Biraz da genel kültür: İlk pandemi 3 bin 500 yıl önce yaşandı

Salgın hastalıklar dünya tarihinde birçok kez meydana geldi. İlk salgın hastalık ise bundan 3 bin 500 yıl önce Hittiler döneminde yaşandı.

TÜRKİYE, 03 Haziran 2020 Çarşamba, 14:45
Biraz da genel kültür: İlk pandemi 3 bin 500 yıl önce yaşandı

Hitit Üniversitesi sosyal medya hesapları üzerinden "Pandemi Söyleşileri" düzenledi.

Söyleşiye katılan Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Özlem Sir Gavaz, "Tarihte Kaydedilen İlk Pandemi: Hititlerde Veba" konulu bir sunum yaptı.

Hititçe belgeler sayesinde günümüzden yaklaşık 3 bin 500 yüz yıl önce o dönemin dünyasına bir süreliğine de olsa hükmeden Hititlerin, zor salgın günlerinde neler yaşadıklarını tahmin etme şansı yakalayabileceklerini dile getiren Gavaz, ayrıca o dönemde kaydedilen birçok çivi yazılı belge sayesinde, pandeminin yayıldığı coğrafya, nasıl bulaştığı ya da çözüm yolları ile ilgili de ipuçlarını bir araya getirerek bir fotoğrafın ortaya konulabileceğini ifade etti.

"HENKAN-HİNKAN"

Hititçe metinlerde "henkan- hinkan" kelimesinin "salgın" anlamına geldiğini anlatan Gavaz, salgının genel anlamıyla, kısa süre içinde insanlara, hayvanlara ve bitkilerin büyük bir bölümüne bulaşan bir hastalık olduğunu söyledi.

Ayrıca tıp biliminde endemi, epidemi ve pandemi terimlerinin salgın ve bulaşıcı hastalıkları ifade etmek için kullanıldıklarını belirten Gavaz, "Endemi, küçük çapta salgınlara denilmektedir. Epidemi, daha büyük çaplı neredeyse bir ülkenin tümüne yayılım gösteren salgınlara denilmektedir. Son zamanlarda çok sık duyduğumuz pandemi ise bulaşıcı bir hastalığın ülke sınırlarını aşarak, ülkeler arası yayılım göstermiş halidir. İşte Hititler döneminde baş gösteren salgın bir pandemidir" dedi.

Gavaz, pandeminin yayılım gösterdiği coğrafyanın ise Mısır, Mezopotamya (Mitanni, Babil), Kuzey Suriye (Buradaki yerel krallıklar) hatta Alaşiya (Kıbrıs) ve Anadolu olduğunu dile getirdi.
Gavaz, özellikle Tel-El Amarna arşivinin yani Mısır kraliyet arşivlerinin yaklaşık olarak M.Ö. 1335'lerde bu salgına odaklandığını ve bazı belgelerde salgının başlangıç yeri ve ciddiyeti ile ilgili bilgiler içerdiğini vurguladı.

İLK CİDDİ PANDEMİ

Amarna tabletinde, Simyra'daki herkesin Byblos'a girmesinin yasaklandığı ve eşek kervanlarının zararları ile ilgili bir belge olduğunu ve bu belge ile Byblos kentinin karantinaya alındığını belirten Gavaz, bir belgede de Babil'de bir aristokrat kadının vebadan öldüğünün kaydedildiğini ifade etti. Her ne kadar Mısır'daki kaynaklar salgının Mısır ülkesini çok etkilediğine dair bir belge vermese de özellikle MÖ. 1135-1330 tarihlerinde ülkenin bir kaos içinde olduğuna dair arkeololjik ve filolojik belgelerin var olduğunu, M.Ö. 14. yy'da. Hititlerin İmparatorluk döneminde I. Uppiluliuma'nın son saltanat yıllarında baş gösteren ve hem kralın hem de tahta geçen II. Arnuwanda'nın ölmesine sebep olan ve II. Murili döneminde doruk noktasına ulaşan salgının, tarihte yaşanan ilk ciddi pandemi örneği olduğunun altını çizdi.

ÖNCE ORDUYA SONRA TÜM COĞRAFYAYA

II. Murili döneminde kralın bizzat tanrılara yakarışının konu edildiği salgın dualarında, bir salgın hastalığın varlığından, bu sebeple yirmi yıldır Hitit ülkesinin can çekiştiğinden, bazı şehirlerde kontrol altına alınmasına rağmen, bazı şehirlerin bu sebeple birer mezarlığa döndüğünden ve bununla başa çıkamadıklarından bahsettiğini anlatan Gavaz, "Askeri seferler sırasında, askerlerin günler süren uzun yürüyüşleri ve düşmanla çarpışmaları, bedensel ve zihinsel yorgunluk, memleketlerine ya da ailelerine kavuşma konusunda belirsizlik, temizlikten yoksunluk, yeterli beslenememe gibi nedenlerin Hititli askerlerin herhangi bir salgın hastalığa yakalanmaları için yeterli sebepler. Kuşkusuz hijyenden uzak bir ortamda bitler ve pireler aracılığıyla, kişilerin birbiri ile teması ve ortak eşya kullanımı gibi salgının tutsaklardan, Hitit ordusuna ve sonrasında da tüm bu coğrafyaya yayılmasının önünü açmıştır. Hititler başlarına gelen her doğal afet, felaket, savaşta yenilgi, uzun yıllar devam eden kuralık ve onun kaçınılmaz sonucu olan kıtlık ya da birden ortalığı kasıp kavuran bir salgın hastalığın arkasında tanrılara karşı işlenen bir günah ya da bir ihmal olduğunu düşünmüşlerdir. Bu nedenle ancak tanrıları memnun ettikleri takdirde rahat ve huzur veya bolluk ve bereket lükslerine kavuşacaklarına inanmışlardır. Hatta Hititçe çivi yazılı metinlerde kaydedilen onlarca bayramı, sırf tanrıların onların başına sarabileceği bin bir çeşit beladan kendilerini kurtarmak için eksiksiz yerine getirmeyi vazife edinmişlerdir. Bu sebepten tedavi yöntemleri de daha çok majik yöntemlerdir" diye konuştu.

İLK BİYOLOJİK SAVAŞ ÖRNEĞİ

Metinlerde kaydedilen bazı ritüellerin sırf salgını ortadan kaldırmak üzere icra edildiğini ifade eden Sir Gavaz, ilginç bir majik yönteme dikkat çekerek, "Ülkedeki veya ordudaki bir salgın hastalığı ortadan kaldırmak için yapılan bir ritüelde, bulaşının (yani mikrop, virüs, hastalık vs.) majik yöntemlerle, yüklendiği koçların, düşman ülkeye salındığından bahsederek belki de "Tarihteki kaydedilen ilk biyolojik savaş örneği olabileceğine" değindi.

Gavaz, diğer taraftan salgından kurtulabilmek için izlenen en akılcı çözümün ise bazı şehirlerde uygulanan karantina yöntemi olduğunu sözlerine ekledi.

ASAYİŞ
Bursa'da liseli kızlar tekme tokat birbirine girdi!
Bursa'da lise öğrencisi oldukları tahmin edilen iki kız grubunun sokak ortasında tekme tokat kavg...
EKONOMİ
Bankalarda unutulan para dudak uçuklattı!
TMSF yetkililerinin bu yıl başında ilan ettiği zaman aşımına uğrayan hesaplar için süre 15 Eylül'...
GÜNCEL
Uludağ'a tek kullanımlık kayak malzemeleri geliyor
Kış turizminin önemli merkezlerinden biri olan Uludağ'da bu sene koronavirüse karşı, tek kullanım...
TÜRKİYE
Bursa'da maskesiz yakalanan gençten akılalmaz bahane!
Bursa'nın İnegöl ilçesinde koronavirüs tedbirleri kapsamında denetimler devam ediyor. Maskesiz do...
YAŞAM
Bursa'da değerli elbiseleri ameliyat ederek çöpe gitmesini engelliyor!
Bursa'da örücülük mesleğinin son temsilcilerinden olan Mümin Korkmaz, değerli elbiselerin sökük ...
SPOR
Bursaspor zorlu Akhisarspor deplasmanında
Bursaspor, TFF 1.Lig'in 7. haftasında yarın Akhisarspor'a konuk olacak.
Vakalar artınca cenaze işlemleri, taziye ve pazarlara kısıtlama getirildi
KPSS ön lisans oturumu için geri sayım
Kanal D son bir şans vermişti! Dizi için final kararı verildi
Hayat Bilgisi dizisinin 'Barbi'sinin son hali... Saçlarını 3'e vurdu

En Çok Okunan Haberler

15 günlük büyük sınav: Hafta sonu sokağa çık...

Avrupa'da koronavirüs vakalarındaki artışla birlikte...

Bursa'da korku dolu anlar! Site çöktü

Bursa'nın Mudanya ilçesinde kolonları patladığı için...

Yaş 70, iş bitmemiş! Bursa'da yüz kızartan o...

Bursa'da yapılan uyuşturucu operasyonunda gözaltına ...

Bursa'da iki ilçede felaket! Böylesi ilk kez...

Bursa'nın Yenişehir İlçesine bağlı Çeltikçi-Çardaköy...

Bursa'da kocasını başka kadınla yakalayınca ...

Bursa'da aldatıldığını düşünen kadın eşini bir süre ...

Restoranda ortalık savaş alanına dönmüştü! B...

Bursa'da eğlence mekanında çıkan kavganın, alkollü b...

Şoke eden anlar... Yüzüne tüküren kadını ite...

Kanada'nın Vancouver kentinde bir erkek yo...

Bursa Yavuz Selim'de MİT ve Jandarma'dan ter...

Türkiye'de gizlenen DEAŞ'lı terör örgütü üyesi ...

Şok istifa! Bursa İl Sağlık Müdürü görevi bı...

Yaklaşık 10 ay önce göreve gelen Bursa İl Sağlık Müd...

Bursa'da sel! Uludağ'ın eteklerindeki mahall...

Bursa'da sabah saatlerinde başlayan sağanak yağmur, ...

Bursa'da eğlence mekanında hesap kavgası! Şi...

Bursa'da eğlence mekanında garson ile müşteri arasın...

Kilosu 18 lira! Bursa'da bu ormana giden zen...

Denize nazır çam ormanlarında yetişen ve bin bir der...

Bursa Kapalı Çarşı'da kadını adım adım izled...

Bursa'da çarşı ve pazar gibi kalabalık yerlerde yaya...

Bursa'da maganda dehşeti! Önce saldırdı, son...

Bursa'da yol vermeme sebebiyle çıkan kavgada bir oto...

Bakan Koca: 'Bursa en kritik günlerini yaşıyor'

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, koronavirüs salgınının...