Bursa ihracatında neler oluyor?

N. Nuri YAVUZ 06 Ağustos 2019 Salı, 06:00

Türkiye, yılbaşından bu yana ihracatta; rekor, cumhuriyet tarihi rekoru, rekor üstüne rekor gibi sloganlara tanık oluyor.

Ticaret Bakanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından açıklanan son temmuz rakamlarında da aynı ifadeler yankılandı.

Bakan Ruhsar Pekcan, yılın yedinci ayında gerçekleştirilen ihracatın geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,32 oranında artarak 15 milyar 958 milyon dolar olduğunu duyururken "İhracatımız bir kez daha Cumhuriyet tarihi rekorunu kırmıştır" ifadelerini kullandı.

Aynı ifadeleri TİM Başkanı İsmail Gülle de şu şekilde dile getirdi: "Cumhuriyet tarihinin en yüksek temmuz ayı ihracat rakamını açıklamaktan gurur duyuyoruz."

Türkiye'nin ocak-temmuz toplam ihracatı geçen yıla kıyasla yüzde 3,1 oranında artarak 104 milyar doları aştı. Yine 12 aylık ihracatta ise yüzde 4,9'luk artışla 180 milyar dolar seviyeleri geçildi.

Tabii ki bu rakamlar ve ifadeler sevindirici fakat TİM verileri incelendiğinde Bursa adına sorulacak çok soru var!

***

Bu sorulardan önce, 'güncellenen verilere göre' ay ay, dönem dönem Bursa ihracat rakamlarını aktaracağım. Bunun için özellikle rakamlara ve zaman dilimlerine dikkat etmenizi rica ediyorum.

Aylık düzlem

Ocak 2019 ihracatı, Ocak 2018'e göre yüzde 23,10'luk düşüş, 883,5 milyon dolar.

Şubat 2019 ihracatı, Şubat 2018'e göre yüzde 14,36'lık düşüş, 1 milyar 167,5 milyon dolar.

Mart 2019 ihracatı, Mart 2018'e göre yüzde 8,19'luk düşüş, 1 milyar 454,3 milyon dolar.

Nisan 2019 ihracatı, Nisan 2018'e göre yüzde 13,12'lik düşüş, 1 milyar 248,8 milyon dolar.

Mayıs 2019 ihracatı, Mayıs 2018'e göre yüzde 0,09'luk artış, 1 milyar 449 milyon dolar.

Haziran 2019 ihracatı, Haziran 2018'e göre yüzde 16,24'lük düşüş, 1 milyar 66,8 milyon dolar.

Temmuz 2019 ihracatı, Temmuz 2018'e göre 1,90'lık düşüş, 1 milyar 315,9 milyon dolar.

Mayıs ayındaki 0,09'luk kıpırdama dışında Bursa ihracatında yılbaşından bu yana düşüş yaşandığı görülüyor!..

***

Dönemsel toplam

Ocak-Mart 2019 (İlk Çeyrek) ihracatı, 2018'in aynı dönemine göre yüzde 10,80'lik düşüş, 3 milyar 728,8 milyon dolar.

Ocak-Haziran 2019 (İlk yarı) ihracatı, 2018'in aynı dönemine göre yüzde 10,19'luk düşüş, 7 milyar 489,3 milyon dolar.

Ocak-Temmuz 2019 ihracatı, 2018'in aynı dönemine göre yüzde 9,06'lık düşüş, 8 milyar 805,3 milyon dolar.

Türkiye toplamında rekorlar konuşulurken Bursa ihracatındaki düşüşün nedenlerini tartışmak gerekiyor.

Daha önce yine bu sayfalardan haberlerle aktardığımız üzere TİM tarafından açıklanan verilerde Bursa'nın '2018' yılına ait ihracat rakamlarında sürekli yukarı yönlü güncelleme yapılıyor.

