Atatürk ile özdeşleşen şehir: Samsun

H. Gül KOLAYLI 17 Eylül 2017 Pazar, 08:57

Samsun Büyükşehir Belediyesi hayata geçirdiği Sadi Tekkesi Kuvayi Milliye Ruhu Müzesi, Bandırma Vapuru, Kurtuluş Yolu, Milli Mücadele Parkı, Kent Müzesi, Amazon Köyü, Kral mezarları ve çevre düzenlemesi, golf tesisi  gibi projelerle turizme koşar adım yürüyor.

Bursa Samsun Dernekleri tarafından düzenlenen gezinin ilk günü Vezirköprü'yü ziyaret etmiştik. Müzesi, antik Hitit Kenti, han ve hamamları, kütüphanesi, restore edilmiş eski evleri ve Şahinkaya kanyonuyla ilk kez gören herkesin büyük beğenisini almıştı. Gezinin ikinci gününü Samsun il merkezini gezdik.

 Öncelikle şunu söylemeliyim. Samsun kesinlikle görülesi, gezilesi özel bir şehir. Samsunlular kentlerini Atatürk'ün şehri olarak tanımlıyor. Şehir,  gezen herkese anıtları, açık alan düzenlemeleri, müzeleri, 19 Mayıs'a ve Mustafa Kemal Atatürk ile silah arkadaşlarına sahip çıkışıyla bunu açık ve net bir şekilde hissettiriyor...

 

SADİ TEKKESİ, KUVAYİ MİLLİYE RUHU MÜZESİ

Samsun'da ilk durağımız İlkadım'da Kökçüoğlu Mahallesi'ndeki  Sadi Tekkesi / Kuvayi Milliye Ruhu Müzesi oldu. Aslında müze Sadi Tekkesi, Diaromik Müze, Şehit ve Gaziler Anı Evi'nden oluşan kompleks bir yapı.

Müze bizlere Samsun Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanı Necmi Camaş tarafından tanıtıldı:

 "Sadi Tekkesi'nden Mehmet Efendi Atatürk'e gidip Tekke'de dikkat çekmeden toplantılarını yapabileceğini söyleyip davet ediyor. Mustafa Kemal ve silah arkadaşları tekkede toplantılarını gerçekleştiriyor. Milli Mücadele'nin ilk adımının atıldığı Samsun'da ilk örgütlenmelerin yapıldığı mekan olan Sadi Tekkesi'nin günümüze ulaşan merkez binası Samsun Büyükşehir Belediyesi olarak restore edilip müze olarak düzenlenmiştir."

Müzede ayrıca Çanakkale Destanı ve kurtuluş mücadelesini anlatan sahneler canlandırılırken, Şeyh Hacı Mehmet Mehdi Efendi ile tekkenin kuruluş bilgileri, tarihi belgeler, fotoğraflar ve Kıbrıs Barış Harekatı dönemindeki gazete kupürleri sergileniyor. Kurtuluş Savaşı'nda, Kore'de, Güneydoğu'da terörle mücadele ederken şehit ve gazi olan Samsunluların yanı sıra 15 Temmuz'da FETÖ terörü nedeniyle şehit ve gazi olanlar da unutulmamış. 

Müzede 10 metrekarelik yağlıboya tabloda Atatürk, Kurtuluş Savaşı betimlenirken, savaş ortamını yansıtan toprak zeminde ise şehitler yer alıyor.

3 boyutlu bir görsellik kazandırılmış. 

SAMSUN KENT MÜZESİ

Ve oradan yine Samsun Büyükşehir Belediyesi'nin eseri olan Kent Müzesi'ne gittik. İki tarihi bina restore edilmiş. İlk üç katta kuruluşundan itibaren Samsun'un geçmişi yer alırken, ikinci binada ise kentin geçmişi görsel tematik ile canlandırılıyor. Buradaki heykeller Samsunlu sanatçı Adil Çelik tarafından yapılmış.

2015 yılında AB Müze Akademisi arasında en iyi 6 müze arasına girmiş ve Avrupa Kent Müzesi Haritası'nda sadece Samsun Kent Müzesi'nin işaretli.

Samsun Kent Müzesi'nde tarihten turizme, basından sağlığa, göçten ünlülere, düğünden yemek kültürüne, tütüncülüğe dek bir kente dair akla gelecek ne varsa hepsi var.

