Kiralar düşer mi?

Güney komşumuz Suriye'de 2011 yılında başlayan iç savaşla birlikte önce binlerle sonra yüzbinlerle ardından da milyonlar ile rakamlandırdığımız Suriyeli sığınmacı sınırı geçerek ülkemize geçiş yaptı. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı'nın verilerine göre, 2021 yılında 3,7 milyon ile sayı en üst seviyeye geldi.

Geldikleri ilk günleri, net bir şekilde hatırlıyoruz. Esad'ın zulmünden kaçıp güvenli liman olarak Türkiye'ye sığınan Suriyeliler, korku ve tedirginlik içerisinde yaşamlarını sürdürebilecek mekan arayışına girmişlerdi. Bir bölümü devletin yerleştirdiği yerlerde kalırken, bir kısmı da ilk günlerini sokaklarda geçirmek mecburiyetinde kalmıştı.

Geçen zamanla birlikte öncelikle kendi meslekleri doğrultusunda, ardından da ülkemizde kendi vatandaşımızın yapmak istemediği ağır işler olarak tabir ettiğimiz iş kollarında yer alarak gelir sahibi olmaya ve en ucuz kiralık evleri tutmaya başlamışlardı.

Öyle ki, yıllardır boş olan küçük dükkanlar, eski, metruk diyebileceğimiz binalar Suriyeli sığınmacıların ailece yaşadıkları alanlara dönüşmüştü. Maddi durumları iyileştikçe daha iyi evlere geçiş yaparak, Bursa'da özellikle Osmangazi ve Yıldırım ilçelerinde bulunan kiralık daireleri tercih etmeye başladılar.

Yıldırım'da Yavuzselim, Arabayatağı, Ulus ve civarındaki semtler daha yoğun sığınmacı barındırırken, Osmangazi İlçesi'nin birçok yerinde fakat özellikle de Çarşamba bölgesi olarak adlandırdığımız, 7-8 mahalleden oluşan alanda sığınmacı nüfusu zirve yaptı. Kent Meydanı ile Kültürpark arasında bulunan Çarşamba bölgesindeki yüzlerce kiralık daire, ne yazık ki ederinin üzerinde o günlerde sığınacak yer arayan Suriyelilere ev sahipleri tarafından kiraya verildi.

Yine o günlerde kulağımıza gelenler, uzun süredir burada boş olan dairelerin, neredeyse normal kira fiyatının 2 katına Suriyelilere kiraya verildiğine dairdi. Durum böyle olunca, özellikle kiralık gayrimenkul ilanlarının yayınlandığı internet sitelerinde sadece Bursa'da değil Türkiye genelinde kira fiyatları yükselmeye başladı.

Ev sahipleri önce bu sitelere göz attılar, gördükleri kira rakamlarını emsal alarak kiraya vermek istedikleri evlerinin aylık kira fiyatlarını daha da yükselttiler. Zaten konut sıkıntısı yaşayan ülkemizde, arz-talep dengesi sığınmacılardan dolayı daha da bozulunca büyük şehir, küçük şehir demeden ev kiraları daha da cep yakar hale geldi.

Tarih 8 Aralık 2024'ü gösterdiğinde ise muhaliflerin Şam'a girerek Esad Rejimi'ni devirmesi ve Beşar Esad'ın ailesi ile birlikte Suriye'yi terk etmesine müteakip, 53 yıllık Esad hanedanlığı da sona ermiş oldu.

O günlerde, Suriyeli sığınmacıların Suriye bayrakları ile yaptığı kutlamalara hep beraber şahit olduk. Rejim değişikliğinin ardından, iç savaşın sona ermesi, akan kanın durması ile birlikte ülkemizdeki Suriyelilerde geri dönüş hazırlığına başladılar.

Güncel rakamlara göre, Türkiye'de geçici koruma altında bulunan Suriyeli sayısı 2 milyon 260.000 civarı. İçişleri Bakanlığı'nın verdiği bilgiye göre de ortalama olarak her gün 1000 Suriyeli sınırdan geçerek kendi ülkesine geri dönüyor.

Bu yazıyı kaleme almadan önce görüştüğüm, Osmangazi İlçesi Çırpan Mahalle Muhtarı Cengiz Demir, mahallesinde bulunan Suriyelilerin yüzde yetmişinin geri döndüğünü ifade etti. İntizam Mahallesi Muhtarlığı görevini yürüten İbrahim Topal da, mahallesinde bulunan Suriyelilerin yüzde 50'sinin gittiğini, kalan kısmının da gitme niyetinde olduğunu fakat Halep'te kiraların pahalı olduğunu bu yüzden Şam'ı tercih edeceklerini söyleyerek hazırlık yaptıklarını söyledi.

Selimiye Mahallesi Mustafa Demir'in de söylemi diğer muhtarlardan farklı değil. Bu mahallede de, Suriyelilerin hızlı bir şekilde geri dönüşü devam ediyor. Bursa'daki Halep olarak adlandırılan Çarşamba bölgesinde geri dönen Suriyelilerle birlikte kiralık daire sayısında patlama yaşanırken aynı şekilde düne kadar Suriyelilerin işlettikleri, boşalan dükkanlardaki kiralık tabelaları da dikkat çekiyor.

2011, 2012 ve 2013'te sığınmacı akını ile fırlayan kiralar, bugünlerde boşalan evler ve bu evleri bir an önce kiraya vermek isteyen ev sahipleri sebebiyle ya yerinde sayıyor ya da düşüşe geçti. Resmi verilere göre an itibariyle Bursa'da geçici koruma kapsamında yaşayan Suriyeli sayısı 132.880'e gerilemiş bulunuyor.

Kalabalık ailelere sahip Suriyelilerin bir evde beş kişi oturduğunu

farzedersek, 132.000 Suriyeli şehrimizden kendi ülkesine dönünce Bursa'da 26.400 konutun penceresine, balkonuna kiralık pankartı asılacak. Bu durum, sığınmacı sayısı bakımından az rakama sahip olan Nilüfer ilçesini etkilemese de, Osmangazi ve Yıldırım'da ev kiraların stabil kalma ya da bir miktar düşmesine işaret.

SAĞLICAKLA KALIN