Modern çağın hastalığı... Parkinson'da erken teşhis mümkün mü?

Uludağ Üniversitesi Nöroloji A.B.D. Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necdet Karlı, Parkinson hastalığı ile ilgili tüm bilinmeyenleri YeniDönem gazetesine anlattı.

SAĞLIK, 29 Nisan 2019 Pazartesi, 07:14
Modern çağın hastalığı... Parkinson'da erken teşhis mümkün mü?

-Tuğba ÖZ-

Çevre kirliliği, aktif olmayan bir hayat, kronik rahatsızlıklara önem vermemek, genetik yatkınlıkla da birleşince, çağımızın en yıpratıcı hastalıklarından Parkinson'a davetiye çıkıyor.  Peki bu hastalıktan korunmanın bir yolu var mı? Erken belirtileri neler? Hastalığa yakalanan yakınlarımıza nasıl yaklaşmak, neler yapmak lazım?  Parkinson ile ilgili her şeyi Uludağ Üniversitesi Nöroloji A.B.D. Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necdet Karlı ile masaya yatırdık.

Modern çağın hastalıklarının başında gelenlerden biri Parkinson. Nasıl bir hastalık bu? Nasıl ortaya çıkıyor, belirtileri neler?

Parkinson hastalığı beynin belli bir bölgesinde bulunan hücrelerin şu an nedenini tam olarak bilemediğimiz bir şekilde ölmesi ile ortaya çıkan bir hastalık. Bu hücrelerin kaybı beyinde dopamin adını verdiğimiz maddenin azalmasına neden oluyor. Dopaminin azalması da kişinin hareketlerinde yavaşlamaya ve el işi yapmak, düğme iliklemek gibi ince motor hareketlerde kayba yol açıyor. Parkinson hastalığı genel olarak titreme ve hareketlerde yavaşlama ile ortaya çıkıyor. Tek taraflı, yani sağ veya sol beden yarısında, el titremesi, harekette ağırlaşma, katılık hissi, yürürken elin bir tarafta sallanmaması gibi şikayetler ile başlıyor. Zamanla şikayetler ilerliyor. Yürümede ve tüm hareketlerde yavaşlama görülüyor. Hastaların sesi kısılabiliyor, mimikleri azalıyor. Donuk yüz ortaya çıkıyor. Ne yazık ki, hem ilerleyen bir hastalık hem de tedavisi şu an için yok. Var olan tedaviler hastanın şikayetlerini azaltmaya veya ortadan kaldırmaya yönelik. İlaçlar bırakılınca, şikayetler tekrar ortaya çıkıyor. 

Peki genetik bir hastalık mı?

Tamamen böyle olmasa da bir grup hastada genetik geçiş ile ortaya çıkabiliyor. Bazı hastalarda da var olan genetik temel üzerine eklenen değişik faktörlerle başlayabiliyor.

Son yıllarda kullanımları giderek artan teknoloji ürünlerinin, örneğin cep telefonlarının ya da yaşam biçimimizin etkisi var mı hastalığın ortaya çıkmasında?

Cep telefonları ile ilgili bilgi net değil. Bu konu şu anda tartışmalı. Bazı çalışmalar hastalık riskini arttırdığını bildirirken, bazıları da tehlike oluşturmadığını savunuyor. Ancak çevre kirliliği, Parkinson için önemli bir risk. Özellikle civa, kurşun, arsenik, manganez gibi ağır metlaller Parkinson ve benzer tabloları artırıyor. Çevre kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde oturanların bu konuda özellikle dikkatli olmasında yarar var.

Bu hastalığa yakalanmamak için neler yapılabilir?

Parkinson hastalığı aslında, ilk şikayetlerin ortaya çıkmasından yıllar önce beyinde başlar. Burada nedenini bilemediğimiz hücre ölümünü durdurmak mümkün olmasa da, en azından bu süreci hızlandıracak ek hastalıkların ve faktörlerin çok iyi yönetilmesi gerekir. Örneğin yüksek tansiyon, yüksek kolesterol düzeyleri, diyabeti olanlarda kan şekerinin hep yüksek seyretmesi, kötü beslenme gibi durumlar beyin hücrelerinde kayıp-ölüm miktarını arttırır ve hızlandırır. Böyle bir durumda Parkinson hastalığı, olması gerekenden çok daha hızlı ilerler. Bu nedenle, bahsettiğim hastalıkları olan kişilerin dikkatli olması ve kendilerini koruması gerekir.

Erken teşhisi mümkün mü? Kendimizde ya da yakınlarımızda nasıl anlayabiliriz?

Erken teşhis ancak, şikayetlerin ilk ortaya çıktığı zaman mümkün olabiliyor. Çünkü şikayetler ortaya çıkmadan önce bazı görüntleme yöntemleriyle beyinde hücre ve dopamin miktarındaki azalma görülebilse de herkese bu taramaları yapmak mümkün değil. Bu nedenle önemli olan, şikayetler ilk başladığında doğru tanıyı koyabilmek.

Parkinson hastalığıyla ilgili beyin pili, kök hücre gibi yeni tedavi yöntemlerine dair pek çok haber yapılıyor. Tedavi konusunda umut ışığı var mı? Araştırmalar ne yönde?

