Açlığı yenmek yetmez

Bir markette kasanın önünde duran yaşlı bir adam düşünün. Elindeki ürünleri tek tek inceliyor. Bir paket makarnayı sepete koyuyor, sonra fiyatına tekrar bakıp geri bırakıyor. Birkaç dakika boyunca raflarla sepet arasında gidip geliyor. Sonunda bazı ürünlerden vazgeçiyor ve kasaya doğru yöneliyor.

Bu manzara bugün Türkiye’nin birçok yerinde görülebilir.

Oysa insanlık tarihine baktığımızda çok farklı bir gerçekle karşılaşırız. Yüzyıllar boyunca insanların en büyük korkusu iş bulamamak, kredi ödemek ya da kira yetiştirememek değildi. İnsanların en büyük korkusu ertesi gün yiyecek bir şey bulamamaktı.

Bugün ise dünyanın birçok bölgesinde sorun artık yalnızca açlık değildir. Sorun, insanların temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için verdikleri sürekli mücadeledir.

Bu noktada tarihin çok fazla konuşulmayan kahramanlarından biri karşımıza çıkar: Norman Borlaug.

Çoğu insan onun adını duymamıştır. Oysa bazı uzmanlara göre tarihte en fazla insanın hayatını kurtaran kişilerden biridir.

Norman Borlaug bir devlet başkanı değildi. Bir komutan değildi. Büyük şirketlerin sahibi de değildi. O bir tarım bilimcisiydi.

1. yüzyılın ortalarında dünya nüfusu hızla artıyordu. Birçok uzman gelecekte büyük kıtlıkların yaşanacağını öngörüyordu. Bazıları yüz milyonlarca insanın açlıktan ölebileceğini söylüyordu. Özellikle Asya ve Latin Amerika ülkelerinde durum oldukça ciddiydi.

Borlaug ise laboratuvarlarda ve tarlalarda farklı bir mücadele veriyordu. Daha verimli buğday türleri geliştirmek için çalışıyordu.

Aylarca, yıllarca süren araştırmaların sonunda hastalıklara dayanıklı ve yüksek verim sağlayan buğday çeşitleri geliştirdi. Bu çalışmalar daha sonra “Yeşil Devrim” olarak adlandırılacak sürecin temelini oluşturdu.

Meksika’da başlayan bu başarı Hindistan’a, Pakistan’a ve dünyanın birçok farklı bölgesine yayıldı. Daha önce kıtlık riskiyle karşı karşıya olan ülkelerde üretim hızla arttı. Milyonlarca insanın açlık tehlikesi azalırken, dünya tarımında yeni bir dönem başladı.

Norman Borlaug’un çalışmaları sayesinde yüz milyonlarca insanın açlıktan kurtulduğu kabul edilmektedir.

Bu nedenle 1970 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü. Aslında bu ödül çok önemli bir gerçeği hatırlatıyordu: Barış yalnızca silahların susmasıyla sağlanmaz. Barış bazen insanların sofralarında ekmek bulunmasıyla da ilgilidir. Fakat Borlaug’un hikayesi burada bitmiyor.

Çünkü onun yaşadığı dönemde insanlığın en büyük sorunu üretim eksikliğiydi.

Bugün ise farklı bir tabloyla karşı karşıyayız. Dünya, tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar fazla üretim yapıyor. Tarım teknolojileri gelişiyor. Verimlilik artıyor. Bilim insanları daha dayanıklı ürünler geliştiriyor.

Buna rağmen dünyanın birçok yerinde insanlar geçim sıkıntısı çekmeye devam ediyor. Sorun artık yalnızca üretmek değil. Üretilene erişebilmek.

Bu noktada gözlerimizi kendi ülkemize çevirmemiz gerekiyor.

Türkiye, dünyanın önemli tarım ülkelerinden biridir. Verimli topraklara, güçlü bir üretim geleneğine ve önemli bir tarımsal potansiyele sahiptir. Birçok üründe kendi kendine yeterlilik sağlayabilecek kapasiteye sahip olduğu da bilinmektedir.

Ancak bugün sokaktaki vatandaşın gündeminde çoğu zaman tarımsal üretim miktarları değil, market fiyatları yer almaktadır. Bu durum bize önemli bir gerçeği göstermektedir. Bir ülkenin meselesi bazen üretmek değildir. Asıl mesele, üretilen değerin toplumun tamamına ne ölçüde yansıdığıdır.

Bir başka ifadeyle, mesele yalnızca buğdayın tarlada yetişmesi değil, o buğdayın vatandaşın sofrasına hangi şartlarda ulaşabildiğidir. Bugün toplumun önemli bir bölümü geçim mücadelesi vermektedir. İnsanlar çalışıyor, üretiyor, emek harcıyor ancak geleceğe dair kaygılar taşımaya devam ediyor.

Kira, eğitim, sağlık, ulaşım ve günlük yaşam maliyetleri birçok aile için ciddi bir hesap konusu haline geliyor. Bu noktada Norman Borlaug’un hikâyesi bize önemli bir ders veriyor.

O, insanlığın önündeki bir problemi gördü ve çözmeye çalıştı. Açlığı kader olarak kabul etmedi. Sorunu tanımladı, araştırdı ve çözüm üretmeye çalıştı.

Belki bugün bizim de sormamız gereken soru budur: Toplum olarak hangi sorunları kader olarak kabul ediyoruz? Ve hangi sorunları çözmek için çaba gösteriyoruz?

Çünkü bir toplumun gerçek gücü yalnızca sahip olduğu doğal kaynaklarda bulunmaz. Bir toplumun gerçek gücü, karşılaştığı sorunları çözme kapasitesinde saklıdır.

Norman Borlaug’un mirası da tam olarak budur. Sorunlara teslim olmak yerine çözüm üretmek.

Bugün dünya nüfusu sekiz milyarı aşmış durumda. Su kaynakları, enerji ihtiyacı ve gıda güvenliği geleceğin en önemli başlıkları arasında yer alıyor. Ancak geleceğin en büyük meselesi yalnızca daha fazla üretmek olmayabilir. Belki de asıl mesele, üretilen refahın daha fazla insana ulaşmasını sağlayabilmektir.

Çünkü açlığı yenmek büyük bir başarıdır. Fakat insanlığın yolculuğu burada sona ermez. Bir toplumun gerçek başarısı, vatandaşlarının yalnızca hayatta kalabilmesi değil; umut kurabilmesi, plan yapabilmesi ve geleceğe güvenle bakabilmesidir.

Norman Borlaug milyonlarca insanın karnını doyurmaya katkı sağladı. Bugün bizim önümüzde duran görev ise belki biraz daha farklıdır:

İnsanların yalnızca doymasını değil, aynı zamanda onurlu ve güvenli bir yaşam sürebilmesini sağlayacak bir gelecek inşa etmek.

Çünkü açlığı yenmek önemlidir.

Ama bazen bir toplumun en büyük ihtiyacı, sofradaki ekmek kadar yarına dair umuttur.