Ali İhsan Öncü ile 'Ortaçağ'an Uzay çağına'...

Mesleği icra ettiği yılları 'Ortaçağ' gibi nitelendiren Bursa'nın eski gazetecilerinden Ali İhsan Öncü ile dünü, bugünü, anıları, olayları, insanları konuştuk. İşte günümüz gazetecilerine rehber olabilecek, 'aaa öyle miymiş?' diyeceğiniz, bir çırpıda okuyacağınız sohbetimiz...

GÜNCEL, 19 Aralık 2015 Cumartesi, 10:24
Ali İhsan Öncü ile 'Ortaçağ'an Uzay çağına'...

Serhat Tuncel : Özel röportaj

EL DİZGİSİ, TİPO BASKI, MARTSİSLER...

Günümüz teknolojisinde habere ulaşmak çok kolay artık... Televizyon, radyo, gazete ve internet... Uzay çağı yaşanıyor adeta habercilikte. Bu durum okuyucu için rahat olsa da çalışanlar için oldukça hızlı olmayı gerektiriyor. Saniyelerle yarışır hale geldi habercilik. Zira dar bir alanda, dünyada olup biteni anlatmak ustalık ister. Teknolojinin bu kadar gelişmediği dönemde gazetecilik yapmak çok meşakkatliymiş... En azından meslek büyüklerimizden duyduklarımız böyle... Tamamen analog sistemle gazete çıkarmak... Zor ama zevkliymiş o zamanlar... Amatör duygularla yapılıyormuş bu iş...

Meslek büyüğümüz Ali İhsan Öncü ile 1960-1970'li yıllardaki gazetecilik mesleğini konuştuk. İşin matbaa kısmında uzun yıllar çalışmış ve emekli olmuş Ali İhsan Bey...  İlerlemiş yaşına rağmen, hafızasıyla bizi şaşırtıyor. Çalıştığı gazetelerin isimlerini ve patronlarını bir çırpıda söylüyor Ali İhsan Öncü... Günümüz gazeteciliğin teknoloji açısından inanılmaz bir ilerleme kaydettiğini vurguluyor.

ALİ İHSAN ÖNCÜ KİMDİR?

Ali İhsan Öncü, 1935'te Muğla'nın Fethiye ilçesine bağlı Nif Köyü'nde dünyaya geliyor.  4. sınıfa kadar doğduğu köyde okuyor. Daha sonra Fethiye'ye yakın Kargı Köyü'ne taşınmak zorunda kalıyorlar. Taşındıkları bu köyde okul olmayınca Fethiye-Muğla karayolu yakınındaki Karayanıklar köyünde ilkokulu tamamlıyor. Ali İhsan Bey'in hayat hikâyesinin geri kalanını kendi ağzından okuyalım...

"19 Mayıs 1947'de gece yarısı Fethiye'den Erzurum Vapuruna bindik ve ailece İstanbul'a geldik. Daha sonra İstanbul'dan da Bursa'ya geldik. Bursa'da bir sürü işler yaptım. Çekirdek, simit sattım; yorgancıda ve çay ocağında çalıştım. Daha sonra rahmetli ağabeyim vasıtasıyla Devlet tiyatrosunda bulaşıkçılığa başladım (Şimdiki devlet tiyatrosu, o zaman halkeviydi.) Sonra askıcı oldum. Dışardaki esnafa çay, kahve götürüyordum. O zaman Bursa Valisi Hilmi İncesulu'ydu... Onun makamına çay kahve götürürdüm. Valilik binasının altında da gazete matbaa işi yapılıyordu. Ant gazetesi basılıyordu. Sonra isim değiştirdi, Yeni Ant oldu. Çay kahve götüre götüre orada çalışanlarla arkadaş oldum ve beni matbaaya aldılar. Mesleğe orada mürettip olarak başladım. Yani şimdiki adıyla sayfa sekreterliği..."

EL DİZGİSİ, TİPO BASKI

O yıllarda Bursa'da gazetelerin en fazla 4 sayfa olduğunu belirtiyor Ali İhsan Bey ve devam ediyor anlatmaya... "Bina iki bölümden oluşuyordu. Bir tarafta matbaa işi yapılıyordu, bir tarafta da gazete yayınlanıyordu. Gazete 4 sayfaydı. O zaman Bursa'da 5 veya 6 sayfa gazete çıkması mümkün değildi. Günlük gazete, el dizgisi, tipo baskısı yapılıyordu. Ant gazetesinin sahibi Derviş Sami Taşman'dı. Bu gazetenin makineleri ve matbaası Bilecik Özel İdaresi'ninmiş. Alıp götürecekler. Bursa'da Gümüşçeken Caddesi'nde bir matbaa açıldı. Bir de Millet isminde gazete yayınlanıyor. Kamil Koç destekli. Sonra tutunamadı. Onun bütün tesislerini aldılar Ant gazetesi olarak. Eski matbaa tesisleri Bilecik'e gitti. O tesiste basılmaya başlandı. Sonra isim değiştirdi, Yeni Ant olarak... Daha sonra İnönü Caddesi matbaa çıkmazına taşındı. Orada yayınına başladı. El dizgisiyle oluyordu. Sonra İstanbul'dan el tertip diye bir makine getirildi. Bize ihtiyaç kalmayınca işten çıkarıldık."

ÇALIŞMAYA DEVAM
Ant gazetesinden ayrıldıktan sonra birçok gazetede mesleğini icra etmiş Ali İhsan Öncü... "Necmi Aksoy'un sahibi olduğu Hakikat gazetesi, Millet gazetesi, İsmail Gerçeksöz'ün  Eskpress gazetesinde çalıştım. Sonra ben işsiz kaldım. Bursa'da 3 gazete var ve hepsinin kadrosu doluydu. Önce Hakimiyet gazetesi vardı. Hakimiyet'in önceki adı Doğru'ymuş. Millet gazetesi, Gece Postası yayınlandı. Hasan Uşakligil'di sahibi. Gümüşçeken caddesindeydi ve öğleden sonra yayınlanıyordu. Sonra Yeni Ant oldu" diyor Ali İhsan Bey...

İSTANBUL MACERASI

Bursa'da kendisine iş bulmakta zorlanan Ali İhsan Bey, soluğu İstanbul'da alıyor.  Burada bir süre işsiz kalan Öncü, İstanbul'daki zorlu yıllarını anlatıyor: "O günlerde nişanlıydım. Nişanım da bozuldu. Sıkıntıya girdim. 1960'ın ortalarında çalışmak için İstanbul'a gittim. Orada tanıdığımın evinde 4-5 ay kaldım. Bu süre içinde bir yandan da iş arıyordum. Sonra İstanbul'da Gece Postası diye bir gazete vardı. Öğleden sonra yayınlanıyordu. Burada geçici olarak çalışmaya başladım. Gazetenin sahibi Ethem İzzet Benice'ydi.  Daha sonra esnaf ve sanatkâra yönelik yayınlanan Türkiye Birlik gazetesinde çalışmaya başladım. Sahibi Kemal Ilıcak'tı... Aynı matbaada hem Tercüman gazetesi hem de Türkiye Birlik gazetesi yayınlanıyordu. Türkiye Birlik gazetesi yayına son verince Tercüman gazetesinin kadrosuna geçtim. Bir süre sonra Tercüman gazetesinin sahibi Kemal Ilıcak oldu. 1974'e kadar Tercüman gazetesinde çalıştım. Ofsete geçtikten sonra artık bize ihtiyaç kalmadı.  Bizim devrimiz kapandı. İşsiz kaldım yine. Bir süre sonra Yeni Ortam gazetesinde çalışmaya başladım. Sol görüşlü bir gazeteydi ve sahibi Kemal Bisalman'dı. Sonra gazeteyi sattı ve isim değiştirdi. Yeni adı Bayrak oldu. El değiştirdikten sonra gazetenin yeni yönetimiyle de anlaşamadım. En son Vatan gazetesinde çalışmaya başladım. Sahibi Numan Esin'di... 1976'a kadar orada çalıştım. 1976'da emekli oldum. Emekli olduktan sonra yarım gün reklam şirketinde çalışmaya başladım. Emekli olana kadar hep İstanbul'daydım... 1979'da Bursa'ya kesin dönüş yaptım.  Mesleğim boyunca sadece matbaada çalıştım."

Çalıştığı dönemle şimdiki gazeteciliği teknolojik açısından kıyaslıyor meslek büyüğümüz ve uzay çağının yaşandığını ifade ediyor. "Şimdiki matbaa usulü gazete aklımın almayacağı uzay çağını yaşıyor. Biz ilkel dönemini yaşadık. Benim zamanımda el dizgisi vardı" diyor Ali İhsan Öncü...

1960'LARDA BURSA...

Ali İhsan Öncü muhteşem hafızasıyla yaşadığı yıllardaki Bursa'yı anlatıyor bize... "Halk evinde haftada bir doktor gelir vatandaşı ücretsiz muayene ederdi. Sonra Halkevi'nde spor salonu, kütüphane vardı. Üst katları Halkevi'nin idarecilerinin olduğu yer. Marmara sineması oldu o bina. Sonra orayı aldılar restore ettiler ve Marmara sineması olarak açıldı. Halk evinin üstü terastı ve düğünler yapılıyordu. Asma ağaçları falan vardı. Tayyare Kültür Merkezi'ne girdiğin zaman sinema ve fotoğrafçı vardı. Sağ tarafından girdiğinde üst katta Şark Kulüp vardı. Bursa'da başka yoktu. Hep varlıklı insanlar giderdi Şark kulübe...  Sonra tam karşısında şehir lokantası vardı. Bahçeli bir mekândı. Bursa'da ondan başka lokanta yoktu. Oraya da Bursa'nın saygın kişileri giderdi. Heykel'deki Ziraat Bankası'nın merkez binasının olduğu yerde İnegöl köftecisi vardı. İki katlı ahşap bina... Yanında İstanbul gazetelerinin başbayiliğini yapan bir işletme bulunuyordu. O yıllarda İstanbul gazeteleri Bursa'ya öğleden sonra gelirdi. Sonra Bursa'nın en gözde yerlerinden biri Romans Çay Bahçesi'ydi. Orası ilk önce dağcılar kulübüydü. İki katlı. Nikâhım orada kıyıldı. Şahidim Hüseyin Kuşku'ydu... Tercüman gazetesi Bursa büro şefiydi... Sonra kebapçı dükkânı oldu. En son Romans Çay Bahçesi oldu. Gündüzleri çay bahçesi, akşamları müzikli programlar yapılıyordu. Bursa'da buna benzer bir yer yoktu o yıllarda ve sadece aileler gidebiliyordu. Bursa'da bir ara Ormancı gazetesi yayınlandı. Haftada bir veya 15 günde bir çıkıyordu. Yeni Ant gazetesinin matbaasında basılıyordu. Şimdi Vakıflar Bankası binasının köşesinde benzinci vardı. Onun yanında Uludağ muhallebicisi bulunuyordu. Sıralı dükkânlardan birinde bayi vardı. Şeref Uğraş adında birisi, o da 15 günde bir gazete yayınlıyordu. Sözcü adında... Gümüşçeken caddesinde Gece Postası yayınlanıyordu. Hasan Uşaklıgil'di sahibi."

ULUSALA TRANSFER OLAN GAZETECİLER

Bursa'dan yetişip ulusala giden gazetecileri sorduk Ali İhsan Öncü'ye... Bir çırpıda sıraladı isimleri tek tek... "İsmet Bozdağ vardı. Hakimiyet gazetesi baş yazarı. Mustafa Tayla, İsmail Gerçeksöz. Bir de o dönemde İstanbul gazetelerinin Bursa muhabirleri vardı. Musa Ataç, Derviş Edesen, Erdoğan Binyücel, İsmail Turhan Aytu. Bunlar da İstanbul gazetelerine transfer oldu" diyor Ali İhsan Bey...

ÜCRETSİZ İLANLAR

Ali İhsan Öncü, çalıştığı dönemde gazeteleri büyük zorluklarla çıkardıklarını belirtiyor ve ekliyor... "Ben matbaada gazetelerdeki haberlerin başlıklarını yapıyordum. Bir de klişelerini hazırlıyordum. Mizanpajı hazırlanıyordu yukardan biz de o mizanpaja göre sayfayı yapıyorduk. Bursa'da en fazla 60 punto vardı. Manşeti yerleştiriyorduk, altına haberleri koyuyorduk. O zaman çok zorluklarla gazeteler çıkıyorduk.  Sayfayı yaptım ama sayfa dolmadığı zaman ya yazı işlerine haber verirsin haber eklemeleri için ya da yazı işleri gittiyse 'Vatandaş Kızılay'a üye ol' gibi hazır reklamlar vardı.  Ücretsiz, sütun doldurmak için. Onları kullanırdık."  

