Asgari ücrette yine aynı heyecan…

Yılın sonuna yaklaştıkça Türkiye’de değişmeyen gündemlerden biri yeniden kendini göstermeye başladı.

Konumuz milyonları ilgilendiren adı büyük kendisi küçük asgari ücret…

Her yıl aralık ayında milyonlarca çalışanın gözü kulağı Asgari Ücret Tespit Komisyonu'ndan çıkacak karara çevriliyor. Aylar boyunca konuşulan zam oranları, yapılan hesaplamalar, ekonomik tahminler ve beklentiler bir kez daha gündemin ilk sıralarına yerleşiyor.

Kimi zaman umutlar yükseliyor, kimi zaman açıklanan rakamlar beklentilerin çok gerisinde kalıyor.

Geçmiş yıllara dönüp baktığımızda asgari ücretin Türkiye ekonomisindeki yerinin giderek daha fazla önem kazandığını görüyoruz.

Özellikle son yıllarda yaşanan yüksek enflasyon, hayat pahalılığı ve alım gücündeki gerileme, asgari ücret görüşmelerini önemli kılıyor.

2022 ve 2023 yıllarında yüksek enflasyonun etkisiyle yılda iki kez zam yapılması, çalışanların kayıplarını telafi etme arayışının bir sonucuydu. Ancak 2024 ve 2025 yıllarında ise yılda tek zam uygulaması öne çıktı.

Bu bağlamda yapılan artışların ardından markette, pazarda, kirada ve temel tüketim ürünlerinde yaşanan fiyat değişimleri, ücret artışlarının vatandaşın cebinde ne kadar karşılık bulduğu sorusunu beraberinde getirdi.

Çünkü Türkiye'de asgