Tanıl Bora, köy enstitüleri tartışmalarını yorumladı!

Nilüfer Belediyesi'nin düzenlediği "Tarih Buluşmaları"na konuk olan yazar ve çevirmen Tanıl Bora, "Hasan Âli Yücel ve Köy Enstitüleri Tartışmaları" üzerine konuştu. Farklı cehpelerin yaklaşımlarına değinen Tanıl Bora, bu tartışmaların günümüzde eğitim projelerine ilham verebileceğini söyledi.

KÜLTÜR-SANAT, 05 Mayıs 2021 Çarşamba, 12:04
Tanıl Bora, köy enstitüleri tartışmalarını yorumladı!

81 yıl önce kurulan Köy Enstitüleri günümüzde halen tartışma konusu. Bu tartışmalar, Nilüfer Belediyesi'nin, Tarih Vakfı iş birliği ile düzenlediği Tarih Buluşmaları'nda ele alındı. İnternet üzerinden yapılan Tarih Buluşmaları'na konuk olan yazar ve çevirmen Tanıl Bora, Köy Enstitüleri ile ilgili farklı yaklaşımlara değindi. Cumhuriyet tarihinin en uzun süreli eğitim bakanı olan ve Köy Enstitüleri projesini bizzat yürüten Hasan Âli Yücel'in biyografisini içeren Hasan Âli Yücel isimli kitabı da bulunan Tanıl Bora, bu kitap vesilesiyle Köy Estitüleri ile tanıştığını söyledi.

Köy Enstitüleri projesini temellendiren, fikrini oluşturan ve derinleştiren kişinin dönemin ilköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç olduğuna dikkat çeken Tanıl Bora, Hasan Âli Yücel'in de bu projeyi canla başla benimseyip, siyasi sorumluluğunu üstlendiğini, bunun uygulanmasına nezaret ettiğini ve sonrasında da onu çok özdeşleştirdiğini belirtti.

Köy Enstitüleri'ni konu eden, bunu olumlu veya olumsuz mesele eden üç odaktan bahsedilebileceğini ifade eden Tanıl Bora bu odaklardan birinin Köy Enstitüleri'ni son derece olumsuz bir iş olarak görenlerden oluştuğunu söyledi. Bora, "İkinci odakta yer alanlar Köy Enstitüleri'ni olağanüstü yüceltenlerdir. Üçüncü olarak nitelendirebileceğimiz odakta da Köy Enstitüleri'ni, aslında olumlu kabul gördüğü varsayılan çevrelerden eleştiren ve sorgulayanlardır" dedi. Tanıl Bora Köy Enstitüleri'ni tehlikeli olarak görenlerin, buraları büyük bir yozlaşmanın yuvası olarak karaladıklarını belirterek şöyle devam etti: "Buna bağlı olarak da buraların komünizme zemin hazırlayan yerler olduğu savunuldu. Komünist kadrolaşmaya uygun devşirmeler çıkarılabilecek bir fesat yuvası olarak damgaladılar burayı. Bunu savunanlar bizzat komünistlerin bu projeyi geliştirdikleri, zaten bunun aslında bir komünist fikir olduğu düşüncesindeydiler. Hasan Ali Yücel de, kendisi komünist olamamakla birlikte komünistlere müsamaha gösterdiğinden ötürü bu fesat yuvalarının oluşmasına destek vermekle suçlandı."

Köy Enstitüleri'ne karşı yönelen şiddetli kampanyaya karşın öbür uçta da bir Köy Enstitüleri mitolojisinin yer aldığını anlatan Tanıl Bora şöyle devam etti: " Köy Enstitüleri, bir altın çağ olarak resmedilen Kemalist dönemin, erken cumhuriyet döneminin, altın projelerinden biri olarak görülür. Köy Enstitüleri'ni benimseyenlerle bu konuyu tartışmak zordur, çünkü gerçekten toz kondurmazlar. Köy Enstitüleri'ni savunanların kıyıcı bir şekilde tasfiye edilmesindeki bağnazlık karşısında da bir tür bağnazlık üretebilmiştir, bunu da teslim etmek gerekir."

