Milyonların umudu

Borsaya olan ilgi gün geçtikçe artıyor, Dolar, Euro, altın, arazi yatırımlarına daha çok alışkın olan kitleler son zamanlarda Borsa İstanbul'a yönelmeye başladı. Özellikle geçtiğimiz aylarda, borsaya yeni giren şirketlerin halka arzları bugüne kadar bu alana hiç ilgi duymamış olan, ev kadınından emekliye, memurdan, çiftçiye ve öğrenciye kadar birçok kişiyi borsacı yaptı. Öyle ki; halka arzlardan alınan hisse senetleri ne kadar az sayıda verilmiş olsa da yatırılan parayı kısa sürede üçe, beşe katlayınca yüzbinlerce kişi bir anda kendini borsa uzmanı olarak hissetmeye başladı. Halka arz olan bir hisse senedinden 1000 liralık alan bir ev hanımı, bunun birkaç hafta içinde 2.000 liraya yükseldiğini görünce ‘pazar param buradan çıktı’ sevincini yaşadı.

Fakat halka arz rüyası çok uzun sürmedi, bir süre sonra Borsa’ya yeni giren halka arz hisse senetleri yükselmek yerine, birkaç gün sonra düşmeye başlayınca acemi borsacılar da birer birer kaçmaya başladı. Öncelikle borsanın ne olduğunu öğrenmek ve sindirmek lazım. Borsa her zaman para kazanılan bir yer değil aynı zamanda büyük paraların da kaybedildiği bir yatırım aracı. Kelime anlamı itibariyle özetleyecek olursak borsa hisse senetleri, tahviller ve emtialar gibi finansal enstrümanların alıp satıldığı bir pazardır.

Borsanın ana amacı, şirketlerin sermaye toplamalarına yardımcı olmak ve yatırımcılara yatırımlarını değerlendirme fırsatı sunmaktır. Borsaya para yatırmak altın ya da gayrimenkule para yatırmaya pek benzemez. Altın ve gayrimenkul zaman içerisinde garantili olarak değer kazanırken borsada bundan kat kat daha fazla kazanma imkanı da vardır. Tam tersi yatırılan paranın onda bire düşme riski de mevcuttur. Borsaya para yatırmak için hisse senedi alınacak şirketlerin çok iyi analizi yapılması en önemli şarttır. Sonuçta, hisse senedini aldığınız şirketin bir nevi ortağı haline gelmiş oluyorsunuz. Borsa İstanbul'da da en revaçta olan şirketlere ait hisse senetlerinin alım ve satımını yapmak. Yatırımcı Borsa’da bulunan şirketlerin listesine bakar, ön araştırmasını yapar ve tercih ettiği şirketlerin hisse senetlerini satın alır.

Borsaya yeni girenler, doğal olarak fazla bilgi sahibi olmadan, kulaktan dolma duydukları ile hisse senetleri almakta, kimileri kayda değer bir kazanç elde ederken bazıları da büyük bir pişmanlıkla keşke girmeseydim diye feryat etmekte. Bir şirketin hisse senedini alırken enine boyuna o şirketi araştırmak oldukça önemli. Borsa İstanbul'da öyle şirketler var ki şirketin hisse senetleri gerçek değerinin çok üzerinde işlem görürken, kıymetli ve istikrarlı bazı şirketlerin de hisse senetleri değerinin altında alınıp satılmakta. Borsada yatırım yapmak, kuyumcuya gidip altın almaya bunu yastık altı yapmaya benzemez.

