji A.B.D. Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necdet Karlı, Parkinson hastalığı ile ilgili tüm bilinmeyenleri YeniDönem gazetesine anlattı.

SAĞLIK, 29 Nisan 2019 Pazartesi, 07:14
Modern çağın hastalığı... Parkinson'da erken teşhis mümkün mü?

-Tuğba ÖZ-

Çevre kirliliği, aktif olmayan bir hayat, kronik rahatsızlıklara önem vermemek, genetik yatkınlıkla da birleşince, çağımızın en yıpratıcı hastalıklarından Parkinson'a davetiye çıkıyor.  Peki bu hastalıktan korunmanın bir yolu var mı? Erken belirtileri neler? Hastalığa yakalanan yakınlarımıza nasıl yaklaşmak, neler yapmak lazım?  Parkinson ile ilgili her şeyi Uludağ Üniversitesi Nöroloji A.B.D. Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necdet Karlı ile masaya yatırdık.

Modern çağın hastalıklarının başında gelenlerden biri Parkinson. Nasıl bir hastalık bu? Nasıl ortaya çıkıyor, belirtileri neler?

Parkinson hastalığı beynin belli bir bölgesinde bulunan hücrelerin şu an nedenini tam olarak bilemediğimiz bir şekilde ölmesi ile ortaya çıkan bir hastalık. Bu hücrelerin kaybı beyinde dopamin adını verdiğimiz maddenin azalmasına neden oluyor. Dopaminin azalması da kişinin hareketlerinde yavaşlamaya ve el işi yapmak, düğme iliklemek gibi ince motor hareketlerde kayba yol açıyor. Parkinson hastalığı genel olarak titreme ve hareketlerde yavaşlama ile ortaya çıkıyor. Tek taraflı, yani sağ veya sol beden yarısında, el titremesi, harekette ağırlaşma, katılık hissi, yürürken elin bir tarafta sallanmaması gibi şikayetler ile başlıyor. Zamanla şikayetler ilerliyor. Yürümede ve tüm hareketlerde yavaşlama görülüyor. Hastaların sesi kısılabiliyor, mimikleri azalıyor. Donuk yüz ortaya çıkıyor. Ne yazık ki, hem ilerleyen bir hastalık hem de tedavisi şu an için yok. Var olan tedaviler hastanın şikayetlerini azaltmaya veya ortadan kaldırmaya yönelik. İlaçlar bırakılınca, şikayetler tekrar ortaya çıkıyor. 

Peki genetik bir hastalık mı?

Tamamen böyle olmasa da bir grup hastada genetik geçiş ile ortaya çıkabiliyor. Bazı hastalarda da var olan genetik temel üzerine eklenen değişik faktörlerle başlayabiliyor.

Son yıllarda kullanımları giderek artan teknoloji ürünlerinin, örneğin cep telefonlarının ya da yaşam biçimimizin etkisi var mı hastalığın ortaya çıkmasında?

Cep telefonları ile ilgili bilgi net değil. Bu konu şu anda tartışmalı. Bazı çalışmalar hastalık riskini arttırdığını bildirirken, bazıları da tehlike oluşturmadığını savunuyor. Ancak çevre kirliliği, Parkinson için önemli bir risk. Özellikle civa, kurşun, arsenik, manganez gibi ağır metlaller Parkinson ve benzer tabloları artırıyor. Çevre kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde oturanların bu konuda özellikle dikkatli olmasında yarar var.

Bu hastalığa yakalanmamak için neler yapılabilir?

Parkinson hastalığı aslında, ilk şikayetlerin ortaya çıkmasından yıllar önce beyinde başlar. Burada nedenini bilemediğimiz hücre ölümünü durdurmak mümkün olmasa da, en azından bu süreci hızlandıracak ek hastalıkların ve faktörlerin çok iyi yönetilmesi gerekir. Örneğin yüksek tansiyon, yüksek kolesterol düzeyleri, diyabeti olanlarda kan şekerinin hep yüksek seyretmesi, kötü beslenme gibi durumlar beyin hücrelerinde kayıp-ölüm miktarını arttırır ve hızlandırır. Böyle bir durumda Parkinson hastalığı, olması gerekenden çok daha hızlı ilerler. Bu nedenle, bahsettiğim hastalıkları olan kişilerin dikkatli olması ve kendilerini koruması gerekir.

Erken teşhisi mümkün mü? Kendimizde ya da yakınlarımızda nasıl anlayabiliriz?

Erken teşhis ancak, şikayetlerin ilk ortaya çıktığı zaman mümkün olabiliyor. Çünkü şikayetler ortaya çıkmadan önce bazı görüntleme yöntemleriyle beyinde hücre ve dopamin miktarındaki azalma görülebilse de herkese bu taramaları yapmak mümkün değil. Bu nedenle önemli olan, şikayetler ilk başladığında doğru tanıyı koyabilmek.

Parkinson hastalığıyla ilgili beyin pili, kök hücre gibi yeni tedavi yöntemlerine dair pek çok haber yapılıyor. Tedavi konusunda umut ışığı var mı? Araştırmalar ne yönde?

