Türkiye Cumhuriyeti 96 yaşında!

Türkiye'de "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir" kuralını devlet yönetimine yerleştiren, demokrasiyi taçlandıran Cumhuriyet'in ilanının üzerinden 96 yıl geçti.

TÜRKİYE, 29 Ekim 2019 Salı, 09:44
Türkiye Cumhuriyeti 96 yaşında!

Türkiye'de "Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir." kuralını devlet yönetimine yerleştiren ve demokrasiyi taçlandıran cumhuriyetin ilanının üzerinden 96 yıl geçti.

Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasının ardından Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk, yeni Türk devletinin yüzünü çağdaşlaşma ve demokrasiye çevirdi.

Ankara'nın Türkiye devletinin hükümet merkezi olmasının ardından mevcut rejimin isminin de bütün açıklığıyla konulması, yeni devletin başkanının da seçilmesi gerekiyordu. O güne kadar devlet başkanlığı görevi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı olarak Atatürk tarafından yürütülmüştü.

Bazı yabancı ülkeler de Lozan Antlaşması'nın onayı için Türkiye'deki yeni devlet rejiminin daha açık şekilde belirlenmesini istiyorlardı. Bu sıralarda İcra Vekilleri Heyeti'nin istifası ve Meclisin güvenini kazanacak bir kabine listesinin oluşturulamaması da bu soruna acil çözüm gerektirdi.

25 Ekim 1923'te ise hükümetin istifasıyla bir bunalım ortaya çıktı. Bu olay Atatürk'e, cumhuriyeti ilan etmek için beklediği fırsatı verdi. 28 Ekim 1923 akşamına kadar hükümetin kurulamaması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Çankaya Köşkü'nde arkadaşlarına "Yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz." diyerek fikrini açıkladı.

Atatürk o gece, İsmet İnönü ile 1921 Anayasası'nın bazı maddelerini değiştiren kanun tasarısını da hazırladı. 

29 Ekim 1923'te parti grubunda görüşe sunulan tasarıda yer alan bazı hükümler şunlardı:  

"Türkiye Devleti'nin hükümet şekli cumhuriyettir."

"Türkiye Devleti, yönetim birimlerini Bakanlar Kurulu aracılığıyla yönetir."

"Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kendi üyeleri arasından bir seçim dönemi için seçilir."

"Cumhurbaşkanı, devletin başkanıdır. Bu sıfatla gerekli gördükçe Meclis ve Bakanlar Kuruluna başkanlık eder."

Aynı gün Mecliste görüşülen tasarı, yapılan konuşmalardan sonra saat 20.30'da oturuma katılan 158 üyenin tamamının oyuyla kabul edildi. Cumhuriyetin ilanı "Yaşasın cumhuriyet" sesleri ve alkışlarla karşılandı.

TARTIŞMALARA SON VERİLDİ

Bundan sonra cumhurbaşkanlığı seçimine geçildi. Yapılan gizli oylamada 158 milletvekilinin tamamının oyunu alan Mustafa Kemal Atatürk, TBMM tarafından yeni Türk devletinin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Bunun üzerine kürsüye gelen Mustafa Kemal, konuşmasını "Türkiye Cumhuriyeti mesut, başarılı ve muzaffer olacaktır" sözüyle tamamladı.

Böylece devletin adı ve rejimiyle ilgili tartışmalara son verildi ve devlet başkanlığı konusu çözüme kavuştu. Hükümetin kurulma şekli yeniden düzenlendi.

Buna göre; Cumhurbaşkanı başbakanı atayacak, başbakan da bakanlarını seçip cumhurbaşkanının onayına sunacaktı. Bu uygulamayla, Meclis Hükümeti Sistemi yerine parlamenter rejime geçilmiş oldu. İlk hükümeti kurmakla İsmet İnönü görevlendirilirken, Fethi Okyar da TBMM Başkanlığı'na seçildi. 

BAYRAM İLAN EDİLDİ

Türk halkı, 29 Ekim gecesi ve 30 Ekim günü cumhuriyetin ilanını kutladı. 26 Ekim 1924'te yayımlanan kararname ile cumhuriyetin ilanının 101 pare top atışı ve düzenlenecek etkinliklerle kutlanmasına karar verildi. Karar doğrultusunda 29 Ekim 1924'teki etkinlikler, kutlamaların başlangıcı oldu.