Umut her zaman var. Bugün geçmişe göre daha da fazla. Çünkü hastalığın süreçlerini, nedenini giderek daha iyi anlıyoruz. Bu da bizim tedavi şansımızı artırıyor. Ayrıca bugün 20 sene önce elimizde olmayan bazı cerrahi tedavi yöntemleri mevcut. Pil ve beynin bazı bölgelerinin uyarımı ile tedavi her hasta için söz konusu olmasa da sınırlı sayıda tedaviye dirençli bir hasta grubunda epey faydalı oluyor. Ancak bu tip cerrahi tedaviler hastalıkta kesin tedavi değil. İlaç tedavisi ile tam olarak kontrol altına alınamayan bazı belirtileri ortadan kaldırabilir. Kök hücre tedavileri ise bazı umut veren gelişmelere ragmen henüz deneysel aşamada. Yakın gelecekte daha etkili tedaviler gelişeceğini düşünüyoruz.

Hasta yakınlarına ne önerirsiniz? Nasıl yaklaşmak lazım? Neler yapılmalı?

Parkinson hastaları mutlaka aktif tutulmalı. Günlük fizik ve zihinsel aktiviteler, sosyal yaşamda mümkün olduğu kadar yer almalı. Yürüme güçlüğü çektikleri için evde takılıp düşmelerine neden olabilecek halı, paspas ve eşikler kaldırılmalı. Terlik düşme riskini artırdığı için farklı çözümler bulunmalı. İlaç alan hastalar proteinden fakir gıdalarla beslenmeli. Tabii en önemlisi de ileri dönemlerde hareket yeteneği oldukça azalan hastalarda bakım çok önemli hale geliyor. İyi bakım, yaşam kalitesini ve süresini uzatıyor.

GÜNCEL
Bakan Koca'dan flaş yerli koronavirüs aşısı açıklaması
Bakan Koca 'Milli aşı adayının gönüllülere ikinci doz uygulaması bugün başladı. Umutluyuz." ifade...
GÜNCEL
Türkiye'de pozitif vaka sayısı 29 bin 132
Türkiye'de koronavirüs kaynaklı can kaybı ve pozitif vaka sayıları artmaya devam ediyor. 26 Kasım...
GÜNCEL
Bursa sağlıkta istifa şoku! Kulisler hareketlendi
Kamu Hastaneleri Hizmetleri Başkanı Doç. Dr. Mehmet Demir bugün görevinden istifa etti.
GÜNCEL
Başkan Aktaş'tan 'Rize'ye meydan' açıklaması: Bana yapılan açık seçik iftiradır!
Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, Rize 15 Temmuz Demokrasi ve Cumhuriyet Meydanı iç...
TÜRKİYE
Kendini böyle savundu: Adana'dan geldim, orada yasak yok
Vaka artışının yüzde 50 sınırına yaklaştığı Antalya'da polisin yaptığı koronavirüs denetiminde ço...
EKONOMİ
Sürücülere kötü haber! Motorine büyük zam
Motorinin litre fiyatına bu gece yarısından itibaren geçerli olmak üzere 33 kuruş zam yapıldı. Za...
Yonca Evcimik'ten tepkilere yanıt: Sadakatsiz'i izleyin...
ALES sınav giriş belgesi erişime açıldı
8 aylık bebeği de koronavirüse yakalandı
Estetik pişmanlığı: Biz kadınların çılgınlığının ispatı!

En Çok Okunan Haberler

Bursa'yı ayağa kaldıran olay! Herkes seferbe...

Bursa'da dün öğleden sonra evlerinden 'öğretmenlerin...

Sürücülere kötü haber! Motorine büyük zam

Motorinin litre fiyatına bu gece yarısından itibaren...

Asgari ücretin görüşüleceği ilk tarih belli ...

Asgari ücretin belirlenmesi için yapılacak ilk topla...

En kapsamlı Suriyeli araştırması: Türkiye'de...

Türkiye'deki Suriyelilerle ilgili son araştırmadan ç...

Dikkat çeken iddia: Erdoğan, Arınç'la ilgili...

Bülent Arınç'ın bir televizyon programında Demirtaş ...

Bursa sağlıkta istifa şoku! Kulisler hareket...

Kamu Hastaneleri Hizmetleri Başkanı Doç. Dr. Mehmet ...

81 il valiliğine koronavirüs genelgesi

İçişleri Bakanlığı, koronavirüs tedbirlerine ilişkin...

Sokağa çıkma kısıtlamasıyla ilgili dikkat çe...

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, semptomları hafif olan...

Bursa'da çekicinin iş kazası! Çekemedi...

Bursa'da sürücüsünün hatalı park ettiği arazi aracın...

Araç sahipleri dikkat! 15 bin liraya kadar m...

Kış mevsimi öncesi, motorlu taşıtların antifriz ve s...

Bursa'da 1 milyon liralık kaçak makaron ele ...

Bursa'da yapılan gümrük kaçağı sigara operasyonunda ...

Bursa'da Suriyelileri 'polisiz' diyerek kand...

Bursa'nın İnegöl ilçesinde kendilerini polis olarak ...

Borsa İstanbul'un yüzde 10'luk payı Katar'a ...

Türkiye Varlık Fonu ve Katar Yatırım Otoritesi, Bors...

Yıllar sonra ortaya çıktı! Kilosu 80 lira

Son 10 yıldır çok nadir yakalanabilen kofana, bu yıl...

Canlı yayında büyük gerginlik! Mete Yarar, D...

Habertürk'te Veyis Ateş'in sunduğu Türkiye'nin Nabzı...