Yabancı sermaye frene bastı!

N. Nuri YAVUZ 23 Ocak 2017 Pazartesi, 06:38

 

Şirket kurma ve tasfiyesine ilişkin 2016 yılında ciddi değişiklikler oldu.

Önceden 7-8 gün süren şirket kurma işlemleri, 2 güne düşürüldü.

Şirketlerin tasfiye süreçleri 1,5 yıldan 6 aya çekildi.

Yine 100 bin lira sermayeli bir şirket kurmanın önceden 3 bin lira olan maliyeti, 860 liraya indirildi.

Ayrıca yalnızca noterden yapılan başlangıç işlemleri, ticaret sicil müdürlüklerinden de yapılabilir hale getirildi.

Bu değişikliklerin etkisini şirket kurma ve tasfiye sayısında bu yıl daha fazla hissedeceğiz ama 2016 yılında şirketlerde hissedilenleri rakamlarla açıklayalım.

Özellikle yabancı sermaye girişindeki azalma, piyasaya çok belirgin bir şekilde yansıdı. Bursa özelinden bir resim çizecek olursak 2010-2016 yıllarındaki rakamlar söz konusu durumu ortaya çıkarıyor.

Anonim şirketlerden başlayalım.

  • 2010- 1 milyon 140 bin lirası yabancı sermayeli 6 şirket kuruldu.
  • 2011- 1 milyon 204 bin lirası yabancı sermayeli 5 şirket kuruldu.
  • 2012- 9 milyon 387 bin lirası yabancı sermayeli 5 şirket kuruldu.
  • 2013- 6 milyon 546 bin lirası yabancı sermayeli 18 şirket kuruldu.
  • 2014- 4 milyon 46 bin lirası yabancı sermayeli 15 şirket kuruldu.
  • 2015- 13 milyon 869 bin lirası yabancı sermayeli 14 şirket kuruldu.
  • 2016- 502 bin lirası yabancı sermayeli 11 şirket kuruldu.

Bu sıralama, son 7 yılın en düşük yabancı sermaye girişini 2016 yılı olarak işaret ediyor. Anonim şirketlerin istihdam ve üretim ortamına yaptığı etki düşünüldüğünde, bir önceki yıla göre 2016'daki sermaye düşüşünün bugünkü yansımalarının gözle görünür halde olduğunu söyleyebiliriz. Özellikle istihdam alanında her ne kadar Bursa, Türkiye ortalamasını geçse de işsizliğin kentin ekonomik realitelerinden biri olduğunu ifade edebiliriz.

***

Limitet şirketlerdeki duruma bakalım.

  • 2010- 976 bin lirası yabancı sermayeli 22 şirket kuruldu.
  • 2011- 9 milyon 671 bin lirası yabancı sermayeli 62 şirket kuruldu.
  • 2012- 9 milyon 710 bin lirası yabancı sermayeli 60 şirket kuruldu.
  • 2013- 8 milyon 359 bin lirası yabancı sermayeli 79 şirket kuruldu.
  • 2014- 23 milyon 50 bin lirası yabancı sermayeli 125 şirket kuruldu.
  • 2015- 24 milyon 336 bin lirası yabancı sermayeli 137 şirket kuruldu.
  • 2016- 13 milyon 167 bin lirası yabancı sermayeli 148 şirket kuruldu.

Bu tabloda 2016 yılının sermaye bakımından bir önceki yıla kıyasla yarıya yakın gerilediğini ama yine de 2010-2013 arasındaki yıllardan iyi olduğunu gösteriyor. Yine bu rakamlar kurulan şirket sayısının yıllar itibarıyla arttığını ancak 2016'da sermaye yapısının zayıfladığını işaret ediyor.

***

Bursa özelinde bir sektörel dağılım olmasa da Türkiye geneli verilerinden hareketle ülkemize gelen yabancı sermayenin büyük çoğunluğunun mevcut kamu ya da özel sektör yatırımlarını satın almaya geldiği, bir bölümünün inşaat sektörüne girdiğini görüyoruz. Yani üretim ve istihdam ortamına katkı koyacak bir sermaye girişinden tam manasıyla bahsedemiyoruz. Yalnız, cari açığı finanse ettiğini kabul etmek gerekiyor.