Umut her zaman var. Bugün geçmişe göre daha da fazla. Çünkü hastalığın süreçlerini, nedenini giderek daha iyi anlıyoruz. Bu da bizim tedavi şansımızı artırıyor. Ayrıca bugün 20 sene önce elimizde olmayan bazı cerrahi tedavi yöntemleri mevcut. Pil ve beynin bazı bölgelerinin uyarımı ile tedavi her hasta için söz konusu olmasa da sınırlı sayıda tedaviye dirençli bir hasta grubunda epey faydalı oluyor. Ancak bu tip cerrahi tedaviler hastalıkta kesin tedavi değil. İlaç tedavisi ile tam olarak kontrol altına alınamayan bazı belirtileri ortadan kaldırabilir. Kök hücre tedavileri ise bazı umut veren gelişmelere ragmen henüz deneysel aşamada. Yakın gelecekte daha etkili tedaviler gelişeceğini düşünüyoruz.

Hasta yakınlarına ne önerirsiniz? Nasıl yaklaşmak lazım? Neler yapılmalı?

Parkinson hastaları mutlaka aktif tutulmalı. Günlük fizik ve zihinsel aktiviteler, sosyal yaşamda mümkün olduğu kadar yer almalı. Yürüme güçlüğü çektikleri için evde takılıp düşmelerine neden olabilecek halı, paspas ve eşikler kaldırılmalı. Terlik düşme riskini artırdığı için farklı çözümler bulunmalı. İlaç alan hastalar proteinden fakir gıdalarla beslenmeli. Tabii en önemlisi de ileri dönemlerde hareket yeteneği oldukça azalan hastalarda bakım çok önemli hale geliyor. İyi bakım, yaşam kalitesini ve süresini uzatıyor.

GÜNCEL
Bursalılara ulaşım müjdesi... Herkes için geçerli olacak!
Bursa'da alınan kararla, Kurban Bayramı tatiline denk gelen 11-14 Ağustos tarihleri arasında gün ...
GÜNCEL
Bursa'da lüks yat kara yolunda taşındı
Bursa'nın Orhangazi ilçesinde imal edilen lüks yat, özel bir araçla karadan taşındı.  Bursa-...
TÜRKİYE
Erbil saldırısının ayrıntıları belli oldu!
Irak Kürdistan Bölgesi Parlamentosu, Türkiye'nin konsolosluk görevlisi ve iki Irak vatandaşının y...
DÜNYA
Balinalar kıyıya vurdu! Sahildekiler seferber oldu...
ABD'nin Georgia eyaletinde kıyıda mahsur kalan yaklaşık 50 balina sahildekiler tarafından kurtarı...
SPOR
Fatih Terim'e 3 maç ceza!
Tahkim Kurulu, bugün yaptığı toplantı sonrası Galatasaray Teknik Direktörü Fatih Terim'in cezasın...
TÜRKİYE
Gezi davasında Osman Kavala hakkında karar!
Gezi parkı olaylarına ilişkin davada Osman Kavala'nın tutukluluk halinin oy çokluğuyla devamına k...
Tam 90 kilo... Bursa'da görenler gözlerine inanamadı!
Süper Lig ne zaman başlıyor?
Balinalar kıyıya vurdu! Sahildekiler seferber oldu...
Bursa'da 'Ata Sporları' coşkusu başlıyor...

En Çok Okunan Haberler

Bursa Kent Meydanı'nda 2 kişiyi öldürdü! 'Ca...

Bursa'da GSM bayiinde çıkan silahlı kavgada 2 kişiyi...

Genç kızın feci ölümünde Bursa'dan şok açıkl...

Kocaeli'nin Gebze ilçesinde 18 yaşındaki genç kızın ...

Bursa'da taksi ve dolmuşa zam! İşte yeni tar...

Bursa Şoförler Odası Başkanı Hasan Topçu, 20 Temmuz ...

Bursalılara ulaşım müjdesi... Herkes için ge...

Bursa'da alınan kararla, Kurban Bayramı tatiline den...

Bursa'da cami hoparlöründen çağrıda bulunuld...

Bursa'nın Nilüfer ilçesinde bir samanlıkta bilinmeye...

Türkiye'nin konuştuğu olayda dikkat çeken de...

Kocaeli'nin Gebze ilçesinde hareket halindeki minibü...

Emniyet Genel Müdürü değişti! İşte yeni ata...

Emniyet Genel Müdürü Celal Uzunkaya bakanlık emrine ...

Facia... Minibüs takla attı, 17 kişi hayatı...

Van'ın İpekyolu ilçesinde kaçak göçmenleri taşıyan m...

Bursa'da inşaat sektörü can çekişiyor!

Yüksek faiz ve enflasyon baskısı altındaki Türk ekon...

Dünya bu kararı konuşuyor! NATO'dan dikkat ç...

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, "Türkiye'nin ...

Havalimanı personeline hakaret yağdırmıştı! ...

Bodrum'a gideceği uçağın rötar yapması nedeniyle hav...

Davutoğlu'ndan Ali Babacan açıklaması: Neden...

Yeni parti hazırlığı yapan Eski Başbakan Ahmet Davut...

Canan Kaftancıoğlu hakkında 17 yıl hapis ist...

Son dakika haberine göre Cumhuriyet savcısı, CHP İst...

Bursa'daki kaza da ünlü oyuncuyu durdurmadı!...

Bursa'da 5 yıl önce geçirdiği motosiklet kazasında y...

Türkiye'den ABD'ye F-35 tepkisi: Bu hatadan ...

Dışişleri Bakanlığı, ABD yönetiminin Türkiye'yi F-35...