Endüstri 4.0 ya toplum?

Serdar ÖMEROĞULLARI 15 Ekim 2018 Pazartesi, 06:52

Ekonomik üretim modelleri tarihinin son noktası, dördüncü sanayi devrimi yani Endüstri 4.0 olarak adlandırılıyor. Dijital dönüşüm ile gelinen nokta, yapay zekâ, robot teknolojisi, sensörler, nesnelerin interneti ve makinelere kazandırılan otonom beceriler, insanın fiziksel özelliklerine duyulan ihtiyacı hızla ortadan kaldırırken, daha verimli, daha hızlı ve daha akıllı üretim imkânlarını insanlığın hizmetine sunuyor.

Endüstri 4.0 terimi ilk defa 2011 yılında Almanya'da kullanıldı. 2012'nin ekim ayında ise Bosch Grubu ve SAP'nin eski CEO'su Henning Kagermann bir çalışma grubu oluşturarak hazırladıkları Dördüncü Sanayi Devrimi öneri dosyasını, Alman hükümetine sundu. 2013 yılında Alman hükümeti kendi Endüstri 4.0 dönüşüm yol haritasını hazırlamaya başladı. Bosch da aynı yıl, kendi yol haritasını hazırlamak üzere çalışma başlattı. İlk etapta Bosch, Endüstri 4.0 çalışma grubunda yer aldı ve ona liderlik etmesiyle öncü bir rol üstlendi.

Endüstri 4.0, avantajların yanında birçok endişeyi de beraberinde getiriyor. Bu endişelerin çoğu toplumsal, hatta daha da özelinde istihdam üzerine diyebiliriz. Endüstrinin ve algoritmaların giderek otonomlaşması ile özellikle mavi yakalı ve düşük katma değerli beyaz yakalıların işsiz kalma riski sürekli tartışılıyor. Evet, Endüstri 4.0, ağır ve tehlikeli işleri kolaylaştırarak medeniyeti, sosyalleşmeyi, ekonomik kalkınmayı ve daha refah yaşamayı tetikliyor. Fakat değişime ayak uyduramayanları da ekosisteminden çıkarıyor.

Japonlar, Toplum 5.0 üzerinde çalışıyor

Japonya, 2017 yılında Almanya'da gerçekleşen dünyanın en kapsamlı teknoloji fuarlarından CeBIT'in partner ülkesiydi. Fuarda Toplum 5.0 felsefesini tanıtan Japonya Başbakanı Shinzo Abe, bu felsefeyi "Teknoloji toplumlar tarafından bir tehdit olarak değil, bir yardımcı olarak algılanmalı" inancıyla temellendirdiklerini söyledi. Japon Ekonomik Organizasyonlar Federasyonu Keidanren'in hazırladığı 26 sayfalık çalışma da Toplum 5.0 felsefesi ışığında gelişmesi beklenen ekonomi ve sosyoloji reformunu geniş kitlelere anlatmayı amaçlıyor.

Japonya, Toplum 5.0 felsefesi aşağıdaki gibi bazı hedeflerin uygulanmasını öne sürüyor:

*Yaşlanan dünya nüfusuna karşı çözümler geliştirmek

*Sanal dünya ile gerçek dünyanın beraber işler hale getirilmesi

*Nesnelerin internetinden toplumun çıkarları gözetilerek faydalanılması

*Çevre kirliliği ve doğal afetler için çözüm yolları üretilmesi

Keidanren, Toplum 5.0'ın geliştirilebilmesi için yıkılması gereken 5 önemli bariyeri de şöyle tanımlıyor:

*Hukuk sistemindeki engeller

*Nesnelerin dijitalleşmesindeki bilimsel boşluklar

*Kalifiye personel eksikliği

*Sosyopolitik önyargılar

*Toplumsal direnç

Evet, Türkiye'de de dönüşen sanayiye ayak uyduracak nitelikli personel ve sanayi dışında istihdam edilecek insanlar için yeni yetenekler ve yeni iş alanları öngörülemezse, gelinecek nokta gelir dağılımındaki eşitsizliği tetiklerken, servet sahibi mutlu azınlığın da güvenli ve huzurlu yaşamasını tehdit etmesi muhtemel olacaktır. Üniversiteden okul öncesine, hatta meslek edindirme kurslarına kadar olan süreçleri kapsayan yeni bir eğitim modeline geçmek acil ve kaçınılmaz görünüyor.