4 SAYFA GAZETE

Bursa'da gazetelerin sayfa sayısının en fazla 4 olduğunu vurguluyor Ali İhsan Bey... Bunun nedenini imkânların kısıtlı olmasını  gösteriyor usta isim... "4 sayfadan fazla gazete çıkarmak mümkün değildi. Zaten bu 4 sayfa çalışanlar için işkence gibiydi. Önce makineye gündüz 2 ile 3. sayfa yan yana atılırdı. Baskı bittikten en son 1. ve 4. sayfa kalırdı. O da basılırdı. Sonra bir görevli gazeteyi ikiye katlardı. Daha sonra gazete satıcıya giderdi. 1960'a kadar Bursa'da böyleydi. Sonra İstanbul'a gittiğim için 1960'tan sonraki gazetecileri de hatırlamam. İstanbul'da ise çıkan gazetelerin sayfası en az 6 veya 8'di. Orada sorun olmuyordu.

Ali ihsan Bey, o yıllarda gazete bayilerinin olmadığını anımsatıyor bizlere. Seyyar satıcıların mahalle mahalle, sokak sokak, cadde cadde dolaşıp gazeteleri sattığını söylüyor. O zaman Bursa'da çıkan 5 gazetenin hepsinin bu satıcılarda bulunduğunu ve vatandaş hangi gazeteyi okumak istiyorsa onu aldığını ifade ediyor.  

SPOR SAYFASINA SİYASİ HABER

İlginç bir anısını bizimle paylaşıyor Ali İhsan Öncü. Bir gün gazeteyi yetiştirmek için spor sayfasına siyasi haber koyduğunu belirtiyor Ali İhsan Bey... Olayın geri kalanını kendi ağzından dinliyoruz. "Bir gün spor sayfasına siyasi haber koydum. Tercüman gazetesinde üç gruba ayrıldık. Patroncular, ortada olanlar, sol tarafta olanlar. Patronculara ve ortacılara bir şey olmuyordu. Ben sendikanın iş yeri temsilcisiydim. Sendikanın genel başkanı rahmetli İsmail Cem'di. Spordan hiç anlamam ama Tercüman gazetesinden ayrılana kadar spor sayfası yaptım. İkinci sayfa basma kalıp, mizanpaj gereği yoktu. Öğleden sonra spor sayfaları yapılıyordu. Sporların mizanpajı geldiği vakit, sıkıntı yaşıyordum. Spor sayfası devam sayfası ve birinci sayfa ne kadar erken verilirse puan kazanıyorduk. Erken verilecek, martsisler alındığı vakit arabayla havaalanına gidecek, oradan Ankara'ya. Eğer uçağı kaçırdıysan yandın. Bir gün spor sekreterinin işi bitti ve çıktı. Ufak bir yer sayfada boş kaldı. Bir baktım birinci sayfada bir haber gördüm bende hemen spor sayfasına koydum onu. Hazırlandı ve martsis alındı gitti. Ertesi gün bir baktım spor sayfasında siyasi haber var.  Sonra suçlu bulundum, gerekli yerlere durumu anlattım. 'Siyasi haberi spor sayfasına koymayıp, beklesem martsis alınamayacak ve havaalanına gidemeyecek' dedim. Sonra suçumuz affedildi ve ceza almadım. Kış günlerinde uçak kalmayınca gazete Ankara'da yayınlanmıyordu.  Uyanık olan gazeteler bu kış günlerinde hem havaalanına hem de karayolu ile martsisi Ankara'ya gönderiyordu. Tercüman bir gün bunu yapamadı, Ankara'da ve İstanbul'da gazete çıkmadı bir gün."

