Antalya'da devam eden COP31'in üçüncü gününde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde COP31 Dünya Liderler Zirvesi başladı. Açılış konuşmasında Gazze'de yaşananlara dikkati çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Gazze'de sadece bir soykırım değil, aynı zamanda bir çevre kırım yaşanmıştır. Bölgeye insani yardımların geçişine derhâl izin verilmeli. Bu tecrit politikası son bulmalı. Bu zulüm, bu gaddarlık artık sona ermeli ve erdirilmelidir" dedi.
Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne taraf 196 ülke ile Avrupa Birliği'ni bir araya getiren ve 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya'da gerçekleştirilen COP31'in en önemli etkinliği olan Dünya Liderler Zirvesi, COP31 Alanı'nın Mavi Bölgesi'ndeki en büyük genel kurul salonu Anadolu'da başladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde düzenlenen programda, COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed Ali, Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ve COP30'a ev sahipliği yapan Brezilya'nın Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula Da Silva konuşma yaptı.
Programda, Türkiye'nin COP31 için hazırladığı videolar ve özel klipler izletilirken, Anadolu Ateşi ekibi tarafından Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesinin halk oyunlarını tek bir koreografide buluşturan gösteri sunuldu. Anadolu'nun kültürel çeşitliliğini "birlik içinde çokluk" mesajıyla dünya liderlerine tanıtmayı hedefleyen gösteri, ev sahibi Antalya'nın bulunduğu Akdeniz Bölgesi'nin Teke yöresi oyunlarıyla başlayıp tüm bölgelerin halayda buluşmasıyla sona erdi. Liderler Zirvesi'nin ilk gün teması olan "Sıfır Atık"ı anlatan gösterinin seremonisinde COP31'in resmi şarkısı "Let's Cop" da dinletildi.
"COP31'in çevreye etkisini en aza indirdik"
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, açılış konuşmasında Türkiye'nin COP Liderler Zirvesi'ne ilk kez ev sahipliği yaptığına dikkat çekerek, şunları söyledi:
"Türkiye olarak COP Liderler Zirvesi'ne ilk kez ev sahipliği yapmanın haklı gururunu yaşıyoruz. COP31'i gerek çalışma ve etkinlik alanları gerekse kapsam ve içerik bakımından Anadolu'nun zenginliğini yansıtacak şekilde tasarladık. Mavi ve yeşil bölgedeki salonlara tarihimizdeki büyük şahsiyetlerin, kültür mirasımızın eşsiz güzelliklerinin, tabiat varlıklarımızın isimlerini verdik. Barış adasından sıfır atık köylerine, sergi ve panellerden açık hava etkinliklerine, söyleşilerden film gösterileri, uygulama atölyeleri ve canlı performanslara kadar konferansın en verimli şekilde geçmesi için özel bir gayret gösterdik. Düşük emisyonlu ulaşım, sıfır atık, su ve enerji verimliliği ile karbon dengeleme uygulamalarını bütüncül bir biçimde uygulayarak COP31'in çevreye etkisini en aza indirdik. ‘Dünya Ortak Evimiz' temasıyla düzenlediğimiz kısa film yarışmasının ödüllerini de inşallah 14 Kasım'da takdim edeceğiz. Her yönüyle dolu dolu geçmesini ümit ettiğimiz COP31'e emek veren tüm kurumlarımızı, katkı sunan herkesi bugün bir kez daha tebrik ediyorum. Konferansın iklim kriziyle mücadelede yeni bir dönüm noktası olmasını temenni ediyor, inşallah sizlerin de destekleriyle bunu başaracağımıza yürekten inanıyorum."
"İnsanlık tarihinin en derin varoluş krizlerinden birini yaşıyor"
İklim değişikliğinin dünya genelindeki etkilerine değinen Erdoğan, konuşmasını şöyle sürdürdü:
"Çevre duyarlılığı bütün kadim medeniyetlerin, bütün köklü kültürlerin, bütün dinlerin ortak hassasiyetlerinden biridir. İnsanlık olarak evimizin tek bir çatısı vardır, o da gökyüzüdür. İnsanlık olarak evimizin tek bir bahçesi vardır, o da yeryüzüdür. Şunu da açık açık söylemek isterim ki bizim başka bir gökyüzümüz, başka bir yeryüzümüz, denizlerimiz, okyanuslarımız, ormanlarımız yoktur. Ancak bugün insanlık aşırı tüketim hırsının da etkisiyle belki de tarihinin en derin varoluş krizlerinden birini yaşıyor. Küresel ısınmadan biyolojik çeşitliliğin yok olmasına, doğal kaynakların ölçüsüz tüketiminden gıda güvenliğinin tehlikeye düşmesine, ekolojik tahribattan ani ve yıkıcı iklim hadiselerine ciddi sorunlarla yüzleşiyoruz. Yanan bir ormanın, kuruyan bir ırmağın, kirlenen bir denizin, kesilen bir ağacın gezegenin tamamının canını yaktığını hepimiz çok iyi biliyoruz. Akdeniz havzasından Afrika'ya, Asya'dan Pasifik'in küçük ada devletlerine kadar hiçbir ülke bundan azade değildir."
"Biz karanlığa yumruk sallamak yerine mum yakmayı tercih ettik"
İklim değişikliğiyle mücadelede alınan kararların uygulama aşamasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, COP31'in uygulama odaklı bir konferans olmasını hedeflediklerini belirterek, şu ifadeleri kullandı:
"31 yıl önce Berlin'de düzenlenen ilk COP toplantımızdan bu yana önemli bir mesafe katettik. Aldığımız sayısız karar, bugün iklim değişikliğiyle mücadele fikrini tüm insanlığın gündemine dahil etti. Fikrî zemindeki bu başarı, uygulama noktasında maalesef aynı neticeyi veremedi. Oysa Paris Anlaşması'nda belirlenen hedeflere ulaşmadığımız her dakika, karşı karşıya olduğumuz risk ve maliyetler artıyor. Önümüzde iki seçenek var: Ya zorluklara bakıp şikayet edeceğiz ya da umuda sarılıp harekete geçeceğiz. Biz karanlığa yumruk sallamak yerine mum yakmayı tercih ettik. Türkiye olarak COP31 başkanlığını tam da bu anlayışla üstlendik. Konferansın sonraki organizasyonlar için de örnek olması amacıyla bir uygulama COP'u olmasını hedefledik. Bizimle aynı kararlılıkla hareket eden Avustralya tesis ettiğimiz özgün ortaklığın bu konuda önemli bir fark oluşturacağına inanıyorum. Birbirinden binlerce kilometre uzakta olan iki ülkenin başarılı iş birliği, iklim değişikliğiyle mücadeleye yeni bir soluk kazandıracaktır."
"2053 net sıfır emisyon hedefimiz doğrultusunda yeşil kalkınma yolculuğumuzu kararlılıkla sürdürüyoruz"
Türkiye'nin çevre ve iklim politikalarına ilişkin açıklamalarda bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle konuştu:
"Konferansımıza ev sahipliği yapan Antalya, köklü tarihinde pek çok kültürü ve medeniyeti bağrında harmanlamış bir şehrimizdir. Türkiye aynı şekilde binlerce yıllık tarihiyle medeniyetler beşiği olan bir ülkedir. Bizim medeniyetimizin merkezinde tabiata saygı vardır. Yeryüzü, korunup kollanması gereken mukaddes bir emanettir. Biz bir karıncayı incitmeyi bile kul hakkı sayan, ‘Yarın kıyametin kopacağını bilseniz dahi elinizdeki son fidanı toprağa dikin' anlayışını düstur edinen bir milletiz. Atalarımız ‘Yaş kesen baş keser' diyerek sağlıklı bir ağacı yok yere kesmenin bir insanı öldürmekle eş değer olduğunu ifade etmiştir. Ekmeği bereket, suyu aziz, ağacı hayat olarak gören bir kültür, bizim çevre ve iklim politikalarımızın pusulasıdır. Türkiye olarak meseleye işte bu nazarla bakıyoruz. İklim değişikliğiyle mücadelede mesuliyetlerimizi layıkıyla yerine getiriyor, sorunun değil çözümün parçası olmaya gayret ediyoruz. Kalkınma hedeflerimizi ve enerji güvenliğimizi planlarken çevresel faktörleri en ince ayrıntısına kadar gözetiyoruz. 2053 net sıfır emisyon hedefimiz doğrultusunda yeşil kalkınma yolculuğumuzu kararlılıkla sürdürüyoruz. Enerjiden sanayiye, ulaştırmadan tarıma kadar tüm sektörlerimizi karbonsuzlaştırma rotasında yeniden yapılandırıyor, ekonomimizin bütün sektörlerinde yeşil dönüşümü esas alıyoruz. Yenilenebilir enerji yatırımlarımızı artırıyor, enerji verimliliğini yükseltiyor, temiz ulaşım çözümlerini yaygınlaştırıyoruz. Kurulu elektrik gücümüzde yenilenebilir enerji kaynaklarının payını yüzde 60'ın üzerine çıkardık. Yürürlüğe koyduğumuz İklim Kanunu ile bu yapısal dönüşümün hukuki ve kurumsal zeminini güçlendirdik. Başlattığımız Su Verimliliği Seferberliği ile yaşam kaynağımız olan suyun her damlasını koruma altına alıyoruz. 11 Kasım'ı "bugün", Millî Ağaçlandırma Günü ilan ederek ülkemiz genelinde her yıl milyonlarca tohumu ve fidanı toprakla buluşturduk."
"10 adet öncelikli alanda somut ilerlemeler sağlamayı hedefliyoruz"
COP31 Başkanlığı kapsamında hazırlanan iklim eylem dönemine ilişkin bilgi veren Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:
"COP31 Başkanlığımız kapsamındaki iklim eylem dönemini de işte bu kuşatıcı anlayışla hazırladık. Uluslararası Enerji Ajansı ve Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı ile stratejik ortaklık tesis ettik. Bu uzmanlık kuruluşlarının çalışmalarını COP31 gündemiyle buluşturarak uygulama hedeflerimizin temeli hâline getirdik. Temiz enerji dönüşümünden sıfır atığa, gıda güvenliğinden sanayileşmeye, iklime dirençli şehirlerden okyanusların korunmasına uzanan 10 adet öncelikli alanda somut ilerlemeler sağlamayı hedefliyoruz."
"90 milyon ton atık ekonomimize kazandırıldı"
Sıfır Atık hareketine ilişkin açıklamalarda bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle devam etti:
"Evvela, önümüzdeki 10 yıl içinde elektrik kullanım oranımızın yüzde 50 artırılmasını, atık üretimindeki artışın yarıya indirilmesini ve sanayide döngüsel malzeme kullanımının yaygınlaştırılmasını amaçlıyoruz. Bu noktada eşim Emine Erdoğan'ın öncülüğünde Türkiye'de filizlenip küresel bir çevre girişimine dönüşen Sıfır Atık hareketine ayrı bir parantez açmak isterim. Hareketin başladığı 2017'de yüzde 13 civarında olan ulusal geri kazanım oranımız, 2025 yıl sonu itibarıyla yüzde 40'a yaklaştı. 90 milyon ton atık ekonomimize kazandırıldı. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun kararıyla 30 Mart'ın Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edilmesi ise ortak mücadelemizin küresel bir kazanıma dönüşebildiğinin en güzel örneği oldu. İnşallah burada durmayacak, sıfır atık hedefine ulaşıncaya kadar emek vermeye, çaba göstermeye devam edeceğiz."
