Bursa’nın milletvekili tercih geleneği (1)

Mutlu ÇINAR 09 Nisan 2015 Perşembe, 07:00
Türkiye'nin en fazla milletvekili çıkartan dördüncü ili Bursa'nın milletvekili tercih geleneğine bir göz atalım... Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk demokratik seçimi 14 Mayıs 1950'de yapıldı. İhtilallerle sekteye uğrasa da 65 yıldır ülkemizde iktidarları sandık belirliyor... DP DÖNEMİ 1950, 1954 ve 1957'de yapılan seçimleri kapsar. Bu dönemde geniş bölgeli (liste usulü) çoğunluk seçim sistemi uygulanmıştır... Bu seçim modelinde "istikrarın sağlanması" hedeflenmiştir. İstikrar sağlanırken adaletten uzaklaşılmıştır. Alınan oy oranı ile meclisteki temsil oranı arasında önemli faklar oluşmaktadır... Bu 3 dönemde; 1950 seçimlerinde DP 12, 1954 seçimlerinde 13, 1957 seçimlerinde 14 milletvekili olmak üzere toplam 37 milletvekilliği ile Bursa temsil edilmiş oldu. Ahmet Hulusi Köymen, Agâh Erozan, Kenan Yılmaz, Ahmet Haluk Şarman ve Sadettin Karacabey 3 dönem Bursa'yı temsil etti. Raif Aybar, Selim Ragıp Emeç ve Süleyman Müfit Erkuyucu ikişer kez temsil etti. Bursa'yı 24 farklı isim DP milletvekili olarak temsil etti. Demokrat Parti'nin Bursa'daki 3 dönemi ile Adalet ve Kalkınma Partisi'nin Bursa'daki 3 dönemini kıyaslarsak; AK Parti 33 milletvekilliğini 28 farklı isimle temsil etti. Bu 28 isim içerisinden sadece 5'i 2 dönem Meclis'e gidebildi. Faruk Çelik, Canan Candemir Çelik, Sedat Kızılcıklı, Mehmet Emin Tutan ve Mehmet Altan Karapaşaoğlu oldu. "AK Parti Bursa'yı" bu 3 dönemde Bakanlar Kurulu'nda sadece 3 isim temsil etti. Ertuğrul Yalçınbayır, Faruk Çelik, Bülent Arınç. Demokrat Parti hükümetlerinde Bursa 5 bakanla temsil edildi. İbrahim Hulisi Öktem, Halil Ayan, Ahmet Hulisi Köymen, Ahmet Haluk Şarman ve Kenan Yılmaz temsil etti... Bu isimlerden Halil Ayan, Ahmet Hulisi Köymen, Ahmet Haluk Şarman ve Kenan Yılmaz 9. Dönem'de aynı listeden milletvekili seçilmişti. Bursa'nın bakan çıkarma noktasında en iddialı olduğu dönem Cavit Çağlar, Turhan Tayan, Şükrü Erdem, Mehmet Gazioğlu ve Hüsamettin Örüç'ün de içinde olduğu 19. Dönem'di.   Demokrat Parti döneminin Bursa'dan seçilen tek kadın milletvekili Hilal Ülman 11. Dönem'de seçildi. Türkiye profesyonel liglerinde ilk şampiyonluğu kazanan Fenerbahçe'nin 1959 yılındaki kulüp başkanı, 3 dönem Bursa milletvekilliği yapan Agah Erozan'dı... DP milletvekilleri içerisinde yaşayan tek isim olan Recep Kırım 11. Dönem Bursa milletvekili idi... BTSO başkanlığı sonrası DP listelerinden Meclis'e giden ilk isim Baha Cemal Zagra oldu. Mithat San 9. Dönem DP bursa milletvekilliği sonrası 12. Dönem Gaziantep milletvekili olarak Ulaştırma bakanlığı yaptı. Raif Aybar, 60 ihtilali sonrası Kurucu Meclis Milli Birlik Komitesi üyeliği, devlet bakanlığı ile 12. dönem Ankara, 13. Dönem Ordu milletvekilliği yaparak önemli bir yere sahip... Ahmet Hulisi Köymen Bursa Baro Başkanlığı sonrası sağ bir partiden milletvekili seçilen ilk isim olmanın yanında, bakanlık yapan baro kökenli tek isim konumunu koruyor... Zekeriya Birkan, Ahmet Hulisi Köymen'den sonra sağ bir partiden; AK Parti'den TBMM'ye 55 yıl aradan sonra girecek 2. isim olacak... Kentlerin geçmiş seçimlerdeki siyasi tercihleri önümüzdeki seçimlerle ilgili öngörülerin oluşmasına imkân sağlar. Yarın 61 - 80 dönemini inceleyip, yorumlayacağız...