BELEDİYELER VE OSB’LER (1)

Ziya GÜNEY 17 Temmuz 2017 Pazartesi, 06:32

12.04.2000 tarihinde çıkarılan 4562 sayılı OSB (Organize Sanayi Bölgeleri) yasası ile başta imar ve altyapı konusu olmak üzere eskiden belediyelere ait olan birçok görev ve yetki OSB'lere devredilmiştir...

Daha sonra da 03.07.2005 tarihli 5393 sayılı Belediyeler Yasası'nın 85. maddesi ile belediyelere ait olan kullanma hakkındaki izinler, iş yeri açma ve çalışma ruhsatları OSB'lere geçmiştir...

 

Bu yasalar çıktıktan sonra belediyeler ile OSB'ler arasındaki yetki ve görev tartışması, hukuki ve diğer zeminlerde devam ederek bugünlere kadar gelmiş bulunmaktadır..

 

Bilhassa kısa bir süre önce Ankara OTTİM OSB'de yaşanan patlamalar ve bu patlamalarda hayatını kaybeden 20 vatandaşımız sebebiyle konu yeniden tartışılmaya başlanmış olup bu yetkilerin tekrar belediyelere geri verilmesinden söz edilmektedir...

 

Son olarak geçen günlerde KHK ile yapılan bir düzenleme ile sanayi ve OSB'lerde bugüne kadar belediyelere ödenen emlak vergileri de kaldırılmış bulunmaktadır. Bu düzenleme ile sınırları içerisinde sanayi bölgesi, site ve OSB bulunan belediyelerimiz önemli gelir kayıplarına uğramışlardır...

 

Öncelikle ilgili yasalar ve buna bağlı olarak çıkarılan yönetmeliklerle belediyelerden alınıp OSB'lere verilen yetki ve görevlerin neler olduğuna kısaca bakmakta fayda görüyoruz...

 

A-İMAR VE PARSELASYON PLANLARI YAPMA YETKİSİ

 

Organize sanayi bölgesi sınırları içerisinde OSB tüzel kişilikleri, mevzii imar planı ve parselasyon planı (23.10.2008 tarihli ve 5708 sayılı kanunun 3. maddesi ile mevzii ibaresi kaldırılmıştır.) yapma yetkisine sahiptir. Bu hükümle bölge dahilinde her türlü plan yapabilirler.

 

OSB tarafından hazırlanan planlar ve plan değişiklikleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın onayına sunulur. OSB tarafından hazırlanan planlar ve plan değişiklikleri il idare kurulunun kararıyla yürürlüğe konulur(OSBK m.4).

 

OSB tüzel kişilikleri tarafından yapılacak imar planları, OSB alanının büyüklüğüne göre 1/5000 veya 1/2000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilir(OSB Uy. Yön.m.53).

 

OSB sınırları içerisinde imar uygulamalarında 1/1000 ölçekli imar uygulama planı esas alınır. İmar planları hazırlanırken OSB'nin özelliği ve gelecekteki ihtiyaçları göz önüne alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan imar planı teknik şartnamesine göre hareket edilir(OSB Uy. Yön.m.55).

 

OSB alanlarındaki arsaların parselasyon işlemleri, OSB Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre OSB tüzel kişilikleri tarafından gerçekleştirilir(m.62-66).

 

B-RUHSAT VERME YETKİSİ

 

OSB sınırları içerisinde yürürlüğe giren imar planına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler OSB'ce verilir ve denetlenir(OSBK m.4).

 

Yasa koyucu, OSB alanlarındaki arazilerin kullanılmasına ilişkin izinler, yapı ve tesislerin projelendirilmesi, yapılarla ilgili inşaat ruhsatları ve kullanım izinleri konusunda OSB tüzel kişiliğini yetkilendirmiştir. OSB yönetimi vermiş olduğu izin ve ruhsatlara aykırı kullanım ve yapılaşma olup olmadığını da denetlemekle yükümlü ve yetkilidir.

 

OSB sınırları içerisinde inşaat yapacak olan katılımcılar, OSB bölge müdürlüğüne gerekli belgeleri hazırlayarak başvuruda bulunmak ve ruhsat almak zorundadırlar.

 

Gerekli inşaat izni alınmadan yapılan inşaatlar kaçak inşaat olarak muamele görür(OSB Uy. Yön.m.69). Mevcut binalarda esaslı tamir ve tadilat yapılması imar planı ve yürürlükteki mevzuata uygun olmak kaydı ile mümkündür... Mevcut binalarda yapılacak tamir ve tadilatlar için de inşaat ruhsatı alınması zorunludur(OSB Uy. Yön.m.70).

 

Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılmış yapılar, OSB tüzel kişiliği tarafından tanınan süre içerisinde mevzuata uygun hale getirilmediği takdirde yapının mevzuata aykırı kısımları derhal OSB tarafından yıktırılır ve masraflar katılımcıdan alınır(OSB Uy. Yön.m.76).

 

OSB tüzel kişiliği tarafından yapılacak yıkımlar 4562 OSB Kanunu kapsamında düzenlenmiş bulunan plan ve ruhsata aykırılıklara ilişkindir.

 

3194 Sayılı İmar Kanunu'nda düzenlenmiş bulunan yıkım ve idari para cezası verme yetkisi OSB tarafından kullanılamaz. Bu konuda Danıştay 6. dairesinin esas 2002/5400 sayılı kararı bulunmaktadır...

 

C-ALTYAPI KURMA VE İŞLETME

 

OSB'lerin ihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğal gaz, arıtma tesisi, yol, haberleşme, spor tesisleri gibi altyapı ve genel hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu ve özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma, üretim tesisleri kurma ve işletme hakkı sadece OSB'nin yetki ve sorumluluğundadır.

 

OSB sınırları içerisindeki tesis ve işletmelerin altyapı ihtiyacı konusunda bağımsız hareket etme hakları yoktur. OSB tüzel kişiliği tarafından sağlanan hizmetleri OSB'lerden almak zorunluluğu bulunmaktadır.

 

Ancak, atıkların ortak arıtma tesisinin kabul edebileceği standartlara düşürülmesi amacıyla münferiden ön arıtma tesisi yapılması ihtiyacı söz konusu olursa bu tesisler katılımcılar tarafından kurulabilir.

 

OSB'de yer alan kuruluşlar, altyapı ihtiyaçlarını OSB'nin tesislerinden karşılamak zorundadır. OSB'nin izni olmaksızın altyapı ihtiyaçları başka bir yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferiden tesis kurulamaz.

 

Bu kuruluşlar kendilerine tahsis edilen altyapı kullanma hakkını başka kuruluşlara devir ve temlik edemez ve başkalarının istifadesine tahsis edemez(OSBK m.20).

 

D-İŞ YERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATLARI

 

Yazımızın başında da bir cümle ile ifade ettiğimiz gibi 2005 yılında çıkarılan 5393 sayılı Belediyeler Yasası'nın 85. maddesinde şu hüküm yer almış bulunmaktadır;

 

12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 4'üncü maddesinin altıncı fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

 

Yürürlüğe giren mevzii imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir. İş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında iş yeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır.

 

Bundan sonraki yazımızda konuyu belediyecilik ve şehircilik ilkeleri açısından yorumlamaya çalışacağız...