Tanıl Bora, Köy Enstitüleri ile ilgili üçüncü odağı oluşturanların ise Köy Enstitüleri ile ilgili olumlu anlatıyı sorgulayan kesim olduğunu söyledi. Bu odağın en meşhur temsilcilerinin Kemal Tahir ile Atilla İlhan olduğunu belirten Bora, "Aslında öyle veya böyle seküler diyebileceğimiz bir dünyadan çıkarak Köy Enstitüleri ile ilgili olumlu anlatıyı sorgulayan, yüceltilmesine karşı çıkmakla kalmayıp projenin kendisine de karşı çıkan üçüncü ses de vardır. Köylüye zorla angarya yükleyen, bir takım yükümlülükler getiren dayatmacı bir proje olarak görürler Köy Enstitülerini. Aynı zamanda da köylüyü tamamen yoğrulacak bir hamur olarak görerek ona bir dizi angarya yüklemekten de geri kalmadığını söylerler" dedi.

Tanıl Bora, Köy Enstitüleri projesi ile rejimin, kendisine sadık bir kadro yaratma hedefinin açık olduğunu ifade ederek "Burada vesayetçi bir saikle Cumhuriyete uygun, etkin, reşit vatandaş yetiştirme hedefinin gerilim halinde olduğunu söyleyebiliriz. Bir uçta topluma istenen doğrultuda bir şekli verme amacı vardır öbür uçta da o amacın bir nihai hedefi olarak kendi ayakları üzerinde duran okuyup yazan dünyayı izleyen girişimci toplum önderleri yaratma hedefi vardır. Cumhuriyetçi heyecana uygun bir yönelimdir bu. Bu ikisi arasında gerilim vardır. Tek parti iktidarı olan CHP'nin de bu konuda tek bir tutum içinde olduğu söylenemez. Hasan Ali Yücel'in bu projeyle tasfiye edilmesi bunu gösterir" diye konuştu.

Köy Enstitüleri projesinin temel fikirlerinden birinin de, köy çocuklarını öğretmen olarak yetiştirmek ve onların köylerde öğretmen olarak çalışmalarını sağlamak olduğunu ifade eden Tanıl Bora, "Köyü kendi içinde kalkındırmanın, köylüyü köyde tutmaya yarayacağı da umulmuştu. Köylüyü köylü ile kalkındırma, köylüyü köylü ile eğitme hedefi vardı. Kaynağı da yerel kaynaklardan karşılama gibi bir durum ortaya konulmuştu bu da enstitüler için angarya tartışmasını gündeme taşıdı. Okulların yapılmasında yöre köylülerinden kaynak sağlanması, bizzat okullarda okuyacak olan öğrencilerin çalışması, köylüye eziyet olarak görüldü birçok kesim tarafından. Köy Enstitüleri'nin katıksız savunucuları asla öyle olmadığını söylese de Köy Enstitüleri'nin katıksız hasımları da bütün Köy Enstitüleri'nin baştan aşağı bir angarya projesi olduğunu savundu. Ama ikisi de doğru değil. Böyle durumlar olduğu baki ama insanların gönüllü çalıştığı neticesini de görerek helal ettiği birçok durum olduğu da biliniyor" diyerek farklı değerlendirmelere dikkat çekti.

Köy Enstitüleri'ne gösterilen tepkilerin nedenlerine de değinen Tanıl Bora, bu projeye ilkesel olarak karşı çıkmayanlar olduğu gibi, bu projenin köylüyü köye mahkum ettiği, ebediyen köylü kalmaya mahkum ettiği eleştirilerini yöneltenler de olduğunu söyledi. Bora, "Aslında gerçek böyle olmadı. Burdan çıkanların önemli bir bölümünün şehirlerde yaşadığını gördük. Esas olarak büyük kısmı köylerde çalıştı ama köye sığmama gibi bir durumun da oluştuğunu söylemek yanlış olmaz" dedi. Bu tartışmaların günümüzde de eğitimle ilgili ilham verebileceğini söyleyen Tanıl Bora, Köy Enstitüleri projesinin günümüze uyarlanmasının da tartışıldığını belirterek, "Romantik bir ideal olmaktan öte 'Bir eğitim projesi olarak nasıl bir ilham kaynağı olabilir' bunu tartışmak anlamlı" diye konuştu. Tanıl Bora, buluşmanın sonunda katılımcıların Köy Enstitüleri ile ilgili sorularını da yanıtladı.

GÜNCEL
Doğalgaz fiyatı sanayide arttı konutta değişmedi
Doğalgazdan elektrik üreten santrallerde ve sanayide kullanılan doğalgaz fiyatı yüzde 20 zamlandı...
GÜNCEL
Bursa'da polis memuru koronavirüs kurbanı oldu
Bursa'da Uludağ Üniversitesi Hastanesi'nde Covid-19 tedavisi gören Polis memuru Abdurrahman Kahve...
ASAYİŞ
Bursa'da marangoz atölyesinde yangın
Bursa'da marangoz atölyesinde çıkan yangın paniğe neden oldu. Alevlerin yükseldiği marangoz atöly...
GÜNCEL
Galatasaray'a korona virüs şoku!
Galatasaray'da bugün yapılan testlerin ardından bir oyuncunun korona virüse yakalandığı açıklandı.
GÜNCEL
Pfizer'dan aşı açıklaması: Her yıl gerekecek
Alman BioNTech ile birlikte dünyada onaylanan ilk corona virüs aşısını geliştiren Pfizer'dan coro...
GÜNCEL
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan, dış ticaret verilerine ilişkin paylaşım
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ihracatın yıllık bazda 221 milyar dolara ulaştığını belirtere...
Film gibi... İnşaatta işçi gibi çalışıp, cinayet şüphelisini yakaladı!
Bakan Nureddin Nebati'den ilk açıklama
Okulda dehşet anları! Öğretmen camdan atladı
Meclis'e gidiyor! 10 sene boyunca oy kullanamayacaklar

En Çok Okunan Haberler

Bursa'da hırsızlar kozalak yüzünden genç ada...

Bursa'nın Karacabey ilçesinde evine ek gelir sağlaya...

Kuyumculardan yıl sonu altın tahmini!

Düğün sezonunun başlamasıyla altın satışları hızland...

Kaymakamın Müslüme paylaşımı sosyal medyayı ...

Şanlıurfa'nın Birecik Kaymakamı Kadir Duman, Müslüme...

Bakan Bilgin'den asgari ücret açıklaması! İl...

Doğrudan 7 milyona yakın çalışanı, dolaylı olarak is...

Altın fiyatlarında yeni zirve!

1 Aralık Çarşamba haftanın üçüncü gününde altın fiya...

Bir kadın daha erkek kurbanı! 2 çocuğunun an...

Antalya'nın Döşemealtı İlçesinde ayrıldığı eşini ziy...

Çiçek Abbas filmi gerçek oldu! Araçlarını gö...

Esenyurt'ta bir mahalleye dadanan hırsızlar, çok say...

Asgari ücrette kritik gelişme: Kıdem tazmina...

Asgari ücret zammı için geri sayım başladı. Asgari Ü...

Öfkeye bak! Bursa'da darp edip denize attılar

Bursa'da kimliği belirsiz kişi ya da kişilerce dövül...

İstanbul'da lodos faciası: Ölü sayısı 4'e yü...

İstanbul'u etkisi altına alan fırtına can ve mal kay...

Bursa'da hepsi otobüslerde bulundu: Davul, t...

Bursa'da toplu taşıma araçlarında unutulan eşya...

Bursa'da bu köyün çeşmesinden doğal maden su...

Bursa'da bir köyün çeşmesinden doğal maden suyu akıy...

Bursa'da yürek yakan kaza! 9 yaşındaki çocuk...

Bursa'nın Orhangazi ilçesinde kamyonun ezdiği bisikl...

Bursa'da ağaçlar yandı, zeytinyağı fiyatları...

Geçen sene aşırı soğuklardan dolayı zeytin ağaçları ...

Kimliklerde yeni dönem! Bir ay içinde başlıyor

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, e-imzaların, kimlik ...