TAGEM’den özel sektöre Ar-Ge desteği

H. Gül KOLAYLI 13 Temmuz 2017 Perşembe, 06:31

Dün Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'na bağlı Tarımsal Araştırma ve Politikalar (TAGEM) Genel Müdürü Nevzat Birişik Bursa'daydı. BTSO da dahil olmak üzere bir dizi ziyaret gerçekleştirdi, bilgilendirme toplantılarına katıldı.

Ardından da Hürriyet'teki Bursa Gıda ve Yem Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü'ne geçti.

 Enstitü Müdürü Yıldıray İstanbullu'nun yanı sıra YeniDönem Gazetesi imtiyaz sahibi Oğuzhan Kutlucan ile yine gazetemiz köşe yazarlarından Lale Akasoy'un da olduğu toplantıda, Genel Müdür Nevzat Birişik önemli açıklamalarda bulundu.

TAGEM Genel Müdürü Dr. Nevzat Birişik genç ve donanımlı bir bürokrat; İngilizce, İtalyanca, Rusça, Fransızca, Farsça gibi bir sürü dil biliyor.

 

TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK ARAŞTIRMA KURULUŞU

Genel Müdür Dr. Birişik'e TAGEM'in ne olduğunu sorduk:

 "TAGEM Tartışmasız, en büyük araştırma organizasyonudur.

Bizden başka bu kapasitede bir araştırma kurumu yoktur. TÜBİTAK para desteği verdiği için daha çok bilinir. TÜBİTAK'ın araştırma kapasitesi, laboratuarları TAGEM'in üçte biri kadardır.

TAGEM,  büyük 3, orta büyüklükteki 10 üniversitenin araştırma kapasitesine sahip. 50 Araştırma Enstitüsü'nün yanı sıra 200 bin dönüm arazimiz, 3 bini araştırmacı olmak üzere 6 bin 500 çalışanımız ile Ar-Ge yapan  284 devasa laboratuarımız var.   Ayrıca çeşitli bakanlıkların 23 kuruluşu üzerinden de araştırma yapılıyor. TAGEM toplamda 73 kurumla araştırma yapan dev bir kurumdur. Ar-Ge'ye yönelik yılda 1,5 milyon analiz gerçekleşiyor..."

TARIM VE MEDENİYET TARİHİ

TAGEM'in faaliyet alanlarını sorduğumuzda ise Genel Müdür Nevzat Birişik, "İnsanlığın 21. Yüzyılda sahip olduğu medeniyeti yaratan 10 bin yıl önceki tarım devridir" diyerek tarımın tarihçesini özetledi. İnsanların ekip biçmeyi, keçiyi koyunu evcilleştirdikten sonra  sulamayı, depolamayı öğrendiğini, yerleşik hayata geçtiğini, kentlerin oluştuğunu anlatan Birişik sözlerini şöyle sürdürdü:

"Endüstriyel devrimin çıktıları,  Mendel kanunları, genetik bilgiler insanoğlunu hızla üretmeye yöneltti. 18 ve 19. Yüzyılda insanoğlu aşırı üretti. Son 100 yılda gıda üretimi 10 kat arttı, insan nüfusu ise 6 kat. Gıda üretimi artışı, antibiyotiklerin bulunuşu insan ömrünü uzattı.  Şu anda dünyada 12 milyar kişiye yetecek gıda üretiliyor, üçte biri çöpe gidiyor..."

Birişik, tarım devrimine yönelik tüm bu anlatısını TAGEM ile oldukça felsefi bir yaklaşımla  bağdaştırdı:

"TAGEM bugünkü medeniyetin kurucusu olan tarım devriminin sebeplerinin hepsinin üzerinde çalışıyor.

 Bir tavuktan, bir tohuma, yoğurda, küresel iklim değişikliğinin tarıma etkisine, 1 ton süt veren mandadan 1,5 ton sütün nasıl alınacağına dek hepsinin üstünde çalışıyor.

Saklanması gereken biyolojik maddeleri saklıyor. Tüm teknolojiyle yeni tohumlar oluşturmaya bakarken, ticari değeri olmayan ancak yarın lazım olacak tohum, keçi, tavuk, bitki, hepsini saklıyor.

Bursa'daki Ulusal Gıda Starter Kültür Gen Bankası mesela, sütten yoğurt yapan bakterileri saklıyor. Onlar da birbirinden farklı, yoğurt yapmada biri diğerinden yetenekli olabiliyor..."

