Geleneksel Türk zeka ve strateji oyunu 'Mangala'

Mangala oyunu, Dünya Etnospor Konfederasyonuna bağlı Etnospor Deneyim Merkezinde verilen eğitimlerle gelenekten geleceğe taşınıyor.

KÜLTÜR-SANAT, 10 Mart 2021 Çarşamba, 13:46
Geleneksel Türk zeka ve strateji oyunu 'Mangala'

UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne alınan geleneksel Türk zeka ve strateji oyunu Mangala, basit kurallarıyla 7'den 70'e herkesin ilgisini çekiyor.

Geleneksel spor ve oyunların bilinirliklerinin artması ve yaygınlaşmasına yönelik faaliyetlerde bulunan Dünya Etnospor Konfederasyonu, geniş coğrafyalarda oynanan ve binlerce yıllık geçmişe sahip olan Mangala oyunuyla ilgili farkındalık yaratmak amacıyla eğitimler veriyor.

UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras 15. Hükümetlerarası Komite Toplantısı'nda alınan kararla 17 Aralık 2020'de UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne kaydedilerek insanlığın ortak mirası olan Mangala oyununun, Etnospor Deneyim Merkezinde farklı yaş gruplarına verilen eğitimlerle gelenekten geleceğe taşınması hedefleniyor.

"Hem kuralları çok basit hem kolay öğreniliyor"

Etnospor Deneyim Merkezi Geleneksel Oyunlar Eğitmeni Meryem Özdemir yaptığı açıklamada, Şanlıurfa'da keşfedilen Göbeklitepe'nin duvarlarında Mangala'nın küçük kuyularının oyuklarına rastlandığını ve bununla oyunun tarihinin 10 bin yıl öncesine kadar dayandırıldığını belirtti.

Mangala kelimesinin etimolojisiyle ilgili çok fazla rivayet olduğunu dile getiren Özdemir, "Bunlardan bir tanesi Mangala kelimesindeki manganın askeri birliklerdeki 10'luk sistemlere adının verilmesi. Bu 10'luk sistemlerin başında bir komutan var ve komutan askerlerine bir savaş planı anlatıyor. Planın içerisinde kuyular var, kuyularda askerler var. Taşlar asker, kuyular cephe oluyor. Bu şekilde askerlere bir savaş planı anlatılıyor. Bu planlama askerlerin çok hoşuna gidiyor ve bunu oyuna çeviriyorlar. Böylece geçmişten günümüze geldiği söyleniyor." bilgisini verdi.

Özdemir, Mangala'da hamle sayısının yüksek olduğunu ve yapılan hamleye göre kazanma ihtimalinin arttığını aktararak, şöyle devam etti:

"2 kişilik bir oyun. Karşılıklı 6'şar tane kuyumuz var. İki kişinin de birer tane haznesi var. Mangala'da önemli olan haznelerimize taş doldurmak. Kim kendi haznesine daha çok taş doldurursa oyunu kazanıyor. 48 taşımız var. Her kuyuda 4 tane olacak şekilde 24'er tane iki oyuncuya ayrılıyor. Oyunun çok basit 4 kuralı var. İlki, kendi kuyumuzda bir taş bırakmak ve o kuyudan aldığımız diğer taşlar sağa doğru birer tane hizayı bozmadan kuyulara koymak. İkincisi, bu taşları sırayla kuyulardan haznenin bulunduğu sağ tarafa doğru ilerletmeye çalışırken son taşımız hazneye düşerse tekrar oynama hakkımızın olması. Üçüncüsü, son taşımız rakibimizin kuyusunu çiftlerse o kuyu bizim oluyor. Dördüncüsü ise kendi kuyumuz boşsa ve boş kuyuya kendi taşımızı atarsak hem o boş kuyuyu doldurduğumuz için kendi kuyumuzu hem de karşıdaki kuyuyu almış oluyoruz. Aslında Mangala son taş kuralıyla bilinen de bir oyun. Hem kuralları çok basit hem de kolay öğrenilen bir oyun olduğu için de 7'den 70'e herkes ilgi gösteriyor."