Hariciye Vekaleti, 2 Şubat 1925'te bir kanun teklifiyle 29 Ekim'in bayram olmasını önerdi. Teklif, Meclis Anayasa Komisyonu tarafından incelendi ve 18 Nisan'da karara bağlandı. TBMM'de teklifin 19 Nisan'da kabul edilmesiyle 29 Ekim, 1925 yılından bu yana ''Milli Bayram'' olarak kutlanmaya başlandı.

GÜNCEL
Bursa'da bir mahalle karantinaya alındı
Bursa'nın Keles ilçesinde bir mahallenin karantinaya alındığı açıklandı.
GÜNCEL
Türkiye'de 2 bin 213 yeni hasta!
Türkiye'de koronavirüs kaynaklı can kaybı ve hasta sayıları artmaya devam ediyor.
GÜNCEL
İzmir'deki depremde can kaybı yükseliyor
Ege Denizi'nde merkez üssü İzmir'in Seferihisar ilçesi açıkları olan 6,6 büyüklüğünde deprem meyd...
GÜNCEL
İbrahim Kalın da koronavirüse yakalandı
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, "Hafif semptomlarla geçirdiğim koronavirüs tedavisinde so...
GÜNCEL
Acı haber! Buse annesini kaybetti!
Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, enkaz altındayken telefonla konuştuğu Buse Hasyılmaz'ı ha...
SPOR
Timsah 3 puanı kaptı
Bursaspor, sahasında Beypiliç Boluspor'u ağırladı. Maç, yeşil beyazlı takımın 4-2'lik galibiyetiy...
26 saat sonra mucize kurtuluş! 62 yaşındaki kadın enkazdan çıkarıldı
55 gündür yoğun bakımda olan Muhittin Böcek'le ilgili yeni gelişme
İzmir genelinde eğitime bir hafta süreyle ara verildi
Uludağ'a mevsimin ilk karı

En Çok Okunan Haberler

Bursa yolunda ölümlü kaza! Annesi yanı başın...

Sakarya istikametinden Bursa'nın Gürsu ilçesine...

Son dakika... Süleyman Soylu ve eşi koronavi...

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve eşi Koronavirüse y...

Bursa'da baba ve oğlu koronaya yakalandılar!...

Bursa'nın İnegöl İlçesinde aynı gün rahatsızlanarak ...

Mutlu haber 23 saat sonra geldi! Anne ve 4 ç...

İzmir Seferihisar'da 6.6 büyüklüğündeki depremde enk...

Bursa'da sağanak yağış kazaya sebep oldu! Ya...

Bursa'nın İnegöl ilçesinde sağanak yağışın sebep old...

Depremden 17 saat sonra enkazdan 3 kişi daha...

Rıza Bey Apartmanı enkazındaki İnci Okan ve Yılmaz E...

Bir aileden 3 can! Ege, Dila ve annesi...

İzmir'de meydana gelen 6.9 büyüklüğündeki depremde İ...

İzmir'deki depremde can kaybı yükseliyor

Ege Denizi'nde merkez üssü İzmir'in Seferihisar ilçe...

Bursa'da korkunç anlar! Husumetlileri pompal...

 Bursa'da bir kişi, husumetli olduğu kişilerin ...

'Abi sen gitme' demişti... 9 buçuk saat sonr...

İzmir'de meydana gelen depremin ardından enkaza döne...

Çirkin paylaşımlar için net mesaj geldi! 'Ya...

İzmir'de yaşanan deprem felaketinin ardından provoka...

Enkazdan yürek dağlayan çığlık: Abla çok kor...

Ege'de dün meydana gelen 6.6 büyüklüğündeki depremde...

Dikkat çeken görüntü! 3 vinç ayakta tutuyor

İzmir'de meydana gelen depremin ardından bölgede ara...

Araç sahipleri dikkat! Çifte indirim geliyor

Hafta başında akaryakıta çifte indirim geleceği beli...

Sözleri gündem oldu: Depremde yoksullar ölür...

Deprembilimci Prof. Dr. Övünç Ahmet Ercan, konuk old...