İki tarihi binadan oluştuğu için binaların üst katlarına erişimi kolaylaştıracak bir müdahale yapılamadığından üst katları gezemeyenler için sanal müze de var.

 

BANDIRMA VAPURU

 

15 Mayıs'ta İstanbul'dan yola çıkan 19 Mayıs'ta en değerli yolcusunu Atatürk'ü Samsun'a getiren Bandırma Vapuru'nu ziyaret ettik.  Aslında vapur 1924 yılında hurdaya çıkartılmış.  Samsun Büyükşehir Belediyesi benzerini alıp restore etmiş, Bandırma Vapuru Müzesi'ni oluşturmuş.

Geminin ambar kısmı sergi salonu. Üst güvertede ise Atatürk ve 4 silah arkadaşının balmumu heykellerinin bulunduğu Şeref Kamarası ile özel kamara yer alıyor. Bire bir aynısı yapıldığı söylense de işin aslı pek öyle değil.  Misal Özel kamara yani yatak odası!

Atatürk'e ölümünden 6 ay önce TBMM tarafından hediye edilen ve sadece 5 gün kullandığı Savarona yatındaki kamarası örnek alınarak özel bir şekilde tefriş edilmiş. Belediye'nin bütünleşik vizyonu burada da karşımıza çıktı. Gemi civarında 35 bin metrekarelik Milli Mücadele Parkı var.  Açık hava müzesine dönüştürülen parkta Çanakkale Savaşı'ndan düşmanın İzmir'de denize dökülüşüne kadarki süreci betimleyen seramik rölyefler, bin 200 İstiklal Savaşı şehidi Samsunlunun adının yer aldığı yazıt, rölyefler, Milli Kurtuluş Anıtı,  Anıtı, İstiklal Savaşı'nda kullanılan top, tüfek, mayın gibi malzemeler var.

KURTULUŞ YOLU

Ve büyük önder Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Milli Mücadele'nin ilk meşalesini yakmak üzere Samsun'a ayak bastığı ilk yer olan Tütün İskelesi Kurtuluş yolu olarak düzenlenmiş. Tütünün taşındığı raylar bile unutulmamış. Önüne temsili Bandırma Vapuru inşa edilmiş. İskeleden ileriye doğru çok geniş ve uzun bir yol var. Yolun her iki yanında dev rölyefler, Atatürk ve silah arkadaşlarını temsilen heykeller, süs havuzları bulunuyor. Yol Cumhuriyet Meydanı ile de bütünleşiyor.

 

AMAZON KÖYÜ

Samsun'da şaşırtıcı yeniden canlandırmalardan biri de Amazon köyü. Erkek egemen toplumda oldukça cesaret isteyen bir projeyi hayata geçireni kutlamak lazım. Samsun Terme'de MÖ 3 bin ile 2 bin yılları arasında yaşadığı, şehirler ve kent devletleri kurdukları varsayılan ana erkil Amazon kadın savaşçılarını bugüne taşımışlar. Erkek ziyaretçileri en etkileyen şey ise kuşkusuz zincire vurulmuş esir köle erkekler oldu. Gördüklerinde cin çarpmışa döndüler! Balmumu heykeller çok başarılıydı.  Giysileri de öyle. Tek kelimeyle muhteşem. Herkesin görmesi gereken bir yer! Samsun Büyükşehir Belediyesi efsanelerde yer alan, dünya sinemasına, edebiyatına konu olan Amazonları yeniden canlandırmayla bir turistik çekim merkezi daha oluşturmuş.  Batıpark Amazon adasında iki tepeye kafe ve seyir platformu olacak şekilde konumlandırılmış devasa Anadolu Aslanları var. İçinden merdivenlerle seyir terasına çıkılıyor.   Aynı yerde yine devasa bir Amazon kadını heykeli de bulunuyor.  Çok beğendim...

