Talimat süper, peki uygulama?

N. Nuri YAVUZ 22 Mayıs 2020 Cuma, 04:00

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) sürecinde özellikle tarımsal üretimde absürt sayılabilecek uygulamalar yaşandığına şahit olduk.

Çiftçiler, muhtarlar, ziraat odası başkanları, salgınla birlikte tarımsal üretimde aksamaya neden olan veya olacak uygulamaların mantık dışılığını birinci ağızdan ifade etti.

Özellikle son iki yazımda açıklamalarına yer verdiğim yetkili isimler, tarımsal üretim için mevsimlik işçi zaruretine vurgu yaptı, kendilerinden görüş alınmadığını belirtti ve hiçbir hazırlık olmadığını söyledi!

Hem yöre halkının hem de işçilerin sağlığı açısından hazırlıkların bir an önce yapılması gerektiğinin altını çizdiğimiz yazıyla oluşan kamuoyu sonrası Bursa Valiliği, dün bir karar duyurusunda bulundu.

İl Hıfzıssıhha Kurulu'nun 21 Mayıs 2020 tarihinde aldığı 55 no'lu kararda şu ifadelere yer verildi:

"Mevsimlik gezici tarım işçilerinin zor koşullarda çalıştıkları bilinen bir gerçektir. Bundan dolayı mevsimlik gezici tarım işçilerinin çalışma ve sosyal hayat şartlarının iyileştirilmesine yönelik strateji ve eylem planı geliştirilmesinde çok sayıda kurum ve kuruluş tarafından bütünsel yaklaşımla çözümler üretilmesi gerekmektedir."

"Bilindiği üzere yeni koronavirüs hastalığı (Kovid-19) Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi (küresel salgın) olarak kabul edilmiştir. İlimizde, genellikle nisan ayında başlayıp kasım ayında sona eren mevsimsel tarım işçisi göçü yaşanmaktadır. Söz konusu Kovid-19 salgını nedeniyle oluşabilecek riskleri ortadan kaldırmaya yönelik alınacak tedbirler önem arz etmektedir."

"Bu doğrultuda, Mevsimlik Tarım İşçileri(MTİ) ve hayvancılıkla uğraşanlar için tedbirler alınması gerekmektedir. Bu kapsamda;

İl Hıfzıssıhha Kurulumuzun 21.05.2020 tarih ve 55 sayılı kararı ile:

  1. Mevsimlik Tarım İşçilerinin yaşam alanları ve koşulları için 2017/ 6 sayılı Başbakanlık Genelgesi'nde ve İller İdaresi Genel Müdürlüğü'nün 25.03.2020 tarih ve 5863 sayılı talimatı ile 03.04.2020 tarih ve 6202 sayılı yazısında bahsi geçen tedbirlerin tamamı alınacaktır.
  2. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi amacıyla ilimizde Vali başkanlığında ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile meslek odaları temsilcilerinin katılımıyla (İl Tarım ve Orman Müdürü, İl Sağlık Müdürü, İl AFAD Müdürü, İl Göç Müdürü, kolluk temsilcileri, yerel yönetim temsilcileri, Ziraat Odası Başkanı vb.) 03.04.2020 tarihinde İl Mevsimli Tarım İşçileri Komisyonu kurulmuştur. İlimizden giden veya ilimize gelen mevsimlik tarım işçileri için yapılacak çalışmalar bu Komisyon tarafından yürütülecektir.
  3. İlçelerde İlçe Hıfzıssıhha Kurulu kararları doğrultusunda sürecin yönetilmesi sağlanacaktır.
  4. İlimize gelen mevsimlik tarım işçilerinin konaklayacakları alanların Başbakanlık 2017/6 sayılı Genelgesi ile belirlenen temel ihtiyaçlarının giderilmesine dair tedbirlerin yanı sıra Sağlık Bakanlığı'nın "Pandemi Döneminde Mevsimlik Tarım İşçilerinin Korunmasına Yönelik Alınacak Önlemler" hakkındaki talimatında geçen tedbirler de alınacaktır.
  5. Mevsimlik tarım işçilerinden herhangi bir kişide Kovid-19 enfeksiyonu ile uyumlu belirti ortaya çıkması veya ateş saptanması durumunda; İlçe Sağlık Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Birimi'nin belirttiği telefon numarası aranarak ivedilikle bilgi verilecek, MTİ izole edilecek, İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından işçinin barınma koşullarının izolasyon ilkelerine uygun olmadığı tespit edilirse İlçe Hıfzıssıhha Kurulu tarafından uygun izolasyon yeri belirlenecektir.
  6. Günlük ihtiyaçların sağlanması için temsilci seçilecek, bu temsilci toplu halde yaşayan mevsimlik tarım işçilerinin tüm ihtiyaçlarını günlük olarak temin edecek, bu temsilci aracılığı haricinde dışarıdan alışveriş yapılmayacaktır. Belirlenen bu kişiye gerekli hallerde ulaşım aracı işveren tarafından sağlanacaktır.
  7. Olası Kovid-19 olgusu ile temaslı ve yakın temaslıları İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından yönetilecektir. Vaka çıkan MTİ kafilesinin son vakanın çıkmasından itibaren en az 10 gün bulunduğu bölgeden ayrılmasına izin verilmeyecek ve karantinada tutulacaktır.
  8. "Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik" ile mevsimlik tarım veya hayvancılık işlerinde çalışacak geçici koruma sağlanan yabancıların çalışma izni muafiyeti kapsamına alınmasından dolayı, adı geçen Yönetmelik çerçevesinde çalıştırılacak Suriyelilerin de diğer mevsimlik tarım işçisi ve ailelerine sunulan sağlık hizmetlerinden faydalanması sağlanacaktır.
  9. Gerekli izinleri olmayan, kaçak yollarla ilimize giren ya da kimliksiz olan Suriyeli mevsimlik tarım işçisi olan göçmenlere sağlık hizmeti verilecek olup, kayıt altına alınmaları sağlanacaktır.

