Srebrenitsa Barış Yürüyüşü - 3

Yazı dizimizin üçüncüsünde Sırp kasaplığının kaynağı Çetnikler, yaşam tüneli ve Şida nine ile savaşın ağır bilançosunu irdeleyeceğiz.

TÜRKİYE, 19 Temmuz 2017 Çarşamba, 10:53
Srebrenitsa Barış Yürüyüşü - 3

Prof. Dr. Erkan IŞIĞIÇOK (U.Ü. Öğretim Üyesi ve KALBİR Başkanı)

1995'te Sırplar, Saraybosna'daki kuşatmayı mecburen kaldırdılar ve giderek kan kaybediyorlardı. Boşnaklar güçlendiler ve kuşatmaları kaldırmaya başladılar. Savaşın sona ereceğini gören Sırplar, Bilge Kral Aliya İzzetbegoviç'in ifadesiyle finali kendilerine yakışır bir şekilde gerçekleştirmeye karar verdiler ve savaşın son büyük katliamını Srebrenitsa'da yaptılar. İnsanın kanını donduran yapıdaki bu katliam nedeniyle Sırp liderler, Sırp komutanlar veya askerlerine 'Sırp kasabı' unvanı yakıştırılmıştır.

Kuşkusuz, Sırpların bu unvanının altyapısında Çetniklerin rolünün büyük olduğu söylenebilir. Nitekim Osmanlı'ya karşı başlatılan isyanlara öncülük eden ve 'Antimüslüman' ideolojisi üzerine kurulan aşırı radikal Sırp gerillaları olan Çetnikler, Yugoslavya'nın dağılmasından birkaç yıl önce Yugoslav Ordusu içine bilinçli olarak yerleştirilen milliyetçi Sırplardır. Çetnikler, Bosna Savaşı boyunca şehre yardım malzemesi, insani yardım ve özellikle de tuz girişini bilinçli bir şekilde engellemişti. Böylece, yaklaşık 3,5 yıl boyunca kuşatma altında kalan Saraybosna'da ihtiyar, hasta, yaralı ve küçük çocukların güçsüz bırakılmaları nedeniyle, General Ratko Mladiç'ten önce açlık çoktan can almaya başlamıştı ve buna sistematik olarak bombalanma da eklenince çok sayıda insanın ölümü kaçınılmaz oldu.

YAŞAM TÜNELİ VE ŞİDA NİNE

Sırpların, Boşnakları Bosna'dan etnik temizlik hareketi ile silmek için yaptıkları katliamlar devam ederken, Boşnaklar tarafından yapılan ve Saraybosna Havaalanı'nın yakınındaki Dobrinya ile Butmir semtlerini birbirine bağlayan bir tünel, adeta savaşın seyrini değiştirdi. Merhum Bosna Hersek Devlet Başkanı Aliya İzzetbegoviç'in talimatıyla Mart 1993'te kazılmasına başlanan tünel, asker ve siviller tarafından yaklaşık dört ayda 1 metre genişliğinde, 1,5 metre yüksekliğinde ve 800 metre uzunluğa eriştirildi. Saraybosna'nın Sırplar tarafından kuşatılması sonucunda; kente havaalanından gelen gıda, ilaç, yardım, yakıt, askeri donanım, vb. malzemelerin sokulması, yaralı askerlerin taşınması, vb. lojistik amaçlarla kullanılan tünele gelen malzemelerin nakli için raylar ve vagon da döşenmişti.

Bosna Savaşı'nda yaklaşık olarak 200 bin kişinin ölmesine karşılık, günde yaklaşık 4 bin sivil ve askerin geçit olarak kullandığı bu tünel, lojistik desteğe ek olarak, 300 bin kişinin hayatta kalmasını sağlaması nedeniyle 'Yaşam Tüneli' olarak adlandırılmıştır. Böylece, Bosna Savaşı'nın simgesi olan Yaşam Tüneli stratejik olarak yarar sağlamış, savaşın kaderinin değişmesinde etken olmuştur. Halen Bosna Hersek'in başkenti Saraybosna'da savaş müzesi olarak sergilenen bu tünel, turistlerin ve özellikle Türklerin en fazla ilgi gösterdiği yerler arasındadır.

Bosna Savaşı'nın bir diğer simgesi de tünelin girişinin iki katlı evinin altından başlamasına izin veren, savaş sırasında tünelden geçen asker ve sivillere su, yemek, moral, vb. lojistik destek sağlayan Şida Kolar veya Şida ninedir (Boşnakça Şida nana). Tünele giden herkes, "Bir insan dünyayı değiştirir" sözünü kanıtlayan bu eli öpülesi yaşlı nineyi ziyaret ediyor ve elini öpüyor. Yoğun kurşun deliklerinin yer aldığı bu iki katlı eve girildiğinde, Saraybosna kuşatmasının ayrıntıları ve 'Yaşam Tüneli'nin nasıl yapıldığını anlatan 30 dakikalık bir belgesel izleniyor. Müze olduktan sonra tünelin 20 metrelik kısmı kalmış, kalan kısımlar ise kapatılmış. Müzede toprak taşınmasında kullanılan el arabaları, yiyecek taşınan çuval ve sırt çantaları, askeri malzemeler, giysiler, savaşta ölenlerin adları, savaş fotoğrafları, vb. sergilenmektedir.