 

TAGEM'İN 3 VERSİYONLU DESTEĞİ

TAGEM'in proje bazlı desteklerini sorduk, anlattı:

"TAGEM proje destekleriyle Türkiye Cumhuriyeti'nin devasa bir Ar-Ge'sinin özel sektör işbirliği öngörülüyor.

  Ar-Ge devlet eliyle yapılınca geç ticarileşiyor. Biz TAGEM olarak Türk tarım sektöründe şu, şu , şu başlıklar altında çağrıya çıkıyoruz. Mesela organik gübre üretiminde, ya da hayvan hastalıklarında yeni aşı üretiminde!

Diyoruz ki 'Gel, sıfırdan laboratuar kurma. Arazi alma, beraber çalışalım. 100 liranın 30 lirasını sen ver, 70'ini biz üstlenelim.'

Mesela margarinde koruyucu katkı maddesi yerine sarımsak, kekik gibi zararlı organizmaları yok eden doğal koruyucu geliştirilmesi.

Şeftali ve portakal kabuğunda doğal pektin maddesi var. Kozmetikten deri tabaklamaya, ilaç sanayine dek pek çok alanda kullanılan pektin, portakal ve şeftalide nasıl saflaştırılır? Manda sütündeki proteinler değerli,  mandanın inek sütünde olmayan proteinli süt üretimi gibi. Bakın gelecek hafta Yalova'da 10 mantar üzerinde çalışılıyor. Atalarımızın 10 bin yıl önce yaptığı gibi..."

Bursa'dan destek alan firma olup olmadığına gelince; varmış... Büyükbaş hayvanlarda 4 viral hastalığa etkili aşı için destek almış, aşıyı üretmiş ve şimdi ihraç ediyormuş.

 

YILDA 40 MİLYON LİRA AR-GE DESTEĞİ

Dr. Birişik TAGEM'in proje bazlı destekleri hakkında ise şu bilgileri verdi:

"Geçen sene çağrı projelerine 40 milyon lira destek verdik. Yılda ortalama 30, 40 milyon lira destek vereceğiz. Yılda bir kez çağrıya çıkıyoruz. Kişilere vermiyoruz, kurumsallık arıyor ve şirketlere veriyoruz. Bir de çağrısız desteklerimiz var. Aramızdaki Einstein'lerin fikri geldiğinde en yakın enstitü ile görüşüyor,  oluşturulan proje TAGEM tarafından onaylanıyor, burada araştırma maliyeti yarı yarıya paylaşılıyor... Ancak hiçbir proje 5 yılı geçmiyor, ya da aynı firma iki ayrı projede yer alamıyor.

Üçüncü olarak ise çağrışıma uygun projesi ya da fikri olmayan ama merakı olanlara network'ümüzü açıyoruz, altı aylığına. Örneğin,' tohumum var, Erzurum'da olur mu?' diyor. Toprak var, bekçi de!  Kira almıyoruz. Daha çok büyüyen işlerle ilgili bilgiye ulaşıyor. Devasa bir teknoloji, bilgi havuzu paylaşılıyor..."

Örnek sorduk, Birişik anlattı; " Antalya'da bir firma serada zararlı böceği yok eden faydalı böcek üretti.  Antalya'da seralara sattı. İhracat da yapıyor."

Son olarak TAGEM Genel Müdürü Nevzat Birişik şunları söyledi:

"Gittiğimiz her yerde anlatıyoruz. 3 ayrı versiyonda özel sektöre yer açıyoruz, yer satmıyoruz, ama Türk özel sektörüne Ar-Ge için zemin tanıyoruz.

 Laboratuar, insan kaynakları, arazi ve 100 yıllık üretilen bilgi toplamı olarak, özel sektöre 630 milyon liralık bir Ar-Ge katma değeri yaratıyoruz. Türkiye tarımsal ürün satan bir ülke yerine tarımsal bilgi teknoloji satan ülke olmalı.

Türkiye'nin 24 milyar hektar ekilebilir arazisi var. 12 milyar dolarlık tarımsal ürün ithal ediyoruz, 18 milyar dolarlık tarımsal ürün ihraç ediyoruz.

Türkiye tarımsal dış ticaret fazlası olan bir ülkedir. Dünyanın 17. Büyük ülkesiyiz. Tarımda dünyanın 7.  büyük ülkesiyiz. Keşke turizmde, sanayide de dünyanın  7. büyük ülkesi olsak..."