Görünmek çağında kaybolan insan

Kalabalık bir alışveriş merkezinde yürürken bazen vitrinlerden çok insanlara bakmak gerekir. Çünkü modern çağın en büyük hikayelerinden biri artık mağazalarda değil, insanların yüzlerinde yazılıyor.

Geçtiğimiz günlerde insanların arasından geçerken onları uzun uzun izleme fırsatım oldu. Kimisi elindeki kahveyi düşürmeden telefonuyla fotoğraf çekmeye çalışıyor, kimisi dünyanın en büyük markalarının önünde zafer işareti yaparak öz çekim yapıyor, kimisi ise daha oturmadan sipariş ettiği yemeğin görüntüsünü sosyal medyada paylaşmaya hazırlanıyordu.

İlk bakışta bunlar sıradan görüntüler gibi görülebilir. Fakat biraz dikkat edildiğinde, aslında çağımızın en derin krizlerinden biri burada karşımıza çıkıyor. Çünkü bugün insanlar yalnızca yaşamıyor. Aynı zamanda sürekli görünmeye çalışıyor. Ve belki de modern insanın en büyük yorgunluğu burada başlıyor.

Eskiden insanlar bir yere gider, o anı yaşar, hisseder ve hafızasında taşırdı. Bugün ise birçok insan önce paylaşmayı düşünüyor. Bir kahve geliyor, kahvenin sıcaklığından önce gün ışığı kontrol ediliyor. Bir yemek masaya geliyor, tadından önce fotoğrafı çekiliyor. İnsanlar bazen gittikleri mekanların ruhunu hissetmek için değil, başkalarına göstermek için orada bulunuyor.

İşte insan bu noktada kendisine şu soruyu sormadan edemiyor: Biz ne zaman hayatı yaşamaktan çok sergilemeye başladık? Aslında mesele yalnızca öz çekim yapmak değil. Mesele, insanın kendi değerini dışarıdaki gözlerde aramaya başlaması.

Bir insanın dünya çapındaki bir markanın önünde zafer pozu vermesi ilk bakışta anlamsız gelebilir. Çünkü ortada gerçekten kişisel bir başarı yoktur. O marka onun değildir. O vitrinin temsil ettiği hayat da çoğu zaman kendi gerçekliğiyle örtüşmez.

Fakat burada önemli olan marka değil, hissetmek istenilen duygudur. Aidiyet… Modern çağın en büyük açlıklarından biri budur. İnsan artık bir yere ait olmak istiyor. Bir grubun içinde görünmek, bir yaşam tarzının parçası gibi hissedebilmek, “Ben de bu dünyanın içindeyim” diyebilmek istiyor.

Çünkü çağımızda birçok insan kendini içten içe görünmez hissetmeye başladı. İşte bu yüzden sosyal medya yalnızca bir paylaşım alanı değil, aynı zamanda psikolojik bir vitrin haline dönüştü.

İnsanlar artık yalnızca fotoğraf paylaşmıyor. Kendilerini kanıtlamaya çalışıyor. Ve ne acıdır ki bazı insanlar, aldığı beğeni kadar değerli olduğuna inanmaya başlıyor. Beğeni gelmediğinde morali bozulan… Takip edilmediğinde kırılan… Fotoğrafına yorum yapılmadı diye arkadaşına küsen insanlar oluşuyor. Daha da üzücü olanı ise, bazı dostlukların artık gerçek duygular üzerinden değil, dijital onay üzerinden şekillenmeye başlamasıdır. Bu durum dışarıdan bakıldığında basit bir alışkanlık gibi görünebilir. Fakat aslında bu, modern insanın içsel boşluğunun derin bir yansımasıdır. Çünkü insan kendi değerini içeride bulamazsa, dışarıdan toplamaya başlar.

Bugün birçok genç neden sürekli paylaşım yapıyor? Neden her anını göstermek istiyor? Neden gittiği mekanı, kullandığı telefonu, yediği yemeği sergileme ihtiyacı hissediyor? Çünkü modern sistem insana sürekli aynı şeyi fısıldıyor: “Görünüyorsan varsın.” İşte bu düşünce zamanla insanı kendi özünden uzaklaştırıyor.