Alınan kararlara uymayan vatandaşlara Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 282'nci maddesi gereğince idari para cezası verilmesine, aykırılığın durumuna göre Kanun'un ilgili maddeleri gereğince işlem yapılması ve konusu suç teşkil eden davranışlara ilişkin Türk Ceza Kanunu'nun 195'inci maddesi kapsamında gerekli adli işlemlerin başlatılmasına karar verilmiştir."

***

Bu karar, sahada değilse bile masada bir hazırlık olduğunu göstermesi açısından sevindiricidir. Fakat o teorinin pratiği nasıl olacak onu da takip etmemiz gerekir!

Yukardaki kurul kararının 1'inci maddesinde bahsi geçen 'İller İdaresi Genel Müdürlüğü' talimatı mevsimlik işçilerin konaklayacağı yer için 3'üncü maddesinde şu tarifi yapıyor:

"...Mevsimlik tarım işçilerinin konaklayacakları tesis/konteyner/çadırlarda yatak aralarının en az 1,5 (bir buçuk) metre olacak şekilde yerleştirilmesi, sosyal alanlarda kişiler arası sosyal izolasyon mesafesinin (en az 1,5 metre) korunması, kapalı alanın sıklıkla havalandırılması, havalandırılamıyor ise mesafelerin artırılması (en az 3 metre)."

"Çadırlar arası mesafenin artırılması, bu yolla yerleşke alanında nem ve ıslaklığın en aza indirileceği ortamın oluşturulması..."

"Mevsimlik tarım işçilerinin konakladıkları alanların yerel yönetimlerce düzenli olarak dezenfekte edilmesi."

"Konakladıkları alanlar ve çalışma ortamlarında içilebilir/kullanılabilir uygun su temininin sağlanması ile katı ve evsel atıkların bertarafı ve çevre koşullarının denetlenmesi."

"Gelen kişilere yönelik konaklanan alanlarda su kaynaklarının yanında yeterince sabun bulunmasının temin edilmesi."

"Mevsimlik tarım işçilerinin toplu olarak bulundukları alanlarda mutlaka WC-banyo gibi kalıcı veya seyyar alanların oluşturulması, gerekli hijyen şartlarının sağlanması, bu amaçla AFAD İl Müdürlüklerinin imkânlarından faydalanılması..."

***

Şimdi doğruya doğru! İçişleri Bakanı Süleyman Soylu'nun imzasını taşıyan bu talimat, hakikaten süper insani bir yaklaşımla hazırlanmış ki anlayacağınız üzere başka maddeleri de var...

Fakat bu, nasıl uygulanacak? Ortada henüz bir hazırlık yokken bunca işi mecbur kılan talimat ne düzeyde gerçekleşecek? Valilik, bu talimata göre tedbirlerin alındığını söylüyor... Sorarım nerede 1,5 metre mesafeyle kurulan tesis/konteyner/çadırlar? Çiftçinin, muhtarın, ziraat odası başkanlarının bunlardan neden haberi yok?

Eminim mevsimlik işçilerin de haklarından haberleri yoktur!

Bakın yine aynı kurul kararının, aynı 1'inci maddesinde geçen Binali Yıldırım imzalı Başbakanlık Genelgesi'nin 1'inci kararında ne diyor:

"Valiliklerce, mevsimlik tarım işçilerinin yoğun olarak çalıştığı yerlerde; eğitim ve sosyal faaliyetleri ile işçilerin temel ihtiyaçlarını giderebilecekleri ortak kullanım alanları olan, iklim şartlarına uyumlu, emniyetli, ekonomik, estetik ve fonksiyonel, prefabrike, betonarme ya da çelik iskeletli, yeterli büyüklükte bir bina ile elektrik, su ve kanalizasyon altyapısı ve üstyapısı bulunan geçici yerleşim alanları oluşturulması sağlanacaktır."

***

Karacabey'de, Mustafakemalpaşa'da, çamur üstüne kurulu çadırlarda yaşayan, dağ yöresinde köy okullarına sığınan gariban işçi, nerden bilsin ki devleti onu düşünmüş böyle kararlar almış ama uygulayan yok!..

Hani bir laf var ya bizde; kanunlar, yönetmelikler, mevzuatlar, genelgeler, talimatlarda eksik ve sorun yok, sorun uygulamada, pratikte, işleyişte yani bürokratik hantallıkta!..

Çok doğru!..