Beyinde hasar oluşturup erken yaşlandıran 6 önemli problem!

Nöroloji Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Seçkin, beynimizde hasar oluşturan 6 tehlikeyi anlattı...

SAĞLIK, 16 Mart 2021 Salı, 18:20
Beyinde hasar oluşturup erken yaşlandıran 6 önemli problem!

Bir kişinin böbrekleri, akciğerleri, karaciğeri ve kalbi sağlıklı kalırken, beyni bu organlara oranla daha hızlı yaşlanabilir mi? Bu sorunun yanıtı ne yazık ki "evet". Bunlarla ilişkili olarak son yıllarda üzerinde durulan "Bilişsel Rezerv Teorisi"; beynimizin bir kumbara gibi doğuştan itibaren beslenme biçimimiz, aldığımız eğitim, yaşam tarzımız ve geçirdiğimiz hastalıklar sonucunda zenginleştiği ya da fakirleştiği, bir başka ifadeyle 'erken yorulduğu' esasına dayanıyor. Peki beynimizi hızla yaşlandıran faktörler neler?

1.Kovid-19 enfeksiyonu 

Imperial College London'da yapılan bir araştırmada; Kovid-19'un bilişsel (kognitif) etkileri incelendi. Araştırmada; bu hastaların bir bölümünde Kovid-19 enfeksiyon bulguları düzeldikten aylar sonra dahi devam edebilen dikkat, bellek ve odaklanma bozukluğu tarzında bir çeşit 'zihin bulanıklığı' tanımlandı. Yapılan IQ testlerinde ise hastaların Kovid-19 enfeksiyonu öncesine oranla yüzde 10'a varan kayıp yaşadığı gösterildi.

Bu tablo da kovid-19 geçiren hastaların bazılarının beyinlerinin en az 10 yıl yaşlandığı anlamına geliyor ve pandemi önlemlerine sıkı sıkı bağlı kalmanın önemini bir kez daha ortaya koyuyor.

2.Beyin damar hastalıkları

2.Beyin damar hastalıkları 

Kolesterol yüksekliği, kalp ritim ve kapak bozuklukları, yüksek kan basıncı (hipertansiyon) ve diyabetin neden olduğu beyin-damar hastalıkları, beyni yoran önemli hastalıklar arasında yer alıyor. İyi kontrol edilemeyen şeker ve kan basıncı düzeyleri, kalp ritmini etkileyen durumlar ve damar sertliğine (ateroskleroz) neden olabilen kolesterol yükseklikleri, beynin kanlanmasını bozarak yavaş veya ani gelişen beyin hasarına yol açabiliyor.​​​​​​​

Ani gelişen olaylar genellikle semptomatiktir, yani belirti verir. Ancak tanı konularak tedavi edilebilse de çoğu hastada beyin dokusunda ciddi kalıcı hasar oluşuyor. Özellikle kontrol altında olmayan diyabet ve hipertansiyon gibi durumların neden olduğu küçük damar hastalıkları ise eğer beynin kritik alanlarını, örneğin bellekle ilgili alanları etkilemediyse çoğunlukla sessiz ve sinsi seyrediyor.​​​​​​​

Küçük damarların etkilenmesi sonucunda görülen milimetrik hasarlar yıllar içerisinde birleşerek geniş bir alanın etkilenmesine neden olabiliyor ve bir çeşit bunama veya parkinsonizm bulguları ortaya çıkarabiliyor.​​​​​​​

3.Uyku bozuklukları

3.Uyku bozuklukları 

Uyku, beynin dinlendiği, çöplerini boşalttığı ve gücünü tazelediği bir süreç. Uyku sırasında salgılanan hormonlar beyin ve ruh sağlığı için de büyük önem taşıyor. Ayrıca gün içerisinde beyinde üretilen anormal yapıdaki proteinler uyku sırasında beyinden temizleniyor. Uyku düzensizliği bu anormal proteinlerin birikerek Alzheimer hastalığına yol açan patolojik sürece katkıda bulunmasına yol açıyor. Bu nedenle uyku bozuklukları sadece beyni yoran değil aynı zamanda doğrudan Alzheimer hastalığıyla ilişkili olabilen ciddi klinik durumlardır.​​​​​​​

