Zenginlik nedir?

Sabahın ilk ışıkları henüz sokağın taşlarına değmeye başlamıştı. Mahalle fırınının önünde her gün olduğu gibi küçük bir kuyruk vardı. İnsanlar ekmeklerini alıyor, işe yetişme telaşıyla birbirlerini nazikçe selamlıyorlardı.

Kuyruğun biraz gerisinde, bastonuna yaslanmış yaşlı bir adam dikkat çekiyordu. Elindeki bez torbaya yalnızca iki ekmek koydurdu. Fırıncı para üstünü uzatırken gülümsedi.

“Bugün de her zamanki gibi iki ekmek mi amca?” Yaşlı adam tebessüm etti. “İki kişiyiz evladım. Fazlasını alsam bayatlar.”

Bu sırada fırının önüne siyah, gösterişli bir otomobil yanaştı. Şoför kapıyı açtı. Şık giyimli bir iş insanı hızla içeri girdi. Telefonda art arda talimatlar veriyor, bir yandan da saatine bakıyordu.

“Toplantıyı ertelemeyin… O yatırımı bugün bitireceğiz… Akşamki davete de yetişmem gerekiyor.”

Fırıncı, yaşlı adamın ardından ona da ekmeğini uzattı. İki insan… İki farklı hayat… Belki de iki farklı zenginlik anlayışı… O an kimse bunun farkında değildi.

Yıllardır insanlık aynı sorunun cevabını arıyor. Zenginlik nedir?

Bu soruya verilen cevaplar çoğu zaman banka hesaplarında aranıyor. Daha büyük ev… Daha lüks otomobil… Daha yüksek makam… Daha fazla ün… Daha fazla güç…

Modern dünyanın vitrini bize sürekli aynı cümleyi fısıldıyor: “Daha fazlasına sahip olursan daha mutlu olursun.”

Oysa hayat bazen reklam panolarından değil, mahalle aralarından konuşur. Bir akşamüstü parkta el ele yürüyen yaşlı bir çift… Okuldan dönen çocuğunu kapıda karşılayan bir anne… Akşam yemeğinde aynı sofraya oturabilen bir aile…

Bunların hiçbirinin fiyat etiketi yoktur. Ama değeri çoğu zaman satın alınabilecek her şeyden büyüktür.

İnsanın en ilginç yanlarından biri şudur:

Kazandıkça ihtiyaçları değil, beklentileri büyür. Bir zamanlar hayalini kurduğu eve kavuşur. Bir süre sonra daha büyüğünü ister. İlk otomobiline kavuştuğunda yaşadığı mutluluk aylarca sürer sanır.

Sonra yeni modeli görmeye başlar. Terfi eder. Ardından bir sonraki makamı düşünür. Hayat böylece bitmeyen bir yarış pistine dönüşür. Yarış devam eder. Finiş çizgisi ise sürekli biraz daha ileri taşınır. Belki de insanı yoran şey çalışmak değildir. Hiç bitmeyen karşılaştırmalardır.

Buna karşılık başka insanlar da vardır. Onlar sahip olduklarını küçümsemez. Küçük balkonlarında içtikleri çayın tadını bilirler. Çocuklarının kahkahasını servet sayarlar. Akşam eve huzurla dönebilmeyi başarı kabul ederler.

Bu insanlar daha az şeye sahip olabilir. Ama çoğu zaman daha çok şükredebilirler. Şükür, insanı üretmekten alıkoyan bir teslimiyet değildir. Tam tersine, elde edilenlerin kıymetini bilmeyi öğreten bir bakış açısıdır.

Elbette kimse yoksulluğu övmemelidir. Ekonomik sıkıntılar gerçek acılar doğurur. Borç yükü, işsizlik, gelecek kaygısı ve temel ihtiyaçları karşılayamamak insanın omuzlarına ağır bir yük bindirir. Bu nedenle para gereksiz değildir. Tam tersine, insanca yaşayabilmek için güçlü bir araçtır.

Fakat araç ile amacı birbirine karıştırdığımız gün, zenginliği yanlış yerde aramaya başlarız. Para hayatı kolaylaştırabilir. Fakat huzuru satın alamaz. İlaç alabilir. Ama sağlığı garanti edemez. En gösterişli evi yaptırabilir. Fakat o evi yuva hâline getiremez. Binlerce kişilik davet verebilir. Ama gerçek dostluğu sipariş edemez.

İşte bu yüzden insanın gönlü aç kaldığında, cüzdanının doluluğu tek başına yeterli olmaz.

Belki de gerçek zenginlik, insanın sahip olduklarını sayması değil; sahip olduklarının kıymetini fark etmesidir. Sağlıklı uyanabilmek… Vicdanı rahat bir gece geçirebilmek… Bir dostun kapısını çekinmeden çalabilmek… Evine dönerken korku yerine huzur hissedebilmek… Sevildiğini bilmek… Sevebilmek… Bunların hiçbirinin borsada değeri yoktur. Ama insan hayatındaki karşılığı ölçülemeyecek kadar büyüktür.

Yıllar sonra o yaşlı adam yine aynı fırına geldi. Adımları biraz daha yavaşlamıştı. Fırıncı onu görünce gülümsedi. “Amca, bugün yine iki ekmek mi?” Yaşlı adam başını hafifçe eğdi. “Hayır evladım…” Sesinde buruk ama dingin bir ton vardı. “Bugün bir tane alacağım.” Fırıncı sustu.

Eşi birkaç ay önce vefat etmişti. Yaşlı adam ekmeğini aldı, teşekkür etti ve kapıya yöneldi.

Tam çıkarken arkasını dönüp sessizce şöyle dedi: “Evladım… İnsan yıllarca zenginliği biriktirdiklerinde sanıyor. Meğer gerçek zenginlik, paylaşabildiğin günlermiş.”

O cümle fırının içinde birkaç saniye asılı kaldı. Belki oradaki herkes aynı şeyi düşündü. Hayatın sonunda insanlar kaç evleri olduğunu anlatmıyor. Kaç otomobil değiştirdiklerini de…

Hatırlananlar; birlikte içilen çaylar, edilen sohbetler, uzatılan yardım eli, verilen emek ve geride bırakılan güzel izler oluyor.

Çünkü gerçek zenginlik, kasalarda saklanan değil; kalplerde yaşayan servettir.

Belki de bu yüzden dünyanın en zengin insanı, en çok şeye sahip olan değil; elindekilerle huzur içinde yaşayabilen insandır.