Zona (Gece Yanığı) hastalığı

Halk arasında gece yanığı olarak bilinen ZONA Hastalığının etkeni, suçiçeğine de neden olan Herpes Zoster virüsü, cildi ve sinirleri etkileyerek deride küçük kabarcıklar ve ağrılı, deri döküntülerine neden olan bulaşıcı, viral bir hastalıktır. Zona göz ve kulakta da görülebilir. Bu virüs daha çok, suçiçeği geçirmemiş veya suçiçeği aşısı yaptırmamış çocuk ve erişkinlerde görülür.

Her yaşta görülmesine rağmen özellikle 50 yaşı geçmiş veya bağışıklık sistemi bir nedenle zayıflamış kişilerde daha çok ortaya çıkar. Zona genellikle vücudun ya sağ ya da sol yarısında görülür. Genellikle 2-3 haftada iyileşir ama aylarca süren olgular da vardır. Döküntüler kurur, kabuklanır, sonra da kaybolur. Göz ve kulaklarda da görülebilir. Ağrılar (tıbbi adıyla post herpetik nevralji) sinir boyunca deri lezyonları kaybolduktan sonra özellikle yaşlılar ve diabet gibi kronik hastalığı olan kişilerde daha ağır sürmekte ve daha geç iyileşmektedir.

Suçiçeği geçirmemiş kişilere bulaşma riski vardır. Genelde hayat boyunca bir defa geçirilir ama nadir de olsa birden fazla geçiren insanlar da olabilir.

RİSK FAKTÖRLERİ: *50 yaşın üzerinde olmak. *Fiziksel veya ruhsal yoğun stres altında olan kişiler. *Organ nakli veya kemik iliği nakli geçirenler. *HIV/AİDS, kanser gibi bağışıklık sistemini olumsuz etkileyen hastalık geçirenler. *Kemoterapi ve radioterapi uygulanan kişiler.

TEDAVİ: Kesin bir tedavisi yoktur. Viral kaynaklı olduğundan antibiyotik tedavisinden fayda görmez. Antiviral ajanlar (Enfluvir gibi) tedaviyi hızlandırır ve komplikasyon riskini azaltabilir. Zona geçiren kişiler, beslenmede şekerli gıdalar ,kek ve bisküvilerden uzak durmalıdır. Yoğurt, içinde bulunan probiyotikler ve lizin nedeniyle zona tedavisini kolaylaştırabilir. Kanda B12 vitamin düzeyi, 500’ün altında olan kişilerde, zonanın daha ağır seyrettiği görüldüğünden, B12 vitamini kanında 500’ün altında olduğu saptanan kişilere zona tedavisi sırasında, B12 vitamini almaları, hastalığı daha hafif atlatıp, Nevralji ağrılarını daha düşük hissetmelerine yardımcı olabilir.

Zona geçiren kişide ılık suyla alınan bir duş, kaşıntı ve ağrı hissini azaltabilir. Serinletici losyonlar, cilt nemlendiriciler, kaşıntı ve derideki yanma hissini azaltmaya yardım eder.

Ciltte oluşan kabarcıklar kaşınır, patlatılır veya kirli elle ellenirse mikrop kapar ve kalıcı yara izi bırakabilir. Zonanın yüzde olması halinde, iz bırakma riski de daha yüksektir.

BULAŞMA RİSKİ: Hastalık kuluçka devrinde, yani ortaya çıkmadan 1-2 gün önce) bulaşıcıdır. Tüm kabarcıklar kabuklandıktan sonra 5-7 gün içinde bulaşma riski ortadan kalkar.

KORUNMA: Daha önce suçiçeği geçirmemiş kişilerde Shingrix adıyla piyasada bulunan FDA onaylı rekombinan Zona aşısı, 2-6 ay aralıklı, 2 doz halinde yapılmaktadır. 10 yıl süre ile yüzde 97 koruyuculuk sağlamaktadır. 19 yaş üzeri, özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan kişilere uygulanabilir. Zona hastalığı ortaya çıktıktan sonra aşı yaptırmanın hastalığı hafif atlatma gibi bir yararı olmaz. Yani Zona hastalığı kesin tanısı konmuş kişilerde aşı yapılmasının bir faydası yoktur. Bu aşı hamile veya bebek emziren annelere yapılmaz.