'Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir!' Türkiye Cumhuriyeti 97 yaşında

Türkiye'de "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir" kuralını devlet yönetimine yerleştiren, demokrasiyi taçlandıran cumhuriyetin ilanının üzerinden 97 yıl geçti.

GÜNCEL, 29 Ekim 2020 Perşembe, 04:20
'Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir!' Türkiye Cumhuriyeti 97 yaşında

Bugün 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı...

Türkiye'de "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir." kuralını devlet yönetimine yerleştiren ve demokrasiyi taçlandıran cumhuriyetin ilanının üzerinden 97 yıl geçti.

Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasının ardından Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk, yeni Türk devletinin yüzünü çağdaşlaşma ve demokrasiye çevirdi.

Ankara'nın Türkiye devletinin hükümet merkezi olmasının ardından mevcut rejimin isminin de bütün açıklığıyla konulması, yeni devletin başkanının da seçilmesi gerekiyordu. O güne kadar devlet başkanlığı görevi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı olarak Atatürk tarafından yürütülmüştü.

Bazı yabancı ülkeler de Lozan Antlaşması'nın onayı için Türkiye'deki yeni devlet rejiminin daha açık şekilde belirlenmesini istiyorlardı. Bu sıralarda İcra Vekilleri Heyeti'nin istifası ve Meclisin güvenini kazanacak bir kabine listesinin oluşturulamaması da bu soruna acil çözüm gerektirdi.

25 Ekim 1923'te ise hükümetin istifasıyla bir bunalım ortaya çıktı. Bu olay Atatürk'e, cumhuriyeti ilan etmek için beklediği fırsatı verdi. 28 Ekim 1923 akşamına kadar hükümetin kurulamaması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Çankaya Köşkü'nde arkadaşlarına "Yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz" diyerek fikrini açıkladı.

Atatürk o gece, İsmet İnönü ile 1921 Anayasası'nın bazı maddelerini değiştiren kanun tasarısını da hazırladı. 

29 Ekim 1923'te parti grubunda görüşe sunulan tasarıda yer alan bazı hükümler şunlardı:  

"Türkiye Devleti'nin hükümet şekli cumhuriyettir."

"Türkiye Devleti, yönetim birimlerini Bakanlar Kurulu aracılığıyla yönetir."

"Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kendi üyeleri arasından bir seçim dönemi için seçilir."

"Cumhurbaşkanı, devletin başkanıdır. Bu sıfatla gerekli gördükçe Meclis ve Bakanlar Kuruluna başkanlık eder."
Aynı gün Mecliste görüşülen tasarı, yapılan konuşmalardan sonra saat 20.30'da oturuma katılan 158 üyenin tamamının oyuyla kabul edildi. Cumhuriyetin ilanı "Yaşasın cumhuriyet" sesleri ve alkışlarla karşılandı.

TARTIŞMALARA SON VERİLDİ

Bundan sonra cumhurbaşkanlığı seçimine geçildi.

Yapılan gizli oylamada 158 milletvekilinin tamamının oyunu alan Mustafa Kemal Atatürk, TBMM tarafından yeni Türk devletinin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Bunun üzerine kürsüye gelen Mustafa Kemal, konuşmasını "Türkiye Cumhuriyeti mesut, başarılı ve muzaffer olacaktır" sözüyle tamamladı.

Böylece devletin adı ve rejimiyle ilgili tartışmalara son verildi ve devlet başkanlığı konusu çözüme kavuştu. Hükümetin kurulma şekli yeniden düzenlendi.

Buna göre; Cumhurbaşkanı başbakanı atayacak, başbakan da bakanlarını seçip cumhurbaşkanının onayına sunacaktı. Bu uygulamayla, Meclis Hükümeti Sistemi yerine parlamenter rejime geçilmiş oldu.

İlk hükümeti kurmakla İsmet İnönü görevlendirilirken, Fethi Okyar da TBMM Başkanlığı'na seçildi. 

 BAYRAM İLAN EDİLDİ

Türk halkı, 29 Ekim gecesi ve 30 Ekim günü cumhuriyetin ilanını kutladı. 26 Ekim 1924'te yayımlanan kararname ile cumhuriyetin ilanının 101 pare top atışı ve düzenlenecek etkinliklerle kutlanmasına karar verildi. Karar doğrultusunda 29 Ekim 1924'teki etkinlikler, kutlamaların başlangıcı oldu.