4.Beslenme bozuklukları

4.Beslenme bozuklukları 

Çoğunlukla beslenme eksikliği ile ilişkili olan, ancak mide ve bağırsak hastalıkları sonucunda emilimin bozulması nedeniyle de görülebilen B1, B6, B12 ve D vitamini, folik asit gibi vitaminlerin veya demir gibi önemli yapıların eksikliği sinir hücrelerinin fonksiyonunu bozuyor ve bu eksiklik uzun sürerse, beyinde kalıcı hasara yol açabiliyor.​​​​​​​

Ancak çok basit tarama testleriyle tanı konulabilen bu durumlar, en hızlı ve kolay şekilde düzeltilebilen sorunlar arasında yer alıyor. Ayrıca son yıllarda özellikle genetiği değiştirilmiş buğday ve benzeri tahıllarda normalden çok daha yüksek miktarda bulunan bir protein olan gluten ağırlıklı beslenmenin beyinde kronik bir yangı, yani enflamasyon yaratarak baş ağrısı, depresyon, motivasyon bozuklukları, hatta Alzheimer ve Parkinson hastalıkları gibi nörodejeneratif süreçleri tetikleyebileceği gösterilmiştir.​​​​​​​

5.Böbrek hastalıkları

5.Böbrek hastalıkları 

Sinir hücrelerinde her saniye yüzlerce kimyasal reaksiyon gerçekleşiyor. Bu kimyasal reaksiyonların en önemli yapıtaşları arasında; sodyum, potasyum, klor ve magnezyum gibi elektrolitler yer alıyor. Beslenme yoluyla bu elektrolitlerin eksik veya fazla alınmaları, yetersiz su içmek veya kronik böbrek hastalıkları vücutta elektrolit bozukluklarına yol açabiliyor.​​​​​​​

Elektrolit dengesizliği; unutkanlık, yorgunluk ve uyuklama halinden, anlamsız konuşma hatta komaya varabilen bilinç bozukluklarına, felç benzeri kas gücü kaybına ve epileptik nöbet benzeri ataklara neden olabiliyor.​​​​​​​

Ayrıca böbrek yetmezliğinde idrarla atılamayan toksik maddeler dolaşım yoluyla beyne ulaşarak doğrudan hasar verebiliyor. Bu hasar diğer metabolik bozukluklarda olduğu gibi beyin fonksiyonlarının direkt olarak etkilenmesi şeklinde olabiliyor.​​​​​​​

Böbreklerin filtreleme görevini yapamaması sonucunda böbrekten atılması gereken ilaçların kan düzeyinin çok yükselmesi aşırı dozda ilaç almışçasına beyinde yan etkilere neden olabiliyor. Örneğin kan sulandırıcı bir ilacın böbrekten atılamaması ve kanda aşırı doza ulaşması beyin ve diğer organlarda kanamaya yol açabiliyor. Yaşlılıkta görülen böbrek bozukluklarının önemli bir bölümü yetersiz su içmeye bağlı olarak görülüyor.​​​​​​​

6.Hareketsizlik stres

6.Hareketsizlik stres 

Beyni erken yaşlandıran bir başka önemli etken ise; pandemide sosyal izolasyon nedeniyle çoğumuzun dert yandığı; 'hareketsizlik'. Kovid-19 pandemisindeki önlemlere uyarak hiç evden çıkmayan, hareketsiz kalan ve yoğun stres yaşayan yaşlı bireylerin Kovid-19 geçirmedikleri halde bilişsel yetilerinin beklenenden çok daha hızlı bozulduğu belirtiliyor.​​​​​​​

Bu da hareketsizliğin ve stresin beynin yaşlanması üzerindeki olumsuz etkilerini gösteriyor. Ayrıca gençlik yıllarından itibaren kronik depresyon yaşayan bireylerin stres hormonlarının etkisi ile beyinlerinde bellek fonksiyonlarından sorumlu hipokampal alanlarda küçülme olabiliyor. Bu da yaşlılıkta demans riskini artırabiliyor.