Bilinçli yatırımcılar şirketler ile ilgili sürekli araştırma yapar, riskleri minimize eder, duygusal kararlar yerine rasyonel analizler ile yatırım yapar. Borsa da para kazanmak sabır, bilgi ve stratejik düşünce gerektirir. Ve buraya yapılacak yatırımlar en az 3-5 yıl olarak düşünülmeli. İyi bir teknik analiz yaparak alınan sağlam şirketlerin hisse senetleri uzun vadede, birçok yatırım aracına göre daha çok kazandırmakta. Ve borsa öyle bir alandır ki Amerika Birleşik Devletleri'ndeki başkanlık seçimi, dünyanın bir ucunda gerçekleşen terör saldırısı, Rusya'nın Ukrayna'ya girmesi, yaşadığımız pandemi dönemi, İsrail'in Filistin'e saldırması, gibi birçok etkenden etkilenerek ani bir düşüşe geçebilir. Bizim Borsa İstanbul'umuz gibi dünyanın birçok ülkesinde de farklı isimler ve faaliyetine devam eden borsalar var, Asya Pasifik'te Shanghai, Nikkei,Kospi, Amerika'da Dow, Nasdaq, S&P 500, Avrupa'da Dax, CAC 40, FTSE 100 gibi borsalar mevcut olup bir çoğunun hacmi günlük işlem rakamları Borsa İstanbul'dan çok daha fazladır.

Türkiye halkı borsa ile henüz yeni yeni tanışıyor diyebiliriz, bundan 5 yıl önce 1-2 milyon ile ifade edilen borsa yatırımcı sayısı, bugün 7 milyon 200.000'e çıkmış durumda. Bu rakamın günden güne artarak kısa zaman içerisinde 10 milyona ulaşması bekleniyor. Borsaya yeni girenlerin bilmesi gereken önemli bir konu da 19.000 mega yatırımcının borsanın %80'ine hakimi olduğu gerçeği.

Bu kısa ve öz olarak ‘büyük balık küçük balığı yutar’ anlamına geliyor. Küçük yatırımcı 5 bin ile 100 bin lira arasında hisse senedi almış iken, bahsettiğimiz 19.000 mega yatırımcı ki, bunların bazıları bankalar, bazıları şirket ve şahıslar olmak üzere borsaya yön vermektedir. Bunlar bir araya gelerek seçtikleri bir hisse senedine kısa sürede milyarlarca lira yatırarak, o senedin fiyatını yükseltmekte ve istedikleri seviyeye gelince, bu hisse senedini satarak karlarının cebine koyup geri çekilmekte. İşi bilmeyen küçük yatırımcı da bu hisse senedindeki artışı görünce para kazanma hevesiyle almakta fakat bir süre sonra, örneğin 100 liraya aldığı bir lot hisse senedinin 40 liraya düştüğünü görünce perişan olmakta.

Fakat her şeye rağmen hisse senedini alacağı şirketi iyi analiz eden yatırımcı borsada kazanıyor. Birkaç örnek vermek gerekirse 2009 yılında Türk Hava Yolları'nın bir lot hisse senedi 0,67 kuruş idi bugün itibarıyla ise 300 TL civarı. Bu süre içerisinde 447 kat civarı bir artış kaydettiği görülüyor, şu şekilde bir hesap yaparsak, 2009 yılında 20.000 TL olan bir otomobiliniz vardı. Şu an o otomobilin değeri ortalama 300 bin lira, o yıl bu otomobili satıp Türk Hava Yolları hisse senedi almış olsaydınız, 8 milyon 940 bin liralık bir servet sahibi olabilirdiniz. Yine 2022 yılı Temmuz ayında 5 TL olan Türkiye Sigorta hisse senedi fiyatı bugün 2024 Temmuz ayında 64 TL civarında işlem görüyor, 2 yıllık süreç içerisinde değeri 13 kat artmış, 2 yıl önce 10 bin TL'lik yatırım yapan kişinin parası 130.000 liraya yükselmiş.

Altına ve dövize yapılan yatırım ülkemizin yurt dışına kaçan parası demektir, bu da cari açığı çoğaltıp, kullandığımız tüm ürünlere yapılan zam olarak bize yansımakta. Fakat iyi analiz yapılarak borsadaki yerli şirketlere yapılan yatırım, hem paramızın yurt içinde kalmasını, hem de yeni istihdam için kaynak sağlamakta. İşin püf noktası da kulaktan dolma bilgilerle değil, gerçek analizler ile borsa yatırımını gerçekleştirip paramızı sağlam kazığa bağlamaktan geçiyor.

SAĞLICAKLA KALIN…