Mübadele Evi'ni gördünüz mü? - Yüksel BAYSAL - YeniDönem Gazetesi

Mübadele Evi'ni gördünüz mü?

Yüksel BAYSAL 10 Ağustos 2018 Cuma, 06:15

Her insanın yaşamında önemli kitaplar vardır.

En beğendiğim ve okunmasını istediğim 100 kitaplık bir liste yapsam, bir Türk'ün yazdığı "Emanet Çeyiz" ile Anadolu'dan göç eden Rum ailesinin kızı olan Dido Sotiriyu'nun kaleme aldığı "Benden Selam Söyle Anadolu'ya" yapıtlarını en başa yazardım.

Bu toprakların acıyla kavrulduğu göç ve mübadele yıllarını ne güzel anlatır her iki eser!

****

Lozan mübadilleri, her yıl 30 Ocak günü, 1923'te başlayan zorunlu göçle ilgili anma törenlerinde denize karanfiller atar!

Neden olduğunu bilir misiniz?

Gemiyle gelen ve yolda ölen insanların bir mezarı bile yoktur, onların mezar taşları deniz sularıdır; işte göç ederken gemide ölenleri anmak için denizin üzerine karanfiller serpilir!

****

Pek çok konuda olduğu gibi kentin belleğinin oluşması için de çaba gösteren Nilüfer Belediyesi, hem 100 yıl önce bu topraklarda yaşanan acıları unutmamak hem de iki halkın yarattığı ortak kültürel değerleri göstermek amacıyla Görükle'de bir 'Mübadele Evi' açtı.

Eski belediye binasının yanında Rumlardan kalan tarihi konağı restore eden Belediye, binayı müzeye dönüştürdükten sonra, Bursa Lozan Mübadilleri Kültür ve Dayanışma Derneği'ne tahsis etti.

****

Önceki gün sevdiğimiz, namuslu-dürüst-onurlu bir gazeteciyi, Abdülkadir Gelen'i son yolculuğuna uğurlamak üzere Görükle'deydik.

İstanbul'dan Orhangazi'ye, oradan Bursa'ya taşınan ve ani bir kalp krizi sonucu aramızdan ayrılarak bizi derinden üzen 62 yaşındaki A. Gelen'in cenazesinden sonra CHP Osmangazi İlçe Başkanı Mete Akyolcular, Başkan Yardımcısı Recep Gürel ile birlikte Rıza Ağa'nın kahvesinde çay içimi soluklandık.

Ardından Lozan Mübadilleri Derneği Başkanı Ali Korkut'u aradık, müzeyi bir kez daha gezelim, Anadolu'dan giden Rum komşularımız ile acılar içinde yaşadıkları köyleri, kasabaları bırakıp gelen Türk insanını analım istedik.

Onların geride bıraktıkları izlere bakalım, geçmişi yâd edelim dedik.

****

İki katlı, Rumlardan kalan ahşap konak, kapısından tavanına kadar muhteşem bir biçimde restore edilmiş...

Başkan Ali Korkut, yenilemeyi (restorasyon) CHP eski İl Başkanı Zafer Yıldız'ın yaptığını söyledi.

****

Binanın içine girdiğimizde Nilüfer Belediyesi'nin bastırdığı broşür ve oradaki güzel satırlar karşıladı bizi:

 "Bu mekânda, mübadillerin sırtına vurup getirdiği, dokunduğu, tarlalarında ve evlerinde kullandığı eşyaların yanı sıra sözlü tarih tanıklarının anlatıları yer alıyor. Türkiye ve Yunanistan arşivlerinden derlenen belgelerle yerel tarih penceresinden Müslüman'ı, Hristiyan'ı ile yüz binlerce insanı etkileyen adına 'mübadele' denen bu zorunlu göçün ne anlama geldiğini sunmaya çalıştık. Tarih kitaplarında çoğu kez iki devlet arasındaki acımasız bir insan değiş tokuşundan öte bir anlam ifade edemeyen mübadele gerçeği ile tanışmak isterseniz 'Eski ülkede ölmektense yeni ülkede yaşamak için' yeniden kurulan hayatların evine sizler de misafir olabilirsiniz. Atalarının yıllar önce ayrılmak zorunda bırakıldıkları toprakları memleket olarak gören bu insanların zahmet, ilgi ve merakının sonucu kurulan Mübadele Evi'ne sizleri de bekleriz."

****

Kalbini Anadolu'ya bırakıp gidenlerin de gelen Türk insanının da hatıralarını görmek, onlara dokunmak, onların yaşadığı dönemi yaşamak istiyorsanız, yolunuzu lütfen Görükle'ye düşürün, Mübadele Evi'ni görün derim!

SON MÜBADİL DE YAŞAMINI YİTİRDİ!

Mübadele Evi, 2016 yılında açıldı.

Açılış sırasında Başkan Mustafa Bozbey katkı veren bazı isimlere teşekkür etti:

"Ben tarihine sahip çıkan bu kentin yerel yöneticisi olarak, araştırmacılarımız Yard. Doç. Dr. Şahin Kılıç'a, Eirini Kalogeropoulou ve Proje koordinatörü Onur Ulutaş'a, Mübadele Evi'nin oluşmasında büyük katkıları olan Bursa Lozan Mübadilleri Derneği'ne, başta Bayram Akıncı olmak üzere, birçok Görükleli mübadile, Görükle Kadın Derneği'ne çok teşekkür ediyorum. Onların çok değerli çabaları sayesinde Nilüfer Belediyesi Mübadele Evi'ne sahip olduk."

****

O gün Başkan Ali Korkut'tan öğreniyoruz ki birkaç gün önce de Görükle, son mübadil İbrahim Atay'a veda etmiş...

2016 yılındaki açılış törenine katılıp konuşma yapan Atay artık aramızda değil...

Bakın o gün neler söylemiş Atay:

"Selanik Langaza'dan geldik. Ben 5 yaşında buraya geldim. Selanik'te 15 gün gemi bekledik. Zor bir yolculuk ve bekleyişin ardından bizleri köylere yerleştirdiler. Biz orada, onlar da burada mallarını mülklerini bıraktı."