Prof.Dr. Sedat DEMİR 06 Mayıs 2018 Pazar, 06:02

          Ramazan ayının yaklaşmasıyla birlikte her yıl olduğu  gibi usule uygun tutulursa sağlığa yararlı olduğu bilinen oruç ile ilgili bir çok soru işaretleri belirmektedir. Kimler oruç tutar, kimler tutamaz ? oruç tutarken nelere dikkat etmek gerekir, oruçta beslenme rejimi nasıl olmalıdır ?  iftarda ve sahurda nelere dikkat etmek gerekir gibi aydınlatılması gereken bir çok husus bulunmaktadır.

            Öncelikle oruç ancak sağlıklı insanların yerine getirebileceği bir ibadettir. Diyanet işleri Başkanlığı ilgili kurullarının da bu yönde her yıl yaptığı açıklamalar mevcuttur. Herhangi bir şekilde sağlık sorunu olanlar, yaşlı ve  hamileler mutlaka oruç tutma kararını vermeden önce doktoruna danışmalı, onun önerileri doğrultusunda orucu düşünmeli yada hiç tutmamalıdır.

            Bu yıl ki ramazan ayının önemli bir özelliği de yaz aylarına rast gelmesi nedeniyle günlerin oldukça uzun ve sıcak olması oruç tutma süresinin uzamasının ise gerek kan şekeri düşüklüğü ve gerekse ciddi sıvı kayıplarına sebep olmasıdır.  Bu açıdan bakıldığında özellikle şeker hastaları, kalp ve tansiyon hastaları ve böbrek hastalığı olan kişilerin çok daha dikkatli olmaları gerektiği görülmektedir. Bu durum göz önüne alındığında çok istisnai durumlar dışında  şeker hastalarının oruç tutmamaları gerektiği görülmektedir. Özellikle gün boyunca oluşacak şeker düşüklüğü (hipoglisemi) ciddi hayati sonuçlar  doğurabilecektir. Gün içinde aşırı şeker düşüklüğü ve iftarın hemen ardından ortaya çıkacak ani şeker yüksekliği şeker hastaları için son derece risklidir ve ölümle bile sonuçlanacak sonuçlar doğurabilir. Sıvı kaybı  diğer gruplarda da önemli olmakla birlikte özellikle böbrek hastalarında çok daha önem kazanmakta, sınırda böbrek yetmezliği olan kişilerde ani böbrek fonksiyon kaybı ile birlikte ciddi böbrek yetmezlikleri ortaya çıkabilmektedir. Kalp damar hastaları ve yüksek tansiyonlularda da özellikle damar içi sıvı kaybına bağlı ani tansiyon değişiklikleri oluşabilmekte, damar içi pıhtılaşmanın kolaylaşmasıyla kalp krizleri ve felçler tetiklenebilmektedir. Bu ve benzer nedenlerle özellikle kalp damar hastaları, böbrek hastaları, şeker hastaları yüksek risk altındadır ve mutlaka doktorlarına danışmadan orucu düşünmemelidirler.  Ayrıca mide barsak hastalıkları olanlar ve özellikle mide kanaması geçirmiş bulunanlar ile kanser hastalarının oruç tutmamaları gerektiği gibi   hamilelerin de oruç tutmamaları hem anne hem bebek açısından gereklidir.

Özellikle dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta ramazan ayında beslenme şeklidir. Burada dikkat edilmesi gerekenler şöylece sıralanabilir.

-       Sahurda tok tutar düşüncesi ile tıka basa yemeyin, mümkün olduğunca hafif ve sıvı ağırlıklı beslenin. Ağır, yağlı börekler yerine daha hafif olan makarna ve komposto tüketin. Yağlı protein içeriği yüksek gıdalar yerine kahvaltıyı tercih edin.Süt, peynir, kepekli ekmek, çorba, domates salatalık özellikle tercih edilebilir.

-       Uykuyu bölmek zor gelse de mutlaka sahura kalkın.

-       İftar yemeklerini hızlı  yemeyin, yemeğin süresini mümkün olduğu kadar uzatın, gıdaları mutlaka iyi çiğneyin, hafif bir çorba ile yada bir salata ile başlayıp bir süre ara verin ve yemeye devam edin.

-       Çok sıcak ve çok soğuk yemeyin

-       Kızartma ve kavurma türü gıdalar yerine daha çok haşlama yada yağsız ızgara şekillerini tercih edin. Lifli gıdaları özellikle tercih edin

-       Ağır hamurlu tatlılardan, yağlılardan kaçının, genelde süt tatlıları iyi bir alternatifdir. Ramazana özel gibi algılanan güllaç iyi bir seçim olabilir.

-       İftardan hemen sonra kahve içmeyin, aşırı çaya yüklenmeyin. Yemekten en az yarım saat sonra çay için ve sahurda da aşırı çay tüketmeyin.

-       Bolca meyve ve sebze tüketin, mevsim itibari ile kavun, karpuz, üzüm iyi seçenekler olabilir.

-       Karbonhidrat, protein ve yağ gibi her besin gurubundan ölçülü miktarlarda tüketmeye dikkat edin.

-       Sıvı gıdalara ve su tüketimine ağırlık verin. Burada dikkat edilmesi gereken iftarda bir bardak ılık su ile başlamak ve daha sonra yemek sırasında aşırı su içmeyip bunu geceye yaymaktır. Sahurda susama hissini azaltacağı düşüncesi ile aşırı su içmekte doğru değildir.

-       İftar ve sahur arasını sürekli yiyerek geçirmek doğru olmamakla birlikte özellikle sıvı alımına dikkat edin. Yaklaşık 2- 2.5 litre suyu mutlaka tüketin.

-       Sigara tiryakileri için ramazan sigarayı bırakmak için iyi bir fırsattır. Çok yapılan bir yanlış da iftarda hemen sigara ile başlamaktır ki; bu ciddi kalp kirizi ve felçleri tetikleyebilir. İftarda içilen sigara adeta bir balyoz etkisi yaparak tüm dengeyi alt üst edebilir.

-       Oruçlu iken ağır sporlar yapılmayın. Özellikle ağır bedensel aktivitelerden uzak durun. İftardan sonra yine ağır sporlar yerine düz yürüyüşleri tercih edin.