Bir obruğumuz eksikti, o da oldu!

H. Gül KOLAYLI 23 Mart 2018 Cuma, 06:01

Bursa'nın deprem, heyelan, taşkın gibi doğal afetlerine şimdi de obruklar eklendi!

Orta Anadolu'nun Konya gibi kurak coğrafyalarında görmeye alıştığımız obruklar artık Bursa Ovası'nın doğusunda Kestel, Barakfaki mevkisinde de ortaya çıktı.
Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şubesi Başkanı Engin Er "Dünya Su Günü" kapsamında yaptığı basın açıklamasında Bursa'yı tehdit eden obruk tehlikesine dikkat çekti ve obruk fotoğraflarını basınla paylaştı.

"Bugün Bursa tarihinde bir ilke, ilk defa obruk oluşumuna not düşüyoruz" dedi...

Aslında Jeoloji Mühendisleri Odası'nın Dünya Su Günü'nde açıklama yapması alışılmadık bir durumdu! Ne diyeceklerini çok merak etmiştim.

Karşımıza obruk çıktı! Kırk yıl düşünsek aklımıza gelmeyen şehrin başına geldi!

Deprem, heyelan, sel gibi doğal afet dediğimiz ama insan katkısıyla riski kat be kat artan şeylere şimdi de obruk eklenmiş oldu...

 

YER ALTI SULARINDAKİ AZALMA VE OBRUKLAR

Başkan Engin Er, Bursa'daki obruk oluşumunun en büyük nedeninin yer altı sularındaki aşırı kullanım olduğunu söyledi...

Bursa'nın zengin yer altı su kaynakları bulunduğuna dikkat çeken Engin Er, Bursa'da sanayi ve tarımsal üretim nedeniyle çok sayıda ruhsatsız su kuyusu olduğuna dikkat çekti:

"Son yıllarda küresel iklim senaryoları ve yağışlar dikkate alındığında zaman zaman kuraklıkların olabileceği aşikâr. Yer altı suyu beslenmesi çoğunlukla kar yağışları ile olup düzensiz yağış aralıklarında yer altı suyuna talep daha da artıyor..."

 

6 BİN RUHSATLI KUYU VAR!

DSİ'nin; sanayi, içme kullanma, sulama ve takviye amaçlı kuyuların yanı sıra kooperatif ve şahısların kullanımı için yer altı su kuyusu ruhsatı verdiğini söyleyen Er, "6 bin adet ruhsatlı kuyu bulunuyor. Ancak DSİ'den izin alınmadan açılan kaçak kuyular da var. Kuyulardan çekilen suyun çoğunluğu sanayide bir kısmı da tarımsal sulamada kullanılıyor... Bu noktada görülen en önemi sorun kaçak ve kontrolsüz su kullanımıdır.

Ruhsatsız kuyular jeoloji mühendisliği desteği almadıkları için bulunan yer altı suyu etkin bir şekilde değerlendirilemiyor..."

Anladığım kadarıyla kaçak kuyuların sayısı ruhsatlılara yakın.

Denetimi ise şikâyet ya da tespit üzerine DSİ tarafından işlem yapılıyor. 2000 lira ceza kesiliyor. Açık havza ise cezalandırılıp ruhsat kesiliyor. Yasa çıktı, bütün kuyulara sayaç takılacak, ama erteleniyor. Ruhsatlı kuyular sayaç almaya başladı.

Başkan Er, jeoloji mühendisliği teknik desteği olmadan açılan kaçak kuyular nedeniyle kirli ve temiz suların birbirine karıştığını ve temiz yer altı sularının da kirlendiğini anlattı...

Engin Er, özellikle kurak mevsimlerde aşırı yer altı su kullanılması halinde zemin çökmesi gerçekleştiğini söyledi:

"Bugüne kadar genellikle TV haberlerinde Konya Ovası'nda oluştuğunu gördüğümüz obruk oluşumlarına, anlatmaya çalıştığımız sebepler neticesinde maalesef Bursa ilimizde de oluşmaya başladı. Sahada tespit ettiğimiz ve fotoğrafladığımız görüntüler, Bursa'nın ilk obruklarıdır..."

 

YER ALTI SULARININ STRATEJİK ÖNEMİ

Başkan Er şunları söyledi:

"Her yer altı kuyusunun açılmasının kontrollü, ruhsatlı olması lazım. Ne kadar kuyu varsa uzaydan saptanıp sayaca bağlanması şart...
Yer altı suları stratejik öneme sahip. Yer üstü suları kolayca kirleniyor. Bakın dereler Bursa'ya gelinceye kadar temiz akıyor, Bursa'dan sonra kimyasal atıklarla kirleniyor. Örneğin Nilüfer deresi.

Yer altı suları savaş ve kıtlık halinde stratejik öneme sahip.

Ne yazık ki fazla su çekiminden dolayı yer altı sularının derinliği artıyor. Eskiden 2 metreden su çıkan yerlerde şimdi insanlar 40 metrede su bulamamaktan, kuyularının kuruduğundan yakınır oldu..."

BURSA'DA YERLEŞİM ALANLARINDA OBRUK RİSKİ

Başkan Engin Er'in bir uyarısı da şöyleydi:

"Konya ve diğer Orta Anadolu ilçelerindeki obrukların olduğu yerlerde yoğun yerleşim yok. Bursa'da ise sanayi ve insan yerleşimleri var. İleride yerleşim ve sanayi alanlarında obruk olma ihtimali var...

Konya'da yer altı sularında akış yok. Ama Bursa'da yer altı suları akıyor. Bursa'da obruk oluşumunun birinci nedeni yer altı sularının azalmasıdır. Susuz kalan kil ve alüvyon tanecikleri arasındaki basınç artışı katı materyali sıkıştırarak ince bir katmana dönüştürebilmekte ve üstteki katmanların aşağı doğru hareketine neden olabilmekte."

Başkan Er'in sunduğu çözüm önerileri arasında izinsiz açılan şahıs kuyuları kapatılması, izinsiz kuyu açan sondaj makinelerine yaptırım uygulanması ve denetimde mutlaka akademik odalarla iş birliği yapılması gibi hususlar da yer alıyor.

 

ALİNUR AKTAŞ'A ÇAĞRI

Ardından da Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş'a bir çağrıda bulundu:

"Bursa deprem olasılığı olan, heyelan oluşan, geçmişte sel taşkınları yaşayan bir kent. Şimdi bu doğal afetlere obruk tehlikesi eklendi. Bursa'da tedbir alınması gerekiyor.
Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş yeni bir Bursa aşkı, heyecanı yaşıyor. Akademik odalar olarak iş birliği yapalım. En yetkili oda biziz ama tek yetkili oda değiliz, bütüncül plan yapıp her türlü doğal afete karşı tedbirler alalım.

Tarih; hangi dönemde başladığını, o tarihte kimin belediye başkanı olduğunu yazıyor."