Kaynak: Milliyet

SİYASET
Alinur Aktaş, Tanju Özcan'a Aylan Bebek'i hatırlattı
Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan'ın yabancı uyruklu kişilerin su faturalarına zam yapılacağını a...
GÜNCEL
29 Temmuz koronavirüs rakamları belli oldu
Sağlık Bakanlığı'nın internet sitesinde yer alan "Türkiye Günlük Koronavirüs Tablosu" güncellendi...
SAĞLIK
Yapılan aşı dozu sayısının 71 milyonu geçti
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, toplam yapılan aşı dozu sayısının 71 milyonu geçtiğini açıkladı.
ASAYİŞ
Gamze'nin şüpheli ölümünde tanık ifadesi ortaya çıktı
Ankara'da bir otelin 5'inci katından düşerek hayatını kaybeden Gamze A.'nın ölümüne ilişkin tanık...
GÜNCEL
Marmaris'te bir yanda yangın, diğer yanda deniz keyfi
Muğla'nın Marmaris ilçesinde çıkan orman yangını sürerken, sahilde deniz keyfi yapan tatilciler i...
GÜNCEL
MSB açıkladı! 'Sarıklı amiral' görevden alındı
Milli Savunma Bakanlığı (MSB) Ankara'da bir tarikat merkezindeki görüntüleriyle gündeme gelen Tuğ...
İletişim Başkanı Altun'dan yangınlara ilişkin açıklama
Tuğba Özay felç geçirdi
Kırmızı bültenle aranan PKK'lı Demir Türkiye'ye getirildi
MSB açıkladı! 'Sarıklı amiral' görevden alındı

En Çok Okunan Haberler

Bursa'da kahreden ölüm... Minik Kuzey balkon...

Bursa'nın Nilüfer ilçesinde, 3. kattaki evin balkonu...

Eyyam-ı bahur sıcaklıkları başlıyor! Bursa k...

Türkiye, bugünden itibaren yazın en sıcak günlerinin...

Maske takma kavgasında tekmeler havada uçuştu

Üsküdar'da otobüste yolculuk yaptıkları esnada maske...

Araç sahipleri dikkat! 300 liralık kar yüzün...

Motorlu araçlar için belirli sürelerde değiştirilmes...

Antalya Manavgat'taki yangından acı haber: C...

Antalya'daki orman yangınında can kaybı 3'e yükseldi...

29 Temmuz koronavirüs rakamları belli oldu

Sağlık Bakanlığı'nın internet sitesinde yer alan "Tü...

Tuğba Özay felç geçirdi

Antalya'nın Manavgat ilçesinden başlayan yangınlarda...

ABD'de 8.2 büyüklüğünde deprem! Tsunami uyar...

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), Alaska açıkla...

Bursa'nın gururu Hatice Kübra İlgün'e ev hed...

2020 Tokyo Olimpiyat Oyunları'nda Bursa'ya ilk olimp...

Antalya'dan sonra Marmaris... Alev alev yanıyor

Muğla'nın Marmaris İçmeler girişindeki Siteler Mahal...

Bodrum'daki yangın otellere yaklaştı, müşter...

Muğla'nın Bodrum ilçesinde otellere yakın bir noktad...

Bursa'da kaza! Genç sürücü aracıyla defalarc...

Bursa'nın Karacabey ilçesinde 23 yaşındaki sürücü, a...

AFAD'dan Türkiye'de devam eden yangınlarla i...

AFAD, Manavgat başta olmak üzere ülke genelinde deva...

Sağlık-Sen, toplu sözleşme taleplerini açıkladı

Sağlık-Sen Bursa Şubesi Başkanı Gökhan Yünkül, yaptı...

Trabzon'da dehşet! Husumetli akrabalar arası...

Trabzon'un Hayrat ilçesinde aralarında 11 yıl önce y...