***

Öte yandan içerideki şirket verilerine baktığımızda ise Bursa'da yıllara göre şu tablo ortaya çıkıyor.

2010- bin 798 şirket kurulurken 258 şirket kapanmış, 368 şirket ise tasfiye yani kapanma sürecine girmiş.

  • 2011- 2 bin 7 şirket kurulurken 322 şirket kapanmış, 545 şirket ise tasfiye sürecine girmiş.
  • 2012- bin 339 şirket kurulurken 348 şirket kapanmış, 451 şirket ise tasfiye sürecine girmiş.
  • 2013- bin 792 şirket kurulurken 367 şirket kapanmış, 398 şirket ise tasfiye sürecine girmiş.
  • 2014- bin 992 şirket kurulurken 275 şirket kapanmış, 379 şirket ise tasfiye sürecine girmiş.
  • 2015- 2 bin 432 şirket kurulurken 358 şirket kapanmış, 249 şirket ise tasfiye sürecine girmiş.
  • 2016- 2 bin 612 şirket kurulurken 281 şirket kapanmış, 290 şirket ise tasfiye sürecine girmiş.

Bu rakamlara göre Bursa'da 7 yılda 13 bin 972 şirket kurulurken 2 bin 209 şirket kapanmış, 2 bin 680 şirket ise tasfiye sürecine girmiştir. Özellikle son iki yılın verisini paylaşacak olursak 2015'te 2 bin 432 şirketin 350 milyon liralık sermaye ile 2016 yılında ise 2 bin 612 şirketin 495 milyon lira sermaye ile kurulduğunu görüyoruz. Yabancı sermaye girişinin düştüğü 2016'da hem şirket sayısında hem de sermaye tutarındaki artışın nedenlerini araştırmak gerekiyor. Ancak 'Varlık Barışı' ile Türk vatandaşlarının yurt dışındaki varlıklarını ülkeye getirmelerinin önü açıldığı düşünüldüğünde, Bursa gibi bir göçmen kentinde Türkiye genelinin aksine bir artışın olması bu durumu açıklamaya yetebilir.

***

Ne oldu ne olacak?

Geçen haftanın gündeminden öne çıkanlar:

  • Türkiye'de işsizlik oranı, 2016 yılı ekim ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre 1,3 puan artarak yüzde 11,8 seviyesinde gerçekleşti. Söz konusu dönemde işsiz sayısı, 500 bin kişi artarak 3 milyon 647 bin kişi oldu.
  • Maliye Bakanı Naci Ağbal, sene başında 29,7 milyar lira olarak öngördükleri bütçe açığının, 2016 yılı başlangıç hedeflerinin 430 milyon lira altında 29,7 milyar olarak gerçekleştiğini duyurdu.
  • Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Türkiye'de politik risklerin, ekonomik performansı ve bankaların varlık kalitesini baskılayabileceğini belirtti.
  • Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi üyesi kuruluşlar tarafından kullandırılan nakit krediler 2016 yılı kasım ayı itibarıyla 1 trilyon 814 milyar lira olarak belirlendi.
  • Türkiye'nin yurt dışı varlıkları geçen yılın kasım ayında 2015 yılsonuna göre yüzde 4,5 artarak 219,7 milyar dolara yükseldi.
  • ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Janet Yellen, politika faizini 2019'un sonuna kadar yılda birkaç kez artırmayı öngördüklerini bildirdi.
  • Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek, Davos'ta "Türkiye için Avrupa Birliği, ABD'den 10 kat daha önemli bir ticari partner" dedi.
  • Çin ekonomisinin 2016 yılına ilişkin büyüme verisi yüzde 6,7 olarak gerçekleşti.
  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Müezzinoğlu, İŞKUR'un bu yıl yaklaşık 900 bin kişilik istihdama destek vereceğini bildirdi.

***

Bu haftanın gündeminden başlıklar:

  • Ocak ayı tüketici güven endeksi açıklanacak.
  • Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, faiz kararını duyuracak.
  • 2016 yılı genel toplam konut satış rakamları paylaşılacak.
  • Kapasite kullanımında aralık tablosu belirlenecek.
  • Reel kesim ve sektörel güven endeksleri aktarılacak.
  • Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, bu hafta Türkiye'nin kredi notunu duyuracak.
  •