Gerçek sandığımız yalanlar: Nedir bu mandela etkisi?

Son yıllarda popülerleşen ve bizlerin de size örnekler sunduğumuz Mandela Etkisi nedir? Nasıl ortaya çıktı? Neden oluyor? gibi soruları cevaplıyoruz.

YAŞAM, 18 Şubat 2021 Perşembe, 13:05
Gerçek sandığımız yalanlar: Nedir bu mandela etkisi?

Mandela etkisi, birçok insanın geçmişte yaşanan bir olayla ilgili aynı hatalı bilgiye sahip olması durumudur. Bu kavrama Mandela Etkisi deniliyor olmasının sebebi ise; pek çok kişinin 2013 yılında hayatını kaybeden Nelson Mandela'nın aslında çok evvelden hapiste öldüğünü zannettiğinin fark edilmesiyle başlamış olması.

Ülkemizde bir Hugo ve Tolga Abi tartışmasıdır gidiyordu. Binlerce kişi hatta o günlerin gazetelerindeki köşe yazılarında bile Hugo'nun bir bölümünde küfürler savuran çocuk olduğu milyonlarca insan tarafından kabul edilirken, Tolga Abi ise "Olmadı öyle bir şey, kanıt varsa getirin araba hediye edeceğim" gibi iddialı bir söz söylemişti.

Ardından yapımcısının bile Twitter'dan böyle bir canlı yayın kazası olduğunu söylemesine rağmen elimizde kanıt yok maalesef. İşte bu gibi "Abi oldu ya, eminim, hatırlıyorum!" diyip koca internet deryasında bir tane bile kanıt bulamadığımız durumlara Mandela Etkisi adı veriliyor.

Hugo ve Tolga abi

Mandela Etkisi Nedir?

Sadece birkaç kişinin ya da bir grubun değil, neredeyse tüm dünyanın doğru kabul ettiği, hatta şahit olduklarını düşündükleri bu yanılgı durumu oluyor. Tam kafanıza yatmadıysa ve örneklerle açıklanmasını istiyorsanız hemen aşağıdaki listemize göz atabilirsiniz. Beyninizde bir yanma, "Nasıl olur?" düşüncesi fazlasıyla gezecektir;

Örneklerde gördüğümüz Mickey Mouse, Pikachu ve özellikle Monopoly'deki dayı olayının ardından bu olay nasıl fark edildi, neden Mandela Etkisi adı veriliyor ona bakalım;

Mandela Etkisi, aslına bakarsanız yıllardan beri olan bir durum. Ancak ilk olarak 2010 yılında Fiona Broome adlı bir blogger tarafından ortaya atılan bir isim babalığı durumu oldu. Fikir ise Nelson Mandela'nın 80'li yıllarda hapisteyken ölme efsanesinden geliyor. 2013 yılının sonlarında kaybettiğimiz Mandela'nın ölüm haberi birçok kişiyi üzerken aslında milyonlarca kişiyi de şok etmiş "Yahu bu adam 80'lerde ölmemiş miydi?" algısı oluşmuştu. Yani aslında yıllardır yaşayan Nelson Mandela gibi değerli bir insan dünya nüfusunun çoğu tarafından 1980'li yıllarda hapishanede ölmüş olarak kabul ediliyordu.

Nelson Mandela

Hatta "Gerçek Mandela 80'lerde öldü" algısı, "Bu Mandela ise 80'lerde ölen kimdi?" sorunsalı gibi birçok ülkede ciddi tartışmalar ve kafa karışıklığı yaratan durum Mandela Etkisi, yani Mandela Effect adını aldı.

Nasıl Ortaya Çıkıyor? Neden Bu Kadar Gerçekçi?

Mandela Etkisi, aslında büyük bir grubun bir bilgiyi ya da olayı yanlış aktarmasından kaynaklanan kitlesel bir yanılsama. Bu genellikle medya üzerinden yapılan bir manipülasyon bile olabiliyor. Özellikle siyasetçi ölümü gibi durumlar bunlara örnek. Hatta abartı, rant ve sırf tiraj için yapılan uydurma içerikler de bu Mandela Etkisi'ne katkı sağlamakta. (bknz. Cem Yılmaz kendine uçak aldı!)

Cem Yılmaz uçak aldı

Gerçekçi olma durumu ise ilk öğrendiğiniz şekilde olması sebebiyle ortaya çıkıyor. Yani, size yıllarca A diye öğretilen bir durumun B olduğunu yıllar sonra öğrenirseniz karşı çıkmanız, istemsizce kabul etmemeniz normal. Matematikte 2+2=4 iken 2+2=5 diye söyleme durumu da diyebiliriz. Gerçekçi olması bundan kaynaklanıyor.

Mandela Etkisi Teorileri: Uzaylılar, Zaman Makinesi, Reenkarnasyon!

Mandela Etkisi o kadar büyük bir etki uyandırdı ki bir anda komplo teorileri gibi olaylar ortaya çıkmaya başladı. Bunlar arasındaki en popüleri ise zaman makinesi düşüncesi.