SAVAŞIN AĞIR BİLANÇOSU

Bosna Hersek'in Şubat 1992'de yapılan referandum sonucunda bağımsızlığını ilan etmesini kabullenemeyen Sırpların Bosna'yı kuşatma altına almasıyla ortaya çıkan ve 3,5 yıl süren Bosna Savaşı'nda hayatını kaybedenlerin sayısının 200 bin kişiyi aştığı (35 bini çocuk), 50 bin kadının tecavüze uğradığı, 2 milyon kişinin evini terk etmek zorunda kaldığı, 27 bin 734 kişinin resmi kayıtlara göre kayıp olarak geçtiği belirtilmektedir. Toplu Mezarları Araştırma Enstitüsü'nün 22 yıldır sürdürdüğü çalışmalarda 20 binin üzerindeki kaybın cesetlerine ulaşıldı. Bunlardan 18 bininin kimliği belirlendi. Yine bu enstitünün verilerine göre, 1995 yılından bu yana ülke genelinde 500'den fazla toplu mezar ve 5 binin üzerinde müstakil mezar bulundu.

Srebrenitsa Barış Yürüyüşü - 1
Srebrenitsa Barış Yürüyüşü-2 

Kaynak: Yenidonem

GÜNCEL
Bakan Soylu'dan önemli açıklamalar: 76 bin kişi yükletti
İçişleri Bakanı Süleyman Soylu önemli açıklamalarda bulundu. Bakan Soylu ehliyet ve kimlik kartın...
DÜNYA
Putin'den nükleer santral tepkisi: Odunla mı ısınacaksınız
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Nükleer İşçi Günü kapsamında işçilerle bir araya gelirken, nü...
GÜNCEL
Kritik Doğu Akdeniz görüşmesi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ile telefonda görüştü.
GÜNCEL
Acilde sağlıkçılara saldırı girişiminde önemli gelişme
Savcı, Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ndeki şiddet olayına ilişkin soruşturmada, 5 şüphel...
GÜNCEL
Örgütte çözülme devam ediyor! 5 PKK'lı terörist teslim oldu
İçişleri Bakanlığı, emniyet ve jandarmanın ikna çalışmaları neticesinde, 5 örgüt mensubunun Şırna...
SPOR
Beşiktaş'ta flaş Sergen Yalçın gelişmesi!
Beşiktaş'ta teknik direktör Sergen Yalçın'ın son testinin negatif olmasına rağmen, sağlık prosedü...
AK Parti Orhangazi kongresinin adayı Gökhan Ulusu
WhatsApp mesajlarında yeni dönem
AUZEF ve ATA AÖF güz dönemi derse seçimi ne zaman yapılacak?
Masumlar Apartmanı'nda Han, gerçeği itiraf ediyor

En Çok Okunan Haberler

Bursa'da karısını başka bir erkekle gören ad...

Bursa'da eşinin 2 gün önce kendisi için evden uzakla...

Bursa Görükle'ye dev operasyon! Yüzlerce gen...

Bursa'da narkotik polisi tarafından bir fabrika bina...

Bursa'da zincirleme kaza! 7 araç birbirine g...

Bursa'da sabah saatlerinde meydana gelen kazada 7 ar...

Bursa'da şoke eden olay! Feci şekilde dövüld...

Bursa'da bir kişi alacak verecek meselesi yüzünden b...

Bursa'da abla cinayeti! Anne babasını odaya ...

Bursa'nın Gemlik ilçesinde bir abla, anne ve babasın...

Bursa'da HES kodu kararı! Artık zorunlu oldu...

Bursa Valiliği, kamu kurum ve kuruluşlara, AVM'ye, ç...

Bursa'da dehşete düşüren olay! Belediye otob...

Bursa'da belediye otobüsünde maske takma kavgasında ...

Bursa'da traktör faciası! Ölü ve yaralılar v...

Bursa'nın İnegöl ilçesinde meydana gelen kazada trak...

Bursa'daki cinayetten çarpıcı detaylar! Sesi...

Bursa'da 50 suçtan sabıkalı Hasan Ali Yeşildağ (30) ...

Bursalı iş insanı koronavirüs nedeniyle haya...

Bursalı iş insanı Cantoy Tekstil'in kurucusu Eyüp Ot...

İkinci el otomobil alacaklara kötü haber!

Cardata Genel Müdürü Hüsamettin Yalçın, ikinci el ar...

Bursa'da şoke eden olay! Korona testi poziti...

Bursa'da koronavirüs testi pozitif çıkan 36 yaşındak...

Yasak dinlemiyorlar! Bursa'da korona halayın...

Yurt genelinde artan vaka sayısına ve yapılan uyarıl...

Bursa'da korku dolu anlar! Vatandaşlar taraf...

Bursa'da bir hırsız, eski bisikletini bırakıp market...

Bursa'daki cinayette kan donduran ifade: Ağz...

Bursa'da bir gencin boş araziye götürülüp el ve ayak...