Yerel hava kirliliği ölçüm ağı kurulmalı!..

H. Gül KOLAYLI 05 Ocak 2018 Cuma, 06:09

Sonbahar aylarından itibaren Bursa'da hava kirliliği verileri alarm vermeye başlıyor...

Üstelik de devletin resmi verilerinden ediniyoruz bu bilgileri...

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı "Ulusal Hava İzleme Ağı"  'www.havaizleme.gov.tr' den ulaşılıyor...

İstasyon ölçümlerine göre; "İyi, orta, hassas, sağlıksız, kötü, tehlikeli" kategorilerinde değerlendirmeler yer alıyor.

Mesela bugün itibarıyla dışarıda günlük güneşlik bir hava var... Ama havaizleme.gov.tr'de benim yaşadığım yere  en yakın istasyon olan Beyazıt İstasyonu'ndan alınan verilere göre hava  iyi değil, orta da değil, "Hassas" düzeyde...  (Bakanlık sayfasında yer alan diyagramda "Hava kalitesi yaşlılar, çocuklar ve solunum rahatsızlığı olanları etkileyecek düzeydedir' yazıyor!)

Yaşadığım mahallede müstakil ya da iki, üç katlı aile apartmanlarının bacalarından kömür dumanları çıkıyor...
Bizim kuşak Bursa'da kış aylarında çok yoğun hava kirliliğini iyi hatırlar. Mesela Altıparmak Caddesi'nde göz gözü görmezdi.
O dönemde belediyelerin, kirletici düşük vasıflı kömürleri şehre sokmamak için verdikleri bir mücadele vardı. Şehir daha sonra doğal gaza geçince hava kirliliği de sorun olmaktan çıkmıştı.

Ancak son yıllarda verimsiz kömürün özellikle de dar gelirli vatandaşların yaşadığı bölgelerde hâlâ yakılıyor olması, denetimsiz sanayinin yarattığı kirlilik, egzoz gazları gibi bir sürü etken nedeniyle yeniden kirli hava solumaya başladık.

Kirli hava insanı hasta ediyor. Çok kirli hava ise doğrudan insan yaşamını tehdit ediyor!..

Bizim sağlık kuruluşlarımızda, insanların hava kirliliği nedeniyle yaşamını yitirdiğine dair bir tespit yapılması mümkün değil...

Şu günah keçisi sosyal medya var ya! İşte hava kirliliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerini oradan takip etmek mümkün... Nasıl mı?

Sosyal medyada kimi zaman özellikle de yaşlı ve kronik hastalara yönelik ölümler ile hastaneye yatış ve hastalık bildiren paylaşımlarda birden artış oluyor...
Sayfa arkadaşlarınızın "Annem, babam, dedem, ninem, teyzem, aile büyüğümüz" diye başlayan vefat haberlerini sıkça gördüğünüzde havaizleme.gov.tr'ye bir bakın bakalım...
Ne göreceksiniz?

Aynı sitede  (http://www.havaizleme.gov.tr/hava.html) kategoriler şöyle tanımlanıyor:

 "Hassas: Hassas gruplar için sağlık etkileri olabilir. Genel olarak kamunun etkilenmesi olası değil!

Sağlıksız: Herkes sağlık etkileri yaşamaya başlayabilir. Hassas gruplar için ciddi sağlık etkileri söz konusu olabilir.

Kötü: Sağlık açısından acil durum oluşturabilir. Nüfusun tamamının etkilenme olasılığı yüksektir.

Tehlikeli: Sağlık alarmı. Herkes daha ciddi sağlık etkileriyle karşılaşabilir."

Hatırlayın, 2014 yılı 23 ve 24 Aralık günleri tehlike düzeyindeydi!..


 

HAVA KİRLİLİĞİ NEDENİ VE ÇÖZÜMÜ

Hava kirliliği konusunu kamuoyunun gündemine getiren, çözüm önerileri sunan az sayıda duyarlı kuruluş var. Onlardan birisi de Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi...

MMO Bursa Şubesi Bursa'da hava kirliliği ve hava kirliliğine karşı çözüm önerilerine ilişkin basın açıklaması yaptı.

Şube Başkanı İbrahim Mart, hava kirliliği için yapılması gereken çalışmaların çoklu disiplinleri kapsadığına vurgu yaptı:

"Yakıt özelliğinden; Petrol, Maden ve Kimya Mühendisliği, yanma sistemleri, emisyon nedeniyle Makine Mühendisliği, çevreye verdiği olumsuzluklar için Çevre Mühendisliği uzmanlık alanına girerken; hava şartlarının etkisi nedeniyle Meteoroloji Mühendisliği uzmanlık alanına giriyor. Ayrıca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve dolayısıyla il müdürlükleri, yerel yönetimler, üniversiteler de sorunun ve çözümün paydaşları arasında yer alıyor.

Ülke genelinde hava kirliliğinin önlenmesi sorumluluğu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na ait. İllerde hava kirliliğinin önlenmesi çalışmaları, valilik başkanlığında toplanan mahalli çevre kurullarının aldığı kararlar ile çevre ve şehircilik il müdürlüğünün yapacağı denetim çalışmalarını kapsıyor..."

Hava kirliliğinin nedenleri ise özetle şöyle:

 "Sanayi bölgelerinin yerleşim alanlarına yakın olması... Egzoz emisyon ölçümlerinde kamusal denetimin piyasalaştırılması...

Doğal gaz fiyatlarındaki yükseklik nedeniyle vatandaşların kalitesiz kömüre hatta plastik de olmak üzere her tür yakıta yönelmesi...

Kent giriş çıkışlarında kömür denetimlerinin olmaması ve kente kalitesiz kömür girişi...
Kara yolu taşımacılığında araç sayısının artması... Araçların periyodik bakımlarını yaptırmadan trafiğe çıkmaları..."

Öneriler arasında her türlü yakıtın denetimi, laboratuvar ölçümlerinin yapılması, uygun emisyonlu yakıt kullanımı, dar gelirli vatandaşlara bedava kömür yerine, kömür bedeli kadar doğal gaz yardımı yapılması da yer aldı...

Basın açıklamasında şöyle bir tespit de var:

"Türkiye'nin havası en kirli kentlerinden olan Bursa'da Ulusal Sınır Değerlerinin 2, Dünya Sağlık Örgütü değerinin 5 katı üzerinde bir kirlilik bulunuyor!"

Çözüm önerilerine gelince...

Akademik meslek odalarının da katılımıyla Acil Eylem Planı oluşturulması başta olmak üzere kentteki hava kirliliğinin gerçek durumunun belirlenmesi; yeterli sayıda ölçümler yapılması ve 'Yerel Hava Kirliliği Ölçüm Ağı" kurulması, sonuçların da vatandaşla paylaşılması yer alıyor...

Konutlarda ısı yalıtımı, enerji verimliliği, toplu taşımanın yaygınlaştırılması, 10 numara yağ kullanımının engellenmesi, sanayi kuruluşları ile merkezi sistem konutların kazan dairelerinin denetlenerek tam yanmanın sağlanması, görünür kirlilik yaratan baca ve araçlarda anında gaz analizi de öneriliyor.

 Basın açıklamasında "Kirletici sanayiden, nitelikli ve katma değeri yüksek, teknoloji üreten sanayiye geçiş; ısınmada temiz enerji türlerine yönelmek ve yine raylı sistem toplu taşıma" gibi uzun vadeli çözüm önerileri de yer alıyor...