‘Yapay zekâ uykunuzu kaçırmasın!’

Tahlil sonucu beklemek bir dert; sonucu doktora gösterip tanıya ulaşmak ayrı dert…

Özellikle büyük şehirlerde sağlık sistemindeki yığılma insanların en şikâyetçi oldukları durumlardan biri.

Kamu hastanelerinde kalabalık; özel hastanelerde ise maddi külfet hastaları başka çözümler bulmaya itiyor.

Bu çözümlerin başında da yapay zekâ geliyor.

ChatGPT gibi uygulamalar; insanların aktardığı belirtileri dinliyor, analiz ediyor ve ortaya bir teşhis koyuyor.

Hatta belirtilen durumla ilgili tahlil yaptırılıp, yaptırılmadığını soruyor.

Bazı değerleri istiyor ve yorumlama yaparken bu değerlerle elini güçlendiriyor. Çıkan sonuç çoğunlukla ağır vakaları işaret ediyor. Bu da vatandaşı korkutuyor.

Her sorununu ChatGPT’ye anlatmaya alışanlar büyük bir hatanın eşiğinde!

Hâliyle uzmanından uyarı geldi ve KBB ve Baş-Boyun Cerrahisi Uzmanı Dr. Hüsamettin Olgun bir mesaj iletti:

“Yapay zekâ asla doktorun yerini alamaz. Hastalığınızı ona sorup da uykunuzu kaçırmayın!”

DOĞRU KULLANILMALI!

Teknolojinin sağlık sistemine uyarlanmasının ne gibi avantaj ve dezavantajları var?

Yapay zekâ üzerinden konuyu irdeleyeceğim…

Bu araçlar hızlı değerlendirme yapıyor; hastaların MR ve tetkik sonuçlarına hızla ulaşıyor ve zaman kazanmamıza yardımcı oluyor. Hekimler için bu açılardan çok yararlı.

Ancak günümüzde hastalar her şeyi yapay zekâya sorarak karar vermeye çalışıyor. Yapay zekâ hiçbir zaman hekimin yerini alamaz. Doğru kullanırsak teknoloji bize hizmet eder; doğru kullanılmazsa biz hizmet ederiz ve insan faktörü geri planda kalır.

PANİK YAŞANIYOR

Hastalar açısından ne gibi sakıncalar söz konusu?

Bir örnek üzerinden ilerleyelim; hasta şikâyetlerini ChatGPT’ye yazmaya başlıyor ve ‘Benim hastalığım nedir?’ diye soruyor. Bu sırada yapay zekâ kapsamlı bir araştırma sürecini başlatıyor. Belirtileri inceliyor, eşleştiriyor ve bir sonuca varıyor. Bu sonuç genellikle en kötü ihtimal oluyor ve hastada büyük bir paniğe sebep oluyor.

Benim akciğer film sonuçlarımda ‘interstisyel fibrozis’e rastlandı. Oğlum da verileri yapay zekâya yükledi. Bana dedi ki; “Sen hastalığını ciddiye almıyorsun ama çıkan sonuca göre 5 yıl yaşama şansın yüzde 20-30 arasındaymış. Çok önemli bir hastalıkmış.”

Başıma gelen örnekten yola çıkarak görüyoruz ki; hastalığın ismini söylüyorsunuz ama kişinin hangi düzeyde hasta olduğunu, klinik belirtileri olup-olmadığını bildirmiyorsunuz. O da hastalığı en ileri evresinden alıp karar veriyor. Hâlbuki ben çok sağlıklıyım!

AĞIR SORUMLULUK

Yapay zekânın neden hekimin yerini alamayacağını somutlaştırabilir miyiz?
Yapay zekâ hastayı değil, verileri görür. Klinik tecrübeye sahip değildir.

Tıbbı ve hukuki sorumluluk almaz. Acil çözüm üretemez. Hastaya özel çözüm üretemez. Tıpta kural vardır; hastalık değil hasta vardır ve her vakada ayrı seyir gözlemlenir. Buna göre çözüm üretmek için hekimin klinik tecrübesi gerekir.

Empati ve güven ilişkisi yapay zekâda asla yoktur; kendisini sizin yerinize asla koyamaz. Sorumluluk almaz. Hekimin aldığı sorumluluk çok ağırdır.

Siz bu yük altında mesleki tecrübenizi uygularsınız.

Duygusu yoktur. Karar verme yetisi yoktur. Hekim bir insandır; hastanın sadece tıbbi bulgularıyla yetinmez.

Ve en önemlisi:

Yapay zekâ tıp yemini etmemiştir!

ALTERNATİF ÖNERİYOR

Peki, neden insanlar yapay zekâya yönleniyor?

Hastanelere ulaşmak kolay değil. Özel hastanelerden hizmet almak maddi külfet getiriyor. Kamu hastanelerinde de randevu bulmak zor oluyor. Bunlarla uğraşmak istemeyenler internete soruyor. Hatta yapay zekâ alternatif başka tedaviler de önerebiliyor.

Ancak yapılan araştırmalarda yapay zekânın kök hücre, sportif performans, alternatif tedavi, beslenmede ciddi sorunlara yol açabildiği saptanmış.

EMPATİ VE GÜVEN

Eklemek istedikleriniz var mı?

Bizim teknolojiyi doğru ve etkin kullanabilen iyi hekimlere ihtiyacımız var. Robotik cerrahide çok önemli atılım yapıldı. Ama işin sonunda sorumlu olan yine doktordur. Doğru kullanımla eğitim aşamasından başlayarak önemli avantajlar yakalanabilir. Unutulmamalıdır ki:

Her zaman bir hastanın hekimden beklentisi empati ve güven duygusudur. Bu da yapay zekânın sağlayabileceği bir şey değildir!