Hariciye Vekaleti, 2 Şubat 1925'te bir kanun teklifiyle 29 Ekim'in bayram olmasını önerdi. Teklif, Meclis Anayasa Komisyonu tarafından incelendi ve 18 Nisan'da karara bağlandı. TBMM'de teklifin 19 Nisan'da kabul edilmesiyle 29 Ekim, 1925 yılından bu yana ''Milli Bayram'' olarak kutlanmaya başlandı.

GÜNCEL
Türkiye genelinde uygulanan sokağa çıkma kısıtlaması başladı
Cumhurbaşkanı Erdoğan, koronavirüsle mücadele kapsamında alınan yeni tedbirleri açıklamıştı. Buna...
ASAYİŞ
Bursa'da mobilya yüklü tır devrildi, faciadan dönüldü
Bursa'nın İnegöl ilçesinde mobilya yüklü tır yol kenarındaki elektrik direğinin üzerine devrildi....
ASAYİŞ
Bursa'da feci kaza! Sürücü havalanarak aracın ön camına çarptı
Bursa'nın İnegöl ilçesinde meydana gelen kazada otomobil ile bisiklet çarpıştı. Şiddetli çarpışma...
GÜNCEL
Bursa'da iki tanınmış isim koronadan hayatını kaybetti
Kovid-19 salgını Bursa'da can almaya devam ediyor. Bursa'nın tanınmış simalarından mimar Naci Yıl...
GÜNCEL
İşte 2 Aralık koronavirüs tablosu
Sağlık Bakanlığı'nın internet sitesinde yer alan "Türkiye Günlük Koronavirüs Tablosu" güncellendi...
EKONOMİ
Otomotiv devi duyurdu! Alanında ilk ve tek olacak
Ford Otosan Genel Müdürü Haydar Yenigün, 'Ford Otosan olarak, Kocaeli Fabrikalarımızdaki elektrik...
Yanlış ilaç verilen 20 çocuğun vücudu bu hale geldi!
Bursa'da belediye borçlarının yapılandırılmasında son başvuru tarihi
Kapış kapış satılıyor! Kilosu 8 liraya düştü
7 bankanın çalışma saatleri değişti

En Çok Okunan Haberler

Bursa'da ilginç manzaralar: 'Ooo polis onlin...

Bursa'da, saat 21.00 itibariyle başlayan sokağa çıkm...

Bursa'da ceza yiyen sürücünün büyük öfkesi: ...

Bursa'nın İnegöl İlçesinde trafik ekipleri ilçenin e...

Bursa'da ceza üstüne ceza yiyen şahıs, maske...

Bursa'da izin belgesi olmadan kısıtlamanın olduğu sa...

Bursa'da iki farklı kare! Biri iyiliği diğer...

Bursa'da farklı bölgelerde kaydedilen iki görüntü he...

Bursa'da kısıtlamaya uymayan kardeşler terör...

Bursa'nın İnegöl ilçesinde kısıtlamaya uymayan iki k...

Bursa'da 67'lik amcadan 'Neden maske takmıyo...

Bursa'nın İnegöl ilçesinde 67 yaşındaki bir vatandaş...

Yıldırım Belediye Başkanı Yılmaz'dan 'Engel...

Yıldırım Belediye Başkanı Oktay Yılmaz, 3 Aralık Dün...

Bursa'da karnabahar fiyatları uçuşa geçti! A...

Bursa ovalarında bolca ekilen karnabaharın fiya...

Bursa'da freni patlayan araç markete daldı! ...

Bursa'da yokuş aşağı indiği sırada freni patlayan ka...

Altın alacaklar dikkat! İşte çeyreğin fiyatı

Altının gram fiyatı, güne düşüşle başlamasının ardın...

Bursa'da itfaiyeyi alarma geçiren olay! Anne...

Bursa'da tartıştığı annesinin eşyalarını evinin balk...

Uludağ'daki acı kayıpların 1.yıldönümü

Türkiye onlar için seferber olmuştu. Uludağ'da geçti...

Bursa'da kardeşinin birlikte yaşadığı kadını...

Bursa'da kardeşinin birlikte yaşadığı kadını bıçakla...

Bursa İstanbul yolunda korkutan kaza! Jandar...

Bursa İstanbul yolunda bir sürücü, önünde seyreden j...

Türk profesörün korona aşısına ilk onay: Haf...

Birleşik Krallık, Pfizer ve BioNTech'in geliştirdiği...