"Herkes için oyun modeliyle çocuklara ve aile gruplarına oyun oynatıyoruz"

Dünya Etnospor Konfederasyonunun İstanbul'da her yıl 5 günlük bir festival düzenlediğini anımsatan Özdemir, festivaldeki Geleneksel Çocuk Oyunları alanının yanında yer alan Mangala alanında eğitmenlerce oyunun öğretildiğini, hikayesinin anlatıldığını ve Mangala'nın hediye edildiğini, okullarda da çocuklara oyunu öğretmek için çalışma yürüttüklerini anlattı.

Mangala'nın engelsiz bir oyun olduğuna dikkati çeken Özdemir, oyun tahtasının üzerine görme engelliler için alfabe oluşturulduğunu, oyunu oynayabilmeleri için projeler gerçekleştirildiğini ve turnuvalar düzenlendiğini kaydetti.

Konfederasyonun düzenlediği festivaller dışından insanların geleneksel oyunları ve sporları deneyimleyebilecekleri bir alan bulunmadığından Etnospor Deneyim Merkezinin hizmete açıldığını belirten Özdemir, "Alanımız gelenek ve geleceği bir arada bulundurarak 7'den 70'e herkese bu imkanı ve deneyimi sağlamaya çalışıyor. Alandaki yaş seviyemiz 3 yaş ve üzeri normalde. Her oyunun 3 yaş oynanma modeli yok ama eğitmen olarak her modelde eğitsel kazanımlarına göre oynatmaya çalışıyoruz. Sadece çocuklar ilgi göstermiyor. Herkes için oyun modelinden yola çıkarak çocuklara, çoğunlukla da aile gruplarına oyun oynatmaya çalışıyoruz. Mangala da bunlardan biri. Bir çocuğa bu oyunu oynattığımızda bu bizim için bitmiş sayılmıyor. Onun ailesine ve akranlarına da oyunu öğretmesini istiyoruz. Bu şekilde aktarımı sürdürmeye çalışıyoruz." diye konuştu.

"Hedefimiz, her evde bir tane Mangala bulunmasını sağlamak"

Meryem Özdemir, Etnospor Deneyim Merkezi olarak yıllık planları kapsamında hem çocuklar hem yetişkinler hem de ailelerle mangala turnuvası düzenlemeyi hedeflediklerini belirtti.

Salgın nedeniyle şu anda turnuvaları yapamadıklarını, bireysel ve küçük gruplar halinde eğitimler verdiklerini ifade eden Özdemir, "Gelecekteki hedefimiz, bunu turnuvaya çevirmek ve her evde bir tane Mangala bulunmasını sağlamak. Bir eğitmen olarak yıllık plan içerisinde en azından 4-5 bin kişiye Mangala eğitimi vermiş olmam gerektiğini düşünüyorum. Mangala kökeni çok eskiye dayanan bir oyun. Bu anlamda farkındalık oluşsun, öğrenmeyen kalmasın diye üstümüze düşen görevi yerine getirmeye çalışıyoruz." dedi.

Mangala'nın UNESCO listesine alındığını anımsatan Özdemir, bununla oyunun yeniden canlandırılacağını, farkındalık yaratılacağını ve kültürel aktarımı sağlayacağını söyledi.

Oyunun sadece çocuklara ya da yetişkinlere ait olmadığını, Etnospor Deneyim Merkezinde çocukların kendi aralarında ya da aileleriyle beraber oynamayı keşfettiğini dile getiren Özdemir, sözlerini şöyle tamamladı:

"Deneyim Merkezinde, ailenin izlemesini değil, çocuğuyla beraber oynamasını sağlamaya çalışıyoruz. Çocuk ailesiyle beraber oyun oynadığında ailesinin de oyun oynayabildiğini keşfediyor. Bu onun için bir yenilik. Çünkü günümüzde genelde yetişkinlerin oyun oynadığını görmüyoruz. Öncelikle kendisine bir heyecan katıyor. Ayrıca, salgın sürecinde çok fazla dijitale maruz kaldık ve dijital zehirlenme yaşadık. Bunun sonucunda da dijital oyunların aslında bir yerde bizi mutlu etmediğini, oyun ihtiyacımızı tam olarak karşılamadığını gördüğümüzü düşünüyorum. Bu yüzden Deneyim Merkezine ilgi giderek artıyor, özellikle de Mangala oyununa. Bazen bilenler geliyor, yanlış bildiklerini doğru öğretiyoruz, bildiklerinin üzerine bir de hikayesini, tarihini anlatıyoruz. Mutlaka çocuğa ve aileye katacağımız bir şey oluyor. Aileler bu anlamda hem aile içi oyunlarına bir yenilik katmak için hem de tarihi kültürü öğrenmek, bu farkındalığın oluşması için ilgi gösteriyorlar."