AMİSOS TEPESİ

Samsun Merkezi'nde İlkadım'da Cedit Mahallesi'nde yapılan kurtarma kazısı Amisos aile  mezarı ile hazinesini ortaya çıkarıyor. Mezardan çıkan  altın taç, mücevher ve para, küp gibi  değerli  buluntular Samsun Arkeolojik müzesinde sergileniyor.  Bilim insanları tümülüsün  altında  bulunan mezarın iki ayrı dönemde kullanıldığını, kral ve kraliçeye ait olacağın düşünüyor. Tarihlendirmeler ise MÖ. 4 yüzyıl ile MÖ 1. Yüzyıl.  Kral mezarının bulunduğu alan çok iyi düzenlenmiş, ahşap merdivenlerle tümülüsün altına iniliyor. Bölgede yan yana iki Tümülüs var, birine indik.  Mezarı hiç unutamayacağım. Zira karanlıkta basamaklar görünmüyordu, düşmemek için yere bakarken, alçak olan kaya duvara başımı çarptım, epeyce kanadı, şişti! 5 yaşımdan sonra ilk kez alnımı delmiş oldum! Şehrin merkezinde kral mezarı olan başka şehir var mı bilemedim.

 

 

SAMSUN'UN HEDEFLERİ

 

Büyükşehir Belediyesi Golf tesislerinde dört dönemdir Büyükşehir Belediye Başkanı seçilen Yusuf Ziya Yılmaz söyleşi şansımız oldu.  Başkan Yılmaz Bursa basınını ve SAMFED'i konuk etmekten mutlu olduğunu belirterek söze başladı ve şöyle konuştu:

"Kentimizin Kent Müzesi'ne gittiniz, Sadi Tekkesi ve Kuvayi Milliye Ruhu Müzesi'ni gezdiniz. Bandırma Vapuru'nu gördünüz. Şimdi bizden vapuru yüzdürmemiz isteniyor.  Onu da yapacağız.  Kızılırmak Deltası'ndaki Kuş cennetini de göreceksiniz. Amazon köyünü de. Samsun'un o kadar çok görülecek, gezilecek değeri var ki. Şimdi burada Golf Tesislerindesiniz. Şimdi sorabilirsiniz, 'Golf nereden icap etti, niye yaptınız' diye. İşitme Engelliler Dünya Olimpiyatları  18-30 Temmuz tarihleri arasında Samsun'da gerçekleşti. Yunanistan yapacaktı, ekonomik kriz nedeniyle ertelenince Türkiye Cumhuriyeti devleti Uluslararası Olimpiyat Federasyonu'na biz yaparız' dedi. Olimpiyatlar Samsun'da yapılsın, dendi. 2012 yılından beri spor altyapımızı güçlendirmeye başladık. Futbol, voleybol, basketbol diye tüm spor dallarını sıralama yaptık, Golf'u da yaparız dedik. Bu alan denizden 60 hektarlık alan doldurularak yapıldı. Denize atmak kolaydır, tutması zordur. Su eritir, alır, götürür. Büyük bir tahkimat yaptık.  9 çukurlu golf sahasını olimpiyatlara hazır ettik. Şimdi olimpik olması için 18'liye çıkartıyoruz. İşitme Engelliler Golf Müsabakası burada gerçekleşti. Türkiye olarak gümüş madalya aldık. Olimpiyatlar 15 gün sürdü. Şehir karnaval havasına girdi. Biz havaalanından alıp otele, olimpiyat köyüne, denize gireceği yere kadar naklettik. Mükemmel ev sahipliği yaptık. 4 bin 800 sporcu ile bir o kadar da aile bireyleri ile teknik adamlar vardı. Şehirdeki tüm oteller doldu. Olimpiyat köyü de kurduk. Hizmet sektörümüz çok güzel bir sınav verdi. Mavi bayraklı plajlarımızda ağırladık. İngiliz Golfçular Ekim ayında yine gelecekler."

Dünyanın ünlü dizaynırlarından İrlandalı Kevin'e golf sahası yaptırdıklarını ve bunun için Kevin'in Samsun'da  altı ay kaldığını anlatan Başkan Yılmaz " Dünyada zorluk derecesi yüksek sayılı sahalar arasına girdi" dedi. Bu arada Durmazlar'dan 8 vagon aldıklarını da öğrendik.

Başkan Yılmaz geçmişte tütüncülükte ön alan Samsun'un 1990'lı yıllardan sonra değişen rekabet nedeniyle tütün devreden çıkınca sanayileşme sürecine girdiğini, ancak Bursa gibi sanayileşemediğini anlattı. Başkan Yılmaz Samsun için tarıma dayalı sanayi, savunma ve medikal sanayi, kara, deniz, hava ve demir yolu bağlantıları olduğu için uluslar arası ticareti bir de turizmi hedefliyor.