Konutta imalat vakti ama nasıl?

N. Nuri YAVUZ 18 Ekim 2019 Cuma, 06:00

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın 25 Temmuz'da yaptığı ilk faiz indirimi sonrası üç kamu bankası; Ziraat, Halkbank ve Vakıf Bankası'nın 1 ağustos itibarıyla konut kredi faiz oranlarını, 0.99'a çekmesi, satışları hareketlendirdi.

Sene başından o güne kadar daralan Bursa konut satışları, ağustosta ilk kez artış kaydetmiş, yüzde 2'lik yükselişle 3 bin 689 adet olarak gerçekleşmişti. Konut satışlarındaki tırmanış, eylülde de sürdü.

Bursa'da yılın dokuzuncu ayındaki konut satışında, yüzde 15'lik Türkiye ortalamasının da üstünde bir performans yakalandı. Ve yüzde 17'lik artışla Bursa'da 5 bin 327 konut alıcı buldu.

Eylülde en çarpıcı oranlar düşük faiz etkisiyle ipotekli satışlarda görüldü. Buna göre Bursa'da ipotekli satış, yüzde 355 oranında artarak 2 bin 254 olarak gerçekleşti.

İpotekli sıfır konut satışı da yüzde 195 oranında yükselerek 805 âdete ulaştı. İpotekli ikinci el konut satışında ise yüzde 553'lük tempo yaşandı ve bin 449 konut alıcı buldu.

Eylülde dikkat çeken bir gelişme ise iç pazarın hareketlenmesiyle yabancıya konut satışında görüldü. Dokuzuncu ayda Bursa'da yabancı yatırımcılara satılan konut sayısı yüzde 50 düşerek 213 adette kaldı.

***

Ağustos ve eylül verilerindeki iyileşme konut sektöründe stokları eritti. Sektör için imalat vaktinin geldiği ve sağlanan likit akışının bir an önce istihdam ve finansal hareketliliğe katkı koyacak bir üretime dönüşmesinin beklendiği görülüyor.

Fakat nasıl?

Son verilere göre Türkiye'de yüzde 55 düzeyinde daralan konut imalatı, Bursa'da yüzde 77 dolaylarında küçüldü. Bu daralmada hiç şüphesiz dövizdeki hareketlilik, iş gücü ve malzeme maliyetlerinin tırmanışı ile ülkemizdeki ekonomik güven kaybı etkili oldu.

***

Bursa'da sektörün çatı kuruluşu olan İnşaat Müteahhitleri ve Sanayicileri Derneği (İMSİAD) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Andıç, konuyla ilgili daha önceki açıklamalarında olduğu gibi 'güven' vurgusu yaptı!

Bursa konut imalatında diğer şehirlere göre daha derin bir kayıp yaşandığını belirten Başkan Andıç, "Henüz yeni projelerle ilgili bir açılım olmadı. Sektörün yatırım iştahı, güven ortamının sağlanmasını bekliyor. Maliyetlerin yüksekliği nedeniyle sektör, önünü göremiyor. Yatırım açısından uzun vadeli borçlanma konusunda endişeler sürüyor. Konut imalatındaki bu ağır hareket, yan sektörleri de etkiledi. Öte yandan müteahhitlik yasasındaki sınıflandırma ve yeni yönetmeliklerde de sıkıntı var fakat imalat yavaş olduğu için henüz bunlar belirgin bir şekilde ortaya çıkmadı. İMSİAD olarak Ankara'da bakanlığa sunulmak üzere bu konuda rapor hazırlıyoruz" dedi.

Düşük faiz uygulamasının sürmesini umut ettiklerini söyleyen Andıç, bankaların konut kredisi kullandırmada eskiye kıyasla daha zorlayıcı bir yaklaşım sergilediğini vurguladı. Başkan Andıç, sektörün bankalardan daha pozitif bir yaklaşım beklentisi içinde olduğunun da altını çizdi.

***

Hem Başkan Andıç'ın açıklamaları hem de rakamlar imalattaki yavaşlamanın ekonomiye güven endişesinden kaynaklandığını gösteriyor. Bu endişenin giderilmesi demek istihdamın ve belediye gelirlerinin artması, piyasada hareketliliğin yeniden sağlanması demektir.

İmalattaki daralmayı net rakamlarla ifade etmek gerekirse Ocak-Haziran 2019'da bin 986 binada 12 bin 50 adet daire üretmek için yapı ruhsatı alınırken, bu yılın ilk altı ayı toplamında yalnızca 644 binada bin 958 daire için yapı ruhsatı alındı.

Öte yandan 'yapı kullanma izin belgesi'nde ise geçen yıl ilk 6 ayda 2 bin 890 binada 18 bin 203 daire için belge alınırken, bu yıl aynı dönemde 2 bin 377 binada 14 bin 29 daire için yapı kullanma belgesi alındı.

Ruhsat ve izin belgesinin belediyelerden alındığı düşünüldüğünde yerel idarelerin ne denli büyük bir gelir kaybı yaşadığı da anlaşılabilir.

Ayrıca Türkiye İstatistik Kurumu'nun inşaat maliyet endeksi temmuz verilerine göre, inşaatta malzeme maliyetlerinin geçen yıl temmuza göre yüzde 15,33 oranında işçilik maliyetinin ise yüzde 25,75 oranında arttığı görülüyor.

Son tahlilde 'Evet, sektör bugün konut satıyor fakat görünen o ki yerine yenisini koyamıyor.' Üstelik sattığı konutları bugünün değil eskinin maliyetleri üzerinden sunuyor.