Protestan ahlakı mı, esnaf ahlakı mı?

Mutlu ÇINAR 13 Ocak 2016 Çarşamba, 09:01

Başkanlığını Diş Hekimi Gürkan Kaya'nın yaptığı; Bursa Felsefe Kulübü Derneği 7 yıldır devam ettirdiği felsefe konferanslarının 2015-2016 serisinin ikinci konferansını 23 Ocak 2016 saat:17.00'de Ördekli Kültür Merkezi'nde gerçekleştirecek.

Kocaeli Üniversitesi Felsefe Bölümü öğretim görevlilerinden Prof. Dr. Sinan Özbek'in konuşmacı olarak katılacağı konferansın konusu 'Esnaf Ahlâkı.'

İşin felsefi yanına geçmeden konunun beni heyecanlandırdığının altını çizmek isterim.

Kapitalizmin babası olarak kabul edilen Weber'in 'Protestan Ahlâkı ve Kapitalizmin Ruhu' kitabından 6 asır önce Anadolu topraklarında Ahilik anlayışı ile şekillenen yapının, bugün varlığını ne kadar koruduğunun sorgulanması gerektiğini düşünmeden edemiyor insan.

İşin felsefi kısmına geri dönelim.

Prof. Dr. Sinan Özbek 'Esnaf Ahlâkı' konferansıyla konuya bakış açımıza yön verecek yeni pencereler de inşa ediyor.

Özbek, 'Esnaf Ahlâkı' makalesiyle, ahlâksal yozlaşmanın, varsayılan ahlâk ilkelerinden uzaklaşma anlamı taşımasından hareket ederek, bu yozlaşma içine düştüğü söylenen ahlâksal ilkelerin ne olduğunu tartışmaya açıyor.

Felsefenin kadim soruları olan, mutlak ve kesin ahlâk ilkelerinin olup olmadığı, varsa bu ilkelerin nereden kaynaklandığı soruları, Türkiye'de hakim ahlâk olduğu düşünülen esnaf ahlâkı üzerinden masaya yatırılacak. 

Ahlâkın mutlak ve ölümsüz ilkeleri olmadığını belirledikten sonra tekrar Türkiye örneğine dönülüyor.

'Türkiye'de Engels'in yaptığı türden bir ahlâk listesi çıkarmak mümkün mü?' sorusunun cevabını Ördekli Kültür Merkezi'ne dinleyici olarak katılan herkes öğrenmiş olacak.

Müslüman bir feodal ahlâktan buna ek olarak da modern bir burjuva ahlâkından ve (kavramı sorunlu bulmakla birlikte) bir proleter ahlâkından söz edilebilir.

Prof. Dr. Sinan Özbek 'Esnaf Ahlâkı'nda, "Türkiye'de belirleyici olan ahlâkın nasıl bir ahlâk, hangi ahlâk olduğu" sorgulamasını farklı olguları dikkate alarak çalışmış.

Bu olgulardan, Türkiye'de nüfusun iş alanlarındaki dağılımı,  ahlâk hakkında yeni bir tasnifin yapılıp yapılamayacağının sorgulanması gerekliliğini ortaya çıkarıyor.

Türkiye'de kapitalist ekonominin piyasa oluşturma tarzının, kurulan piyasa ahlakının şekillenmesinde nasıl bir etki yarattığı açıklanmaya çalışılıyor.

Sonuç olarak bu çalışmada esnaf ahlâkının Türkiye'de belirleyici, egemen ahlâk olduğu ve ahlaksâl yozlaşma olarak algılanan tablonun bu ahlâkın kendisi olduğu ifade ediliyor.

Meraklılarına bu konferansı kaçırmamalarını öneririm...