Biraz daha açmak gerekirse örneğin TİM; 2019 rakamlarını, 2018 ile kıyaslamak adına birlikte paylaşıyor. İşte bu yılbaşından beri açıklanan Bursa'nın 2018'e ait ihracat rakamları, geçen yıl duyurulanla aynı değil. Mesela geçen yıl açıkladıklarında 1 milyar 73 milyon dolar olan Temmuz 2018 ihracatı, bu yıl 1 milyar 341,4 milyon dolar olarak güncellendi. Yani geçen yılki veride 268 milyon dolarlık bir artış yaşandı. Bu artış büyük ölçüde otomotiv sektöründe yaşandı. Daha öncede gündeme geldiği üzere geçen yıl İstanbul merkezli olarak ihracat gerçekleştiren Renault'un merkezini yeniden Bursa'ya taşıması, bu tabloyu doğurdu.

Tabii ki TİM verileri kesin sonuçlar değil ve zaman içinde bu rakamlarda güncelleme yapılıyor. Ancak bu denli büyük artışlar, Bursa'nın ihracat performansının sağlıklı yorumlanmasını engelliyor.

Yine de Türkiye toplamında 'rekorlar kırıldığının' savunulduğu dönemde nasıl oluyor da ülkenin en fazla ihracat gerçekleştiren kenti Bursa'da düşüş yaşanıyor?

Bu düşüşün başka nedenleri de olmalı!..

***

Otomotiv örneği

Türkiye genelinde olduğu gibi Bursa ihracatını da otomotiv sektörü domine ediyor. Fakat Bursa'da sektörün ihracatı sürekli kan kaybediyor.

Bu yıl ocakta yüzde 41, şubatta yüzde 25,65, martta yüzde 10,83, nisanda yüzde 20,62, mayısta yüzde 6, haziranda yüzde 11,44 düşen otomotiv endüstrisi ihracatı, temmuzda da yüzde 1,71 oranında azaldı.

Düşüşün en sınırlı olduğu ay rakamlardan da görüleceği üzere temmuz oldu.

Ocak-temmuz toplamında ise sektörün toplam ihracatı, yüzde 14'lük düşüşle 4 milyar 907 milyon dolar olarak gerçekleşti. Ki bu rakamın Bursa ihracatının yarıdan fazlası olduğunu unutmamak gerek.

Hiç şüphesiz bu düşüşler, Avrupa ve Türkiye otomotiv pazarında yaşanan daralmadan kaynaklanıyor. Ancak otomotiv endüstrisi ihracatımızdaki düşüşü yalnızca pazardaki daralmayla okursak yanılırız.

Çünkü otomotiv endüstrisi 'gerçekleşmiş gelecek' diye adlandırabileceğimiz bir dönemde bulunuyor ve tüm süreçlerinde önemli boyutlarda değişim yaşanıyor.

Devletlerin çevre politikalarıyla ivme kazandırdığı elektrikli otomobil yönelimi, endüstriyel üretimde malzeme bilgisi kadar tüketici tercihlerini de büyük ölçüde etkiliyor ve dönüştürüyor.

Evet, Türkiye'nin ve özellikle de Bursa'nın otomotiv endüstrisinde önemli bir tecrübesi var. Ancak bugün endüstride yaşanan değişime ayak uydurabiliyor muyuz? Görünen o ki Hayır!

***

Dünyada otomotiv sanayi hızla elektrikli araçlara yönelik üretime evrilirken biz, bu alana yatırım yapmak için ne bekliyoruz?

Sanırım doların düşmesini... Ya da zamanında köylünün elinden ucuza kapatılan arazilerin satılmasını... Yahut devlet teşvikini... Veya banka vadesini... Belki de 'Alamanyadan' gelecek oğlumuzu...  Sanki korkumuzun geçmesini... Yerli otoyu bekleyenler de yok değil...

Ülkemizin, ekonomideki buhran psikolojisinden bir an önce kurtulmaya ihtiyacı var. Bunun için de en önemli görev, sanayicimize düşüyor. Türk sanayisi, maliyeti ne olursa olsun kendini yenilemek zorunda...

Öte yandan hükümette elini taşın altına koymalı... İhracatta rekorlarla övünen hükümet, içerde üretimi zorlaştırmak adına adeta elinden geleni yapıyor: Elektriğe zam! Doğal gaza zam! Kamu borçları ödemesi geciktiriliyor! KDV iadelerinin hiç lafı edilmiyor!

Bu sanayici nasıl üretsin? Nasıl istihdam sağlasın? Nasıl ihracat yapsın?..