Son yıllarda kilo verme amacıyla kullanımı giderek yaygınlaşan ve halk arasında “zayıflama iğnesi” olarak bilinen semaglutid, iştahın azaltılmasına ve kilo kaybının desteklenmesine yardımcı olurken, beraberinde bazı önemli sağlık risklerini de gündeme getiriyor. Uzmanlar, semaglutidin yalnızca kilo verme amacıyla gelişigüzel kullanılmaması, kişinin mevcut hastalıkları ve kullandığı ilaçlar değerlendirilerek hekim kontrolünde başlanması gerektiğine dikkat çekiyor.
Özel Medicabil Sağlık Grubu Nilüfer Hastanesi Dahiliye Uzmanı Dr. Elyesa Karaca, semaglutidin özellikle fazla kilolu veya obezitesi bulunan uygun hastalarda hekim değerlendirmesiyle kullanılabileceğini belirterek, ilacın beslenme ve egzersiz düzenlemelerinin yerine geçmediğini vurguladı.
“Semaglutid, iştahı azaltarak kilo kaybını destekleyebiliyor. Ancak bu ilacı yalnızca hızlı kilo vermek amacıyla kullanılan basit bir enjeksiyon olarak değerlendirmek doğru değil. Tedavinin kişiye uygun olup olmadığı mutlaka doktor tarafından belirlenmeli ve kullanım süreci düzenli olarak takip edilmelidir” diyen Dr. Karaca, semaglutidin bazı hastalarda kilo kaybının korunmasına yardımcı olabildiğini, uygun hastalarda kalp-damar risklerinin azaltılması ve karaciğerde yağlanmaya bağlı bazı hastalıkların tedavisi kapsamında da kullanılabildiğini ifade etti.
Kullanım öncesinde sağlık öyküsü mutlaka değerlendirilmeli
Semaglutid tedavisine başlanmadan önce hastanın sağlık geçmişinin ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Dr. Karaca, özellikle diyabet ve diyabete bağlı göz hastalıkları, safra kesesi hastalıkları, böbrek hastalıkları ve daha önce geçirilmiş pankreatit gibi durumların doktora bildirilmesinin önem taşıdığını söyledi.
“Geçmişte pankreatit geçirmiş olmak, safra kesesi veya böbrek hastalığı bulunması, mide ve bağırsaklarla ilgili sorunların yaşanması ya da diyabet tedavisi görülmesi gibi durumlar doktorun kararını doğrudan etkileyebilir. Bunun yanında kişinin kendisinde veya ailesinde tiroit kanseri ya da MEN 2 öyküsü bulunup bulunmadığı da mutlaka sorgulanmalıdır” ifadelerini kullanan Dr. Karaca, gebelik, gebelik planı ve emzirme döneminde de ilacın kullanımının mutlaka hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Semaglutidin kişide daha önce ciddi alerjik reaksiyon oluşturup oluşturmadığının da bilinmesi gerektiğini aktaran Dr. Karaca, kullanılan reçeteli veya reçetesiz tüm ilaçların, bitkisel ürünlerin ve besin takviyelerinin doktora bildirilmesi gerektiğini söyledi.
İnsülin kullananlar daha dikkatli olmalı
Semaglutidin özellikle diyabet tedavisinde kullanılan bazı ilaçlarla birlikte kullanıldığında kan şekerinin gereğinden fazla düşmesi riskinin artabileceğine dikkat çeken Dr. Karaca, insülin veya bazı kan şekeri düşürücü ilaçları kullanan hastaların bu durumu mutlaka doktorlarına bildirmesi gerektiğini söyledi.
Semaglutidin mide-bağırsak sistemini etkileyebildiğini ve bulantı, ishal, kabızlık, karın rahatsızlığı ve iştah azalması gibi yan etkilerin görülebileceğini belirten Dr. Karaca, şiddetli veya uzun süren kusma ve ishalin ise vücutta ciddi sıvı kaybına yol açabileceği konusunda uyardı ve “Bu tedavide yeterli sıvı alınması önemlidir. Özellikle kusma, ishal, ateş veya aşırı terleme gibi sıvı kaybına neden olan durumlarda daha dikkatli olunmalıdır. Şiddetli sıvı kaybı böbrek fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir” diye konuştu.
Şiddetli karın ağrısı varsa ihmal edilmemeli
Semaglutid kullanımı sırasında bazı belirtilerin ortaya çıkması halinde vakit kaybetmeden doktora başvurulması gerektiğini vurgulayan Dr. Karaca, özellikle şiddetli ve sırta yayılan karın ağrısının pankreatit açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Bunun yanında şiddetli karın ağrısı, bulantı, kusma ve ateş gibi belirtilerin safra kesesi sorunlarıyla ilişkili olabileceğine dikkat çeken Dr. Karaca, idrar miktarında belirgin azalma, el ve ayaklarda şişlik, ciddi susuzluk veya sersemlik gibi belirtilerin de önemsenmesi gerektiğini ifade etti.
Resmi ilaç bilgilerinde de semaglutid tedavisi sırasında pankreatit, safra kesesi hastalıkları, akut böbrek hasarı ve ciddi aşırı duyarlılık reaksiyonları konusunda uyarılar yer alıyor.
Tiroit öyküsü bulunanlar özellikle dikkat etmeli
Semaglutidin önemli uyarılarından birinin de tiroit C-hücre tümörleriyle ilgili olduğunu belirten Dr. Karaca, özellikle kişinin kendisinde veya ailesinde medüller tiroit kanseri öyküsü ya da MEN 2 bulunması halinde ilacın kullanılmaması gerektiğini söyledi.
“Boyunda yeni ortaya çıkan bir kitle veya şişlik, geçmeyen ses kısıklığı, yutma güçlüğü ya da nefes almada zorlanma gibi belirtiler gelişirse mutlaka hekime başvurulmalıdır. Bu belirtiler her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez ancak semaglutid kullanan kişinin bunları ihmal etmemesi gerekir” ifadelerini kullanan Dr. Karaca, söz konusu riskin insanlarda kesin olarak gösterilmiş bir neden-sonuç ilişkisi şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini, mevcut ilaç uyarılarının dikkate alınmasının önemli olduğunu belirtti.
Gebelikte kilo verme amacıyla kullanılmamalı
Gebelik söz konusu olduğunda semaglutid kullanımının ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Dr. Karaca, gebelik sırasında kilo vermenin hedeflenmemesi gerektiğini söylerken de “Kilo verme amacıyla kullanılan ilaçların gebelik dönemindeki kullanımı konusunda mutlaka doktor görüşü alınmalıdır. Gebelik planlayan kişilerin de tedaviye başlamadan önce bunu hekimleriyle paylaşması gerekir” dedi.
Emzirme döneminde ise semaglutid kullanımına ilişkin kararın yine doktor tarafından verilmesi gerektiğini belirten Dr. Karaca, hastaların kendi kararlarıyla ilacı başlatıp bırakmamaları gerektiğini vurguladı.
Dr. Karaca, semaglutid kullanmayı düşünen kişilerin öncelikle bir hekim tarafından değerlendirilmesi, mevcut hastalıklarını ve kullandıkları tüm ilaçları hekimleriyle paylaşmaları ve tedavi sürecinde ortaya çıkan olağandışı belirtileri gecikmeden bildirmeleri gerektiğini sözlerine ekledi.