‘Ürüne bedel ödemiyorsanız, ürün sizsiniz!’

Son dönemde ‘Beni kimse dolandıramaz’ cümlesiyle öz güvenlerini vurgulayan onlarca kişinin sosyal medya ve banka hesapları ele geçirildi.

Siber suçlar kapsamında emniyetin yolunu tutsalar da çoğu kişi sayfalarını geri alamadı.

Bir ara daha fazla olay ile karşılaşıyorduk.

Peş peşe Instagram sayfalarında iddia reklamları paylaşılan gerçek kullanıcı hesapları görüyorduk.

Tabii bu sayfanın çalındığının en büyük göstergesiydi.

Aynı korku Instagram’ın kapalı kaldığı süreçte VPN kullananları da sarmıştı.

Günlerce detoks yapanlar, VPN ile bağlantı kuranları kınamış ve günümüzün tabiriyle bu kişileri zorbalamıştı:

‘Hesapların çalınacak.

Yasal değil, yakalanacaksın.

Hakkında işlem başlatılacak…” aslı astarı olmayan ifadelerle karşılaştık.

Kuşku bu ya insanın içine kurt düşüyor.

Sürekli izleniyormuşuz, dolandırılıyormuşuz hissi peşimizi bırakmıyor ve bu tip ihtimalleri yine işin kaynağında, internette araştırıyoruz.

Bilgi kirliliği malum.

‘VPN nedir, kullanımı ne gibi sakıncaları doğurur?’ sorularımı uzmanına; NLP Uzmanı Siber Güvenlik Farkındalık Eğitmeni Valit Aslankol’a yönelttim.

Aslankol; “VPN, aslında sanal vekil sunucu demektir” diyerek açıklamasına başladı ve basit bir şekilde şöyle tanımladı:

“IP adresiniz siz fiziki olarak burada olduğunuz hâlde başka bir ülkede görünüyor, VPN bunu sağlıyor!”

Sürecin sonunda çoğumuza bankalardan mesajlar gelmeye başladı.

VPN kullanımı nedeniyle güvenliğin ihlal edildiği, aplikasyonların silinip yeniden yüklenmesini, şifrelerin değiştirilmesi gerekliliğini içeriyordu.

Korkmadım desem yalan olur.

Şu anda bile bazı kullandığım banka uygulamalarında ‘antivirüs devrede’ ibaresi çıkıyor.

Neler oluyor?

Valit Aslankol; “Bankacılık aplikasyonları durumu şöyle algıladı; ‘siz bugüne kadar örneğin Bursa’dan bankaya bağlanmışsınız. Ama günlerce bulunduğunuz ülke değişmiş. Meksika, Polonya, Almanya olmuş. Otomatik olarak alarm üretiyor. VPN, sanal bir ağ olduğu için farklı farklı IP üretiyor. Bu nedenle bankacılık sistemleri de sizi uyarıyor.”

Mantıklı bir açıklaması bulunuyor elbette.

Ama risk de burada başlıyor.

Google Play veya App Store aracılığıyla telefonlarımıza uygulama indirirken güvenli olduğunu düşünüyoruz, böyle değil.

Aynı şekilde marketten aldığımız bir üründen zehirlenebiliriz, bunun garantisi yok.

Hiçbir güvence sunulmuyor ve bunu da Valit Hoca şöyle aktarıyor:

“VPN hizmeti veren firmalar var.

Daha önceki konuşmalarda da diyordum ki; ‘bir ürüne bedel ödemiyorsanız, ürün sizsiniz.’

Ücretsiz uygulamada bazı mesajlar çıkıyor.

Örneğin; Sanal IP’niz hazırlanıyor, yeni IP belirlemek için şunu tıklayın gibi.

Bu noktada dolandırıcılık başlayabiliyor.

Tüm senaryolar tüketiciyi bir linki tıklatmak içindir.

Yeni bir VPN hizmetine geçmek için illaki size bir şey tıklatması gerekir.

Bu iştah kabartan bir yöntem!

Kötü niyetli olsak Instagram’ın kapanması bir nimetti.

Derdik ki; ‘Şu linki tıkla, hemen bağlan.’

Tıkladığınız linkten sonra dosyaların erişimine izin verin diyor ki o zaman cihazınızdan kod yürütüyor ve şifreler, hesaplar ele geçiriliyor.”

O halde bu tuzağa düşmemek için bir yol olmalı diyor ve yine sözü uzmanına bırakıyorum:

“Kendim ücretli VPN kullanıyorum. Ücreti yıllık 25 liraya geliyor. İnsanlar bu küçük paraları ödememek için büyük riskler alıyor, çok ilginç. Eve çilingir çağırıyorsunuz ama sizin kilidinizin anahtarlarından biri çilingirin cebindeyse yapabileceğimiz bir şey yok. Uluslararası antivirüs firmaları var. Onların mobil güvenlik hizmetlerini ücretli olarak kullanabilirsiniz.”

***

Açıklık getirilmesi gerekenlerden biri de VPN kullananların tespit edileceği iddiası.

Hukukçular yasal olarak bir engel olmadığını belirtseler de insanların endişeleri son bulmadı.

Peki, yazılım olarak tespiti mümkün mü?

Son olarak bu sorumu yanıtlayan NLP Uzmanı Siber Güvenlik Farkındalık Eğitmeni Valit Aslankol’a zaman ayırdığı için teşekkür ediyorum…

Aslankol: “VPN’den Instagram’a bağlananların tespiti diye bir şey söz konusu değil. Turist olarak gittiğiniz bir otelde kimlik kartı yerine size başka bilgi içeren kartların verilmesi gibi VPN kullanmak. IP lokasyonu değişiyor. VPN hizmetlerinin çoğu yurt dışından olduğu için şahıslar bulunamaz. Zaten suç da değil!”