Antigone: Kutsal olan yasalar mı, onur mu?

Kral Oidipus, sevdiği kadının kocasını öldürerek, onunla evlenir. Aslında evlendiği kadın öz annesi, öldürdüğü kişi ise öz babasıdır.

(Oedipus kompleksi, Freud'un psikanalitik teorisinde bulunan 3 ila 6 yaş arasındaki çocukların karşı cinste yer alan ebeveyne karşı romantik duygular beslemesi durumudur.)

Öz annesi ile evlendiğini öğrenince gözlerine mil çeker ve sürgüne gider. Oidipus’un öz annesinden dört çocuğu olur: Eteokles, Polyneikes, İsmene ve Antigone.

İktidar savaşına giren Eteokles ve Polyneikes birbirlerini öldürür. Bu boşlukta Krallığı ele geçiren Kreon, bu kardeşlerden birini vatan haini, diğerini ise kahraman ilan eder. Kral Kreon, Eteklos’u onurlandırırken, Polyneikes’in gömülmesine izin vermez ve cesedinin kurda kuşa yem edilmesini ister.

Peki diğer iki kız kardeş; İsmene ve Antigone...?

Hikâye tam da burada başlıyor.

Dünya edebiyatının, zulme, haksızlığa, baskıya, otoriteye ilk başkaldıran kadını kabul edilen: Antigone… Günümüzün bile ilham kaynağı… İnançları ve onuru uğruna ölüme yürümekten bir an bile tereddüt etmeyen kadın…

Kral Kreon'un koyduğu kurallara aykırı olduğunu bilmesine rağmen, kardeşi Polyneikes’in cesedini gömmek için verdiği savaşı bir onur mücadelesi olarak görür. Ve üzerine üzerine yürür yasaların…

Kız kardeşinin de bu mücadelede onunla yürümesini ister… İsmene kardeşine yardım etmek ister ama bunun çok tehlikeli olduğunu düşünür.

İsmene -Yapamayacağım işlere kalkışmamamlayım, sen de öyle yapmalısın.

Antigone -Ben kardeşimi gömeceğim. Bunu yaptıktan sonra ölürsem ne mutlu bana. İşte o zaman sevdiğim insanın yanında dinlenirim. O beni daha çok sever. Dirilerden daha çok, ölülerin hoşuna gitmek isterim. Sonsuza kadar onların yanında kalacağım. Sen dilersen tanrıların katında şerefli olanı hor görebilirsin.

İ:- Krala karşı koymak elimden gelmez.

A: Sen benim için korkma, sustuğun için başına geleceklerden sakın.

İ: Bu kadar korkunç şeyler yapmak için ne kadar bu kadar ateşli bir kalbin var?

A: Başıma gelecek tüm felaketlerden sonra tek bir şey bana kalacaktır: ONURUM…

İ:-Sen bir çılgınsın ama sevdiğin insanların gerçek dostusun…

Antigone, kardeşini bulur, gömer ve Kral’ı çılgına çevirir. Kral tarafından ölümle cezalandırılır.

Yakalanınca kralla karşı kaşıya gelir:

Antigone: Binlerce üzüntü içinde yaşayan bir insan için ölüm kazanç değil de nedir? Eğer bu yaptıklarım sana çılgınlık gibi geliyorsa varsın bir çılgın beni çılgınlıkla itham etsin.

Kral Kreon: Bu mağrur dik duruş eninde sonunda kırılır. Ateşte daha fazla su verilerek sertleştirilen en sağlam çeliğin bile daima en çabuk kırıldığını görmüşsündür. Fena bir iş yaparken yakalananların yüzündeki şu asil çehre yok mu, işte bu beni deli ediyor...

K: İtaat… Bizim için önemli olan itaat. Benim yasalarıma karşı gelen hiç kimsenin gözünün yaşına bakmayacağım. Devlet… Büyük küçük herkes ona itaat etmek zorunda. Aksi takdirde ocaklar söner, savaş kaybederiz, devlet biter. Bizim işimiz devlet güvenliğini sağlamaktır. Hiç kimse bir kadına boyun eğmemeli..!

Ve kral, Antigone’ye aşık olan oğluyla bile karşı karşıya gelir:

Halkın düşüncesinin babasının tam tersi yönde olduğunu anlatmaya, halkın Antigone’nin öldürülmesinin değil, ödüllendirilmesi gerektiğini söylediğini anlatmaya çalışır.

İktidarın sahibi kral nuh der, peygamber demez; onun için kutsal olan tek şey vardır: Devletin bekası ve yasalar…

-Etrafındaki her şeyi göremezsin baba. Halktan biri senin hoşuna gitmeyecek bir şeyi sana söylemeye korkar. Halk senin gibi düşünmüyor…

Baba ne olur… Bir noktaya saplanıp kalma… Kararını değiştir. Bir insan için en şerefli şey, her şeyin doğrusunu görebilecek şekilde akıllı yaratılmaktır. Ama bu pek azlarına nasip olur…

Kral köpürür… “Devleti halk mı yönetecek yoksa ben mi?

-Bir kişinin malı olan devlet, devlet değildir.

-Devlet onu yönetenindir…!

XXXXXXXXXXXXXXXXXXX

Antigone, Antik çağ oyun yazarı Sofokles tarafından MÖ 440'larda yazılmış tek perdelik bir tragedya. Sofokles ise Aiskhylos ve Euripides ile birlikte klasik Atina'nın üç büyük trajik oyun yazarından bir tanesi. Antigone, Sofokles’in günümüze ulaşan yedi tragedyasından en eskisi. İlk defa MÖ 442 senesinde oynanmıştı.

Bursa Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu’nun Podyum Sanat Mahal’de muhteşem yorumuyla sahnelediği Antigone’nin gösterimleri devam ediyor.

Yönetmenliğini Altuğ Görgü’nün yaptığı oyunun oyuncu kadrosunda, Hilal Öztunca, Elif Ağören, Kutlay Akbal, Mehmet Talha Karabaş, Sergen Bölük, Serdar Soyer, Furkan Öncü, Yusuf Serdaroğulları, Erdem Kahraman yer alıyor.

Bireylerin ve özellikle kadınların sistem karşısındaki var olma mücadelesini, tercihlerinin sonuçlarını ve bunlarla birlikte bedel ödeme iradesini ele alan oyun, günümüzü yansıtırken ışık da tutuyor…

Süre olarak da seyirciyi çok yormadan kurgulanan oyundan çok ama çok keyif alacağınızdan eminim.

Birçok soru işareti ve ünlemlerle salondan ayrılmaya hazır mısınız?