Yani bir yerlerde zaman makinesi üretildi ve bizim bu %100 gerçek olduğuna inandığımız gerçekleri değiştirerek "Aslında hiç öyle bir şey olmadı" diyerek tüm dünya ile dalga geçmekten zevk alan bir bilim insanı ya da bu zaman makinesine sahip biri olabilir düşüncesi gerçekten yaygın. Hatta zaman makinesi konusundaki dedeyi öldürme paradoksu sebebiyle "Zaman yolculuğu varsa geçmişe gidilemez" algısını da kabul etmiyor olarak gözüken bu durumda zaman makinesinin varlığı ve geçmişe gidildiği kabul ediliyor.

Diğer teori ise klasik olarak uzaylıların parmağı olması. Yok efendim uzaylılar geldi, bu durumları değiştirdi. Evet, uzaylıların varlığı bir kenara, adamın işi gücü yok La vache qi rit peynirindeki ineğin burnundaki halka, Monopoly'deki dayının merceğine takmışlar evet :)

Son olarak da reenkarnasyon durumu var. Yani bu hatırladıklarımız geçmiş yaşamlarımızdan zihnimizde kalan bir dejavu durumu olduğu düşünülüyor. Tabii "Ben bu anı yaşamıştım" dejavu anı değil de "Bu durum tamamen farklıydı" şeklindeki bir ters hatırlama durumu.

Sonuç olarak tamamen yanlış hatırlama ve yanlış bilgilendirme sonucu olan bu Mandela Etkisi, görünüşe göre dünyanın en büyük trollenme durumları olarak dikkat çekecek.

Peki ya şu Monopoly adamını hatırlıyor musunuz? Daha doğrusu nasıl hatırlıyorsunuz?

Bunu da Kit Kat yiyenler bilebilir. Yine, doğrusu ikincidir ama buna çok inanmıyorsunuz, değil mi? Ama doğrusu yine de o.

GÜNCEL
Bursa'da vatandaşlar aylar sonra çay simit keyfi yaptı!
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yeni normalleşme kararını açıklaması Bursalı esnaflar taraf...
TÜRKİYE
Görme güçlüğü çeken kaçak sünnetçi suçüstü yakalandı
Adana'da, kaçak olarak işletilen muayenehanede görme güçlüğü çeken bir kişi sünnet yapa...
KÜLTÜR-SANAT
Türk sineması Berlin Uluslararası Film Festivali'nde tanıtılacak!
Avrupa'nın önde gelen film festivallerinden biri olan 71. Berlin Uluslararası Film Festivali'nde ...
GÜNCEL
Yıldırım'da 'Kariyer Sohbetleri' başlıyor!
Yıldırım Belediyesi, 'Kariyer Sohbetleri' programı ile öğrencilere doğru meslek tercihi konusunda...
SAĞLIK
Hafızanıza zarar veren 5 aktivite!
Her gün yaptığınız basit şeyler hafızanızı köreltiyor olabilir.
EKONOMİ
Şubat ayı ihracat rakamları açıklandı! Rekor...
Türkiye'nin şubat ayı ihracatı yüzde 9,6'lık artışla 16,01 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bakan...
Fotoğraftaki ayrıntı görenleri dehşete düşürdü!
En pahalı 500 futbolcunun piyasa değeri yüzde 10 düştü!
Dövüş horozu sahibinin ölümüne neden oldu!
Araştırmalara göre: Dünyanın en zor anlaşılan 10 kitabı!

En Çok Okunan Haberler

Bursa'nın haftalık vaka sayısı açıklandı! Ar...

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, illere göre vaka yoğun...

Bursa Valiliği açıkladı! İşte kademeli norma...

Bursa Valiliği, kademeli normalleşme kapsamında alın...

İçişleri'nden 'kontrollü normalleşme' genelg...

İçişleri Bakanlığı, koronavirüs salgını ile mücadele...

Normalleşiyoruz derken kızarmayalım! Bursa'd...

Kademeli normalleşme kapsamında açıklanan risk harit...

Sıfırdan lüks hayata geçmişler! Bursa polisi...

Uyuşturucu ticaretinden kazandıkları paraları aklama...

Bursa'da 65 yaş üstü ile 20 yaş altını yakın...

Bursa Büyükşehir Belediyesi ulaşım şirketi BURULAŞ, ...

Aşı pasaportu hazırlığı! Türkiye nasıl etkil...

Avrupa Birliği, salgına rağmen serbest dolaşımı düze...

Türkiye risk haritasında iki ili konuşuyor! ...

Yerinde karar dönemi ile ilgili Prof. Dr. Bülent Ert...

Kafe ve restoranlar ilk müşterilerini almaya...

Bakanlar kurulunun dün akşam aldığı karar gereğinde ...

ABD basını: Rusya'ya bu hafta yaptırım açıkl...

ABD'de Joe Biden yönetiminin, muhalif lider Aleksey ...

Peş peşe FETÖ operasyonları! Çok sayıda kişi...

FETÖ'nün Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve Jandarma Gen...

MHP lideri Bahçeli'den erken seçim açıklamas...

Partisinin grup toplantısında konuşan MHP Genel Başk...

Bursa'da normalleşme süreci başladı! 101 gün...

Sarı listedeki Bursa'da normalleşme süreci başl...

Yargıtay'dan kıskançlık kararı: Kadına tazmi...

Eşine karşı güven sarsıcı davranışlarda bulunan erke...

Pandemide 'hizmet' bütçesi düştü, beyaz eşya...

Türkiye'de hane halkı yurt içi tüketim harcamaları, ...