Yönetmek yetmez

Kasabanın yaşlı değirmencisi her sabah güne aynı işle başlardı. Değirmeni çalıştırmadan önce bütün çarkları tek tek kontrol eder, taşların aşınıp aşınmadığına bakar, suyun akışını incelerdi.

Bir gün yanındaki genç çırağı dayanamadı ve sordu:

“Usta, değirmen zaten çalışıyor. Her gün bunları neden tekrar tekrar kontrol ediyorsun?”

Yaşlı adam gülümsedi. “Çünkü en büyük arızalar, çalışırken başlar.”

Bu cevap yalnızca bir değirmen için değil, hayatın hemen her alanı için geçerlidir. İnsan sağlığından aile bütçesine, büyük şirketlerden küçük işletmelere kadar herkes belirli aralıklarla kendisini gözden geçirmek zorundadır.

Çünkü hiçbir düzen, yalnızca bugün iyi işlediği için yarın da aynı başarıyla devam edeceğinin garantisini vermez.

Aslında devlet yönetimi de bundan farklı değildir. Bir hükümet göreve geldiğinde yeni projeler açıklayabilir, önemli yatırımlar yapabilir, büyük hedefler belirleyebilir.

Bunların tamamı değerlidir. Ancak iyi yönetim yalnızca yeni işler üretmekten ibaret değildir. Aynı zamanda mevcut durumu doğru okuyabilme becerisidir.

Her yönetimin belirli aralıklarla kendisine dört temel soru sorması gerekir. Neleri doğru yapıyoruz? Hangi alanlarda eksiklerimiz bulunuyor? Önümüzde değerlendirebileceğimiz hangi imkânlar var? Bizi bekleyen en önemli riskler nelerdir?

Belki bu sorular ilk bakışta oldukça basit görünebilir. Oysa yönetimin kalitesi çoğu zaman bu sorulara verilen dürüst cevaplarda gizlidir.

Bir aile, gelirini ve giderini hesaplamadan geleceğini planlayamaz. Bir çiftçi toprağının durumunu bilmeden verimli bir hasat bekleyemez. Bir öğrenci eksik olduğu konuları görmeden sınav başarısını artıramaz.

Aynı şekilde bir hükümet de yönettiği devleti bütün yönleriyle değerlendirmeden sağlıklı kararlar almakta zorlanır.

Bu değerlendirme yalnızca ekonomik göstergelerden ibaret değildir. Eğitim sistemi ne durumda? Sağlık hizmetleri hangi noktada? Adalet mekanizması ne kadar etkin çalışıyor?

Kamu kaynakları ne kadar verimli kullanılıyor? Bilim ve teknoloji alanında dünyanın neresindeyiz? Gençler geleceğe umutla bakabiliyor mu? Kurumlar birbirleriyle uyum içinde çalışabiliyor mu?

Bu soruların her biri, devlet yönetiminin aynaya baktığı anlardır. Bazen güçlü kurumlar en büyük avantajdır. Bazen yetişmiş insan kaynağı geleceğin en önemli gücü hâline gelir. Bazen de gelişen teknoloji, ülkelere daha önce hiç sahip olmadıkları fırsatlar sunar.

Öte yandan bürokraside yaşanan yavaşlık, kaynak israfı, plansızlık, kurumsal kopukluk veya yetişmiş insanların başka ülkelere yönelmesi gibi sorunlar zamanında fark edilmezse gelecekte daha büyük problemlere dönüşebilir.

İşte bu nedenle iyi yönetimler yalnızca başarılarını anlatan yönetimler değildir. Eksiklerini görebilen yönetimlerdir. Çünkü eksiklerini kabul etmek zayıflık değil, gelişmenin ilk adımıdır.

Bugün dünyanın gelişmiş ülkelerine baktığımızda ortak bir özellik dikkat çeker. Sorunları tamamen ortadan kaldırmış olmaları değil, sorunlarını büyümeden önce tespit edebilecek kurumsal alışkanlıklar geliştirmiş olmalarıdır.

Hiçbir ülke kusursuz değildir. Hiçbir yönetim hatasız değildir. Fakat başarılı toplumlar, eleştiriyi bir tehdit olarak değil, gelişmenin doğal bir parçası olarak görmeyi öğrenmişlerdir.

Burada önemli bir ayrımı da unutmamak gerekir.

Devlet kalıcıdır. Hükümetler ise belirli sürelerle görev yapan yönetimlerdir. Bu nedenle asıl mesele, günü kurtaran kararlar almak değil; yıllar sonra da ayakta kalabilecek güçlü kurumlar bırakabilmektir.

Gerçek başarı yalnızca açılan yollar, yapılan binalar veya açıklanan projeler değildir. Aynı zamanda güven veren kurumlar oluşturabilmek, kaynakları doğru kullanabilmek, değişen dünyaya zamanında uyum sağlayabilmek ve geleceğin risklerine bugünden hazırlanabilmektir.

Yönetmek; yalnızca karar vermek değildir. Yönetmek, gerektiğinde durup kendine bakabilmektir. Çünkü aynaya bakmayan insan yüzündeki izi göremez. Kendini sorgulamayan kurum hatalarını fark edemez. Durumunu değerlendirmeyen yönetim ise geleceği sağlıklı biçimde planlayamaz.

Belki de güçlü devlet olmanın ilk şartı da burada başlar. Önce kendine dürüstçe bakabilmek… Çünkü geleceği şekillendirenler, yalnızca çalışanlar değil; çalışırken kendilerini geliştirmeyi sürdürenlerdir.

Devlet yönetiminde de en büyük güç, kusursuz görünmek değil; eksiklerini cesaretle görebilmek ve onları giderecek iradeyi ortaya koyabilmektir.

İyi yönetim, sadece bugünü idare etmek değildir. İyi yönetim, yarını bugünden görebilmektir.