MÜREKKEP İÇİNDE KALIYORDUK

Ali İhsan Öncü, gazetecilik yaptığı yılları orta çağ gibi nitelendiriyor ve o şartlar altında kesinlikle çalışmayacağını belirtiyor. "Şimdi olsa elimi sürmem. Eskiden ellerimiz mürekkep içine kalıyordu. Benzinle, sodalı suyla yıkayıp temizliyorduk. Şimdi ellere mürekkep bile değmiyor. Masa başında iş yapılıyor. 4 sayfalık gazete yaklaşık 8 kişi yapıyorduk. En son haberler için yarısı gündüz, yarısı geceye kalırdı" diyor Ali İhsan Bey...  Ali İhsan Bey, matbaada zehirlenmelere karşı tedbir amaçlı her gün yoğurt dağıtıldığını da sözlerine ekliyor. 

Kaynak: Yenidonem

TÜRKİYE
Bursa dahil 10 ilde PKK operasyonu! Cezaevindekilere finans sağlamışlar...
Bursa dahil 10 ilde terör örgütü PKK/KCK'nın hükümlü ve tutuklu mensuplarına finans sağladığı idd...
SPOR
Bursaspor'da flaş ayrılık!
TFF 1. Lig ekiplerinden Bursaspor, Recep Aydın'la yollarını ayırdı. Tecrübeli futbolcu, "1,5...
GÜNCEL
İşte Türkiye'nin güncel koronavirüs tablosu!
Koronavirüste son durum açıklandı. Buna göre, son 24 saatte 6 bin 818 kişiye koronavirüs tanısı k...
TEKNOLOJİ
2025 yılında yollarda göreceğimiz 16 ultra lüks araba!
Her geçen gün gelişen teknoloji ile birlikte otomotiv sektörü de donanımsal ve tasarımsal birçok ...
DÜNYA
Arjantin'de 98 milyon yıllık dinozor fosili bulundu!
Bilim insanları, Arjantin'in Neuquen eyaletinde 98 milyon yıllık dev bir dinozor fosilini ortaya ...
GÜNCEL
Limak Enerji'den sokak hayvanlarına destek!
Bursa'daki enerji şirketi 'Limak' sokak hayvanlarının hayatına dokunmaya devam ediyor.
Koronavirüse yakalanma riskini yüzde 250 artıran etken!
Zincirleme kaza: 130 araç birbirine girdi
İnanılır gibi değil... Bu araçtan sağ kurtuldu!
250 yıllık dev marka satılıyor!

En Çok Okunan Haberler

Sokağa çıkma yasağı saatleri de değişecek! İ...

Koronavirüs vakalarının gerilemesi ve aşı çalışmalar...

TOKİ'den Bursa'ya 150 konut! Yeri belli oldu...

Toplu Konut İdaresi'nin yurt genelinde başlattığı 10...

Bursa'da kardeşini 25 kez bıçaklayarak öldür...

Bursa'nın İznik ilçesinde erkek kardeşi Semih Acar'ı...

Bursa'da başkanların karla mücadele atışması...

Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, Muda...

Normalleşmede ilk adım! Sağlıkçılara getiril...

Sağlık Bakanlığı tarafından koronavirüs tedbirleri k...

Bursa'da ilginç deney! Kardan adamı torpille...

Bursa'da yoğun kar yağışı, sokaklarda ilginç görüntü...

NASA'dan Türkiye paylaşımı! Kuraklık uyarısı

NASA, Türkiye'nin yer altı su rezervlerini gösteren ...

Bursa dahil 11 ilde FETÖ operasyonu!

Bursa dahil 11 ilde yürütülen terör örgütü FETÖ soru...

Bursa buz tuttu, sıcaklık eksi 18'i gördü!

Kar yağışı ve soğuk havanın etkili olduğu Bursa'da g...

Aşılamada ikinci adım başladı!

Koronavirüs aşılama programının birinci aşamasının i...

Pazarcıların bin TL kavgası! Ölü ve yaralıla...

Konya'da dün pazarcı esnafı arasında çıkan kavga bir...

250 yıllık dev marka satılıyor!

Kökleri 250 yıla dayanan ayakkabı ve terlik üreticis...

Bursa'daki 'Küçük Venedik'i bir de böyle gör...

Türkiye'nin Venedik'i olarak bilinen ve Japonların g...

Bursa'da imar dışı bölgelere doğal gaz müjdesi!

Bursa'da ekonomik ve çevre dostu yakıt olan doğalgaz...

Bursa'da tehlikeli yolculuk! Traktöre takıld...

Bursa'da bir grup patenli genç trafikte seyir halind...