Daha düşündürücü olan başka bir konu ise kültürel aidiyet meselesi. Bir alışveriş merkezinin yürüyüş yolunda yabancı müzikler çalıyor. Gençler kendi aralarında konuşuyor: “Şu müziklerle yürüyünce kendimi Amerika’da gibi hissediyorum.” Belki bu cümle bazılarına masum gelebilir. Ama aslında bu sözün içinde çok derin bir psikolojik kırılma saklıdır. Çünkü mesele yalnızca müzik değildir. Mesele, insanın başka bir yerde olmayı kendi gerçekliğinden daha değerli görmeye başlamasıdır.

Burada gençleri suçlamak kolaydır. Fakat mesele yalnızca gençlik meselesi değildir. Çünkü bugünün dünyası insanlara sürekli başka hayatları daha cazip göstermektedir. Filmler… Diziler… Reklamlar… Sosyal medya algoritmaları… Hepsi aynı düşünceyi pompalıyor: “Senin hayatın yeterince iyi değil.” İşte bu yüzden insanlar bazen hiç gitmedikleri ülkeleri özlüyor. Hiç yaşamadıkları hayatlara hayran oluyor. Kendi kültürüne yabancılaşırken başka kültürleri bir kurtuluş alanı gibi görmeye başlıyor.

Oysa sorun coğrafyada değildir. Sorun, insanın kendi iç dünyasıyla kurduğu bağın zayıflamasıdır. Çünkü insan kendi ruhuna yabancılaştığında, dünyanın neresine giderse gitsin içindeki eksiklik hissi peşini bırakmaz.

Bugün birçok insanın yaşadığı da budur. Kalabalıkların içinde yalnızlık… Gösterişin içinde boşluk… Sürekli eğlencenin içinde sessiz bir mutsuzluk… Ve belki de en acısı şudur: İnsanlar artık gerçekten mutlu olmaktan çok, mutlu görünmeye çalışıyor.

Bu yüzden bazı mekânlarda kahkahalar yükselirken bile derin bir yalnızlık hissediliyor. Çünkü modern çağ insana birçok şey verdi. Hız verdi… Teknoloji verdi… Gösteriş verdi… Sınırsız görüntü verdi… Ama huzuru veremedi. Çünkü insan sadece tüketerek mutlu olabilecek bir varlık değildir.

İnsan; anlam arayan, aidiyet isteyen, gerçek bağ kurmak isteyen bir varlıktır. Ve belki de bugün toplum olarak en çok ihtiyacımız olan şey de budur: Birbirimizi yeniden gerçekten görebilmek.

Çünkü insanlar artık birbirlerine bakıyor ama birbirlerini göremiyor. Aynı masada oturup telefon ekranlarına gömülüyorlar. Aynı ortamda bulunup başka hayatları izliyorlar. Aynı şehirde yaşayıp birbirlerine yabancılaşıyorlar. Bu yüzden mesele yalnızca sosyal medya değildir. Mesele, insanın kendi iç merkezini kaybetmeye başlamasıdır.

Peki çözüm ne? İnsanlara bağırmak mı? Onları küçümsemek mi? Yeni nesli tamamen suçlamak mı? Tabii ki hayır. Çünkü bu insanlar bizim insanlarımız. Bu gençler bizim gençlerimiz. Onları kaybetmek değil, kazanmak gerekiyor.

Belki de yapılması gereken ilk şey, insanlara yeniden gerçek değer duygusunu hissettirebilmektir. Sadece başarıyla değil… Sadece para ile değil… Sadece görünürlükle değil… Karakterle… Üretmekle… Vicdanla… Samimiyetle… İnsanlıkla değerli olduklarını yeniden anlatabilmek gerekiyor. Çünkü insan kendisini gerçekten değerli hissettiğinde, başkalarının alkışına bu kadar bağımlı hale gelmez.

Ve belki de bugün verilmesi gereken en büyük mücadele de bu olsa gerek:

Daha çok gösteren değil, daha çok hisseden insan olabilmek… Daha çok paylaşan değil, daha çok anlayan insan olabilmek… Ve bütün bu gürültünün içinde kendi ruhunu kaybetmeden yaşayabilmek… Çünkü belki de modern çağın gerçek başarısı; kalabalığın içinde kaybolmadan insan kalabilmektir.