"Gelişmiş ülkeler emisyon azaltımında ve finansmanda daha fazla sorumluluk üstlenmelidir"
İklim finansmanı ve ülkelerin sorumluluklarına değinen Erdoğan, "Enerji dönüşümü başlığında enerji güvenliğini ve ülkelerin farklı kalkınma ihtiyaçlarını gözeten adil bir politikanın hâkim olmasını istiyoruz. İklim eyleminin başarısı, belirlenen hedefleri gerçekleştirecek şartların sağlanmasına bağlıdır. Bu anlamda iklim değişikliğine en az etki eden ülkelerin çoğu zaman en ağır bedelleri ödediği gerçeğini muhakkak aklımızda tutmamız gerekiyor. Özellikle en az gelişmiş ülkelerin ve gelişmekte olan küçük ada devletlerinin finansmana, teknolojiye ve kapasite geliştirme imkânlarına erişimi kolaylaştırılmalıdır. İklim finansmanı daha ulaşılabilir, öngörülebilir ve ihtiyaçlara cevap verebilir hâle getirilmelidir. Küresel karbon bütçesini tarihi olarak tüketen gelişmiş ülkeler emisyon azaltımında ve finansmanda daha fazla sorumluluk üstlenmelidir. Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkı korunmalı, iklim krizinin bedelini en ağır şekilde ödeyen kırılgan ekonomiler ve toplumlar desteklenmelidir. Bu alanda açığı kapatabilmek maksadıyla İklim Uygulama Köprüsü Girişimi'ni bir model olarak uyguladık ve geçtiğimiz eylül ayında açıkladık. "Bridge" adını verdiğimiz bu girişimle yerel ihtiyaçları somut yatırımlarla bir araya getirmeyi amaçlıyoruz" şeklinde konuştu.
"Deniz seviyesindeki artıştan en çok etkilenecek ülkelerin sesini Antalya'dan tüm dünyaya duyuracağımıza inanıyorum"
COP31 sürecinde Pasifik ülkelerinin ihtiyaçlarının gündeme taşınmasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, "Önem verdiğimiz bir diğer husus, kapsayıcılıktır. Pasifik ülkelerinin ihtiyaçlarını daha görünür kılmayı, bunları gündeme taşımayı birincil sorumluluk olarak belirledik. COP31 sürecini Fiji ve Tuvalu'da yapılan hazırlık toplantılarıyla diğer COP'lardan farklı bir şekilde dizayn ettik. Sizlerin de katkılarıyla deniz seviyesindeki artıştan en çok etkilenecek ülkelerin sesini Antalya'dan tüm dünyaya duyuracağımıza inanıyorum" dedi.
"Böyle gelmiş, böyle gider diyemeyiz"
Kuraklık, gıda güvenliği ve iklime dirençli şehirler konusundaki hedeflere değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Şu gerçeğin hepimiz bilincindeyiz: Böyle gelmiş, böyle gider diyemeyiz. Eli kolu bağlı oturamayız. Çiftçilerimizin üretim imkânlarını ve milyonlarca insanın sağlıklı gıdaya erişimini etkileyen kuraklık, toprak kaybı ve aşırı hava olaylarına karşı uluslararası farkındalığı artırmak durumundayız. Temiz teknolojilerin yaygınlaşması, yatırım imkânlarının genişletilmesi ve sanayicimizin, sanayimizin rekabet gücünün artırılması fevkalade önemlidir. Şehirlerimizde iklim risklerine karşı daha dayanıklı altyapılar, daha verimli binalar ve sürdürülebilir yaşam alanları inşasına odaklandık. Yerel yönetimlerin finansmana erişimi bu dönüşümün başarısında belirleyici olacaktır" ifadelerini kullandı.
"Gazze'de sadece bir soykırım değil, aynı zamanda bir çevre kırım yaşanmıştır"
İklim değişikliğiyle mücadelenin savaşlar ve uluslararası krizlerin yaşandığı bir döneme denk geldiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gazze'de yaşananlara da değinerek şöyle konuştu:
"İklim değişikliğiyle mücadelemiz maalesef uluslararası sistemin daha çetin sorunlarla boğuştuğu bir döneme denk geliyor. Savaşlar, krizler, göçler, açlık ve yoksulluk uluslararası dayanışmaya duyulan ihtiyacı günden güne artırıyor. Silahlı çatışmaların yol açtığı ağır faturayı insanların yanı sıra tabiat da ödüyor. Bunun en canlı örneği Gazze'dir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu hitabımda da vurguladığım gibi, Gazze'de sadece bir soykırım değil, aynı zamanda bir çevre kırım yaşanmıştır. Gazze'de asırlık zeytin ağaçları kesildi, biz bugün zeytin ağacı diktik. Asırlık ağaçlar kesilirken toprak kirletildi, su kirletildi, şehirler devasa birer enkaz yığınına çevrildi. Biz bugün İsrail'den konteyner istiyoruz ama şu anda Gazze'de oradaki Filistinli kardeşlerimiz ne yazık ki çamur batağının içerisindeki çadırlarda yaşamaya mahkûm edildiler. Bunlar insan değil mi? Bu insanlara bir çadır dahi layık görülmüyor mu? Konteyner göndermek istiyoruz, müsaade edilmiyor."
"Bu zulüm, bu gaddarlık artık sona ermeli ve erdirilmelidir"
Gazze'deki barınma şartlarına ve insani yardım ihtiyacına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü: "Son birkaç gündür Gazze'den yine yürek yakan haberler geliyor. Gazze'de yok edilen altyapı, aşırı yağışlar ve sel felaketiyle birleşince on binlerce çadır, barınak sular altında kaldı. Altına sığınabilecekleri hiçbir çatısı olmayan yüz binlerce Gazzeli kardeşimiz, özellikle tir tir titreyen masum çocuklar suların içinde, bu kış şartlarında çoğu zaman anne-babasız olarak hayatta kalma mücadelesi veriyor. Şunu burada açık yüreklilikle ifade etmek durumundayım; insanlık adına utanç verici böyle bir tabloyu gören, bilen, şahit olan hiç kimse sorumluluktan kurtulamaz. Antalya'dan hep birlikte insanlığın ortak vicdanına tercüman olarak şu çağrıyı yapmamız gerektiğine inanıyorum: Gazzeli çocukların dramı üzerinden güç gösterisi yapmak; bakın, çok açık konuşuyorum, zayıflıktır, acizliktir, hepsinden öte vicdansızlıktır. Bölgeye insani yardımların geçişine derhâl izin verilmeli. Bu tecrit politikası son bulmalı. Bu zulüm, bu gaddarlık artık sona ermeli ve erdirilmelidir."
"İnsan ve tabiat arasında imzalanacak evrensel merhamet mutabakatıdır"
COP31 kapsamında gerçekleştirilecek görüşmelerin uzlaşı ve somut ilerlemeye katkı sağlaması çağrısında bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
"Gelin, Antalya'dan tüm dünyaya güçlü bir irade sergileyelim. Adaletle paylaşalım, dayanışmayla üretelim, kararlılıkla uygulayalım. Bu hafta yapacağımız istişarelerle bu konferansın uzlaşı ve somut ilerleme açısından güçlü bir örnek teşkil etmesini sağlayalım. Daha önemlisi; ekolojiyi ekonomiye feda eden tamahkâr zihniyete artık "dur" diyelim. İnsanlık olarak bugün asıl ihtiyaç duyduğumuz; insan ve tabiat arasında imzalanacak evrensel merhamet mutabakatıdır. Dünya yaşanamaz bir yer olmadan, gelecek nesillere bırakacağımız en kıymetli miras; daha temiz, daha yeşil ve daha adil bir dünya olacaktır. Biz Türkiye olarak bugün bir yol açıyor, çok anlamlı bir hedef belirliyoruz. İnanıyorum ki istikbalimizin teminatı olan gençler, bizim açtığımız yoldan yürüyerek bu hedefe doğru emin adımlarla ilerleyecek. Liderler olarak bizim siyasi düzeyde göstereceğimiz kararlılık ise bu kutlu yolculukta gençlerimizin önünü açacak."