DÜNDEN BUGÜNE KENTSEL DÖNÜŞÜM...

Ziya GÜNEY 10 Nisan 2017 Pazartesi, 06:41

Öncelikle kentsel dönüşümle ilgili bugüne kadarki hukuki süreci kısaca özetlemenin faydalı olacağını düşünüyoruz...

Kentsel dönüşüm ilk defa 5393 sayılı Belediye Yasası'nın 73. maddesine konulan birkaç cümlelik hükümler ile yapılmaya çalışılmış ancak konunun ayrı bir yasa ile  ele alınması gerçeği geç de olsa fark edilmiştir.

Bilindiği gibi mevzubahis yasa tasarısı (Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi) 16.05.2012 günü TBMM'de kabul edilmiş ve 31.05.2012 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Ayrıca 04.08.2012 tarihli 28374 sayılı Resmi Gazete'de mevzubahis yasanın uygulama yönetmeliği de yayımlanmıştır. 

Daha sonra bu yönetmelik 15.12.2012 tarihinde 28498 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan yeni yönetmelik ile değiştirilmiştir.

Bu uygulama yönetmeliğinde de 25 Temmuz 2014 gün ve 29071 sayılı Resmi gazete'de yayımlanan yeni yönetmelik ile önemli değişiklikler yapılmıştır:

Bu arada Anayasa Mahkemesi 01.03.2014 günü Resmi Gazete'de yayımlanan kararı ile 6306 sayılı Kentsel Dönüşüm Yasası'nın bazı maddelerini iptal etmiş bulunmaktadır...

Bu yasa ile mahkemelerin yürütmeyi durdurma kararı veremeyeceği, resmi kurumların mal varlıklarının hazineye bedelsiz verilmesi ve birçok yasanın kentsel dönüşüm yasası hakkında uygulanamayacağı vs gibi maddeleri iptal edilmiştir...

Yukarıda özetlemeye çalıştığımız hukuki prosedürden de anlaşılacağı gibi bu konuda kısa sayılabilecek süre içerisinde Anayasa Mahkemesi kararı ile yasada önemli maddeler iptal edilmiştir.

Ayrıca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı uygulama yönetmeliğinde 2 defa önemli değişiklikler yapmak zorunda kalmıştır...

Bu arada bakanlık kentsel dönüşümle ilgili yetkiyi büyükşehir belediyelerine vermiş Bursa Büyükşehir Belediyesi de bu yetkiye dayanarak Belediye Meclis kararı ile kentsel dönüşüme giren yapılarda ilave 0.50 yoğunluk artışı (KAKS) vermiştir.

Ancak bu karar bazı akademik odaların başvurusu ile Bölge İdare Mahkemesince iptal edilmiştir.

Kısacası kentsel dönüşümle ilgili olarak gerek ülkemiz ölçeğinde gerekse kentimizde büyük bir yetki kargaşası yaşanmakta ve kentsel dönüşüm sağlıklı ve hızlı bir şekilde yürümemektedir.

Ancak biz bütün bunları Batı ülkelerindeki yasa ve uygulamalardan da örnekler vererek başta medya olmak üzere çeşitli zeminlerde bu yasa ile sağlıklı bir kentsel dönüşüm yapılamayacağını dile getirdik.

Ne var ki yasadaki eksiklik ve yanlışlıkların uygulama yönetmeliklerinde yapılan değişiklikler ile ortadan kaldırılamayacağı kısa süre içerisinde görülmüştür...

Nitekim biraz geç de olsa yetkililer de bu gerçeği görmüşler ve bu yasa ile kentsel dönüşümün gerçekleşemeyeceği yolunda demeçler vermeye başlamışlardır.

Kaldı ki kentsel dönüşümle ilgili sorunlar yalnız yasa ile de sınırlı değildir. Kentsel dönüşümün altyapısını teşkil edecek teknik ve bilimsel altyapı da henüz hazırlanmış değildir.

2010-2012 yılları arasında yapılan yeni İl Çevre Düzeni Planı, aradan 5 yıla yakın bir süre geçmesine rağmen bakanlıkça hâlâ onaylanmamıştır. Yeni İl Çevre Düzeni Planı'nın bir an önce onaylanarak bu plan çalışmalarına altlık olarak elde edilen yer bilimleri ile ilgili (jeofizik ve jeolojik verilerin 1/25 bin, 1/5000 ve 1/1000'lik planlara işlenmesi gerekir.

Bütün bunlara ilaveten günümüzün gelişme ve ihtiyaçlarının çok gerisinde kalan 3194 sayılı İmar Yasası'nın yeni bir mantık ve anlayışla ayrıca kentsel dönüşümü de içine alacak genişlik ve derinlikte bir an önce hazırlanması gerekir.

Bütün bu gerçekler ortada iken diğer taraftan da muhtemel bir Marmara depreminin ayak sesleri her geçen gün kendini hissettirmektedir.

Bu konuyu gerek kentimiz gerekse yurt dışındaki çeşitli uygulamaları ve ayrıntıları ile gündeme getirmeye devam edeceğiz...