ASAYİŞ
Gamze'nin şüpheli ölümünde tanık ifadesi ortaya çıktı
Ankara'da bir otelin 5'inci katından düşerek hayatını kaybeden Gamze A.'nın ölümüne ilişkin tanık...
GÜNCEL
Marmaris'te bir yanda yangın, diğer yanda deniz keyfi
Muğla'nın Marmaris ilçesinde çıkan orman yangını sürerken, sahilde deniz keyfi yapan tatilciler i...
GÜNCEL
MSB açıkladı! 'Sarıklı amiral' görevden alındı
Milli Savunma Bakanlığı (MSB) Ankara'da bir tarikat merkezindeki görüntüleriyle gündeme gelen Tuğ...
GÜNCEL
Cumhuriyet Gazetesi'nde istifa depremi!
Gazeteci Aykut Küçükkaya, Cumhuriyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmenliği görevinden skandal bir idd...
SPOR
Bursaspor'da güç antrenmanı
Yeni sezon hazırlıklarına Bolu'da devam eden Bursaspor'da futbolcular, bu sabah en zorlu antrenma...
GÜNCEL
Gemlik Belediyesi'nden kardeş ziyareti
Gemlik Belediye Başkanı Mehmet Uğur Sertaslan, beraberindeki heyet ile kardeş şehir Romanya Navod...
İletişim Başkanı Altun'dan yangınlara ilişkin açıklama
Merkez Bankası'ndan dijital para açıklaması: Eylül ayında başlıyoruz!
Tuğba Özay felç geçirdi
MSB açıkladı! 'Sarıklı amiral' görevden alındı

En Çok Okunan Haberler

Bursa'da kahreden ölüm... Minik Kuzey balkon...

Bursa'nın Nilüfer ilçesinde, 3. kattaki evin balkonu...

Eyyam-ı bahur sıcaklıkları başlıyor! Bursa k...

Türkiye, bugünden itibaren yazın en sıcak günlerinin...

Maske takma kavgasında tekmeler havada uçuştu

Üsküdar'da otobüste yolculuk yaptıkları esnada maske...

Araç sahipleri dikkat! 300 liralık kar yüzün...

Motorlu araçlar için belirli sürelerde değiştirilmes...

Antalya Manavgat'taki yangından acı haber: C...

Antalya'daki orman yangınında can kaybı 3'e yükseldi...

Tuğba Özay felç geçirdi

Antalya'nın Manavgat ilçesinden başlayan yangınlarda...

ABD'de 8.2 büyüklüğünde deprem! Tsunami uyar...

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), Alaska açıkla...

Antalya'dan sonra Marmaris... Alev alev yanıyor

Muğla'nın Marmaris İçmeler girişindeki Siteler Mahal...

Bursa'nın gururu Hatice Kübra İlgün'e ev hed...

2020 Tokyo Olimpiyat Oyunları'nda Bursa'ya ilk olimp...

Bodrum'daki yangın otellere yaklaştı, müşter...

Muğla'nın Bodrum ilçesinde otellere yakın bir noktad...

AFAD'dan Türkiye'de devam eden yangınlarla i...

AFAD, Manavgat başta olmak üzere ülke genelinde deva...

Sağlık-Sen, toplu sözleşme taleplerini açıkladı

Sağlık-Sen Bursa Şubesi Başkanı Gökhan Yünkül, yaptı...

Bodrum ve Didim'de de orman yangınları çıktı

Muğla'nın Bodrum ilçesinde otellere yakın bir noktad...

Bursa'da Nilespit istasyon sayısı 29'a çıktı

Nilüfer Belediyesi'nin hayata geçirdiği akıllı bisik...

Bursa'da kaza! Genç sürücü aracıyla defalarc...

Bursa'nın Karacabey ilçesinde 23 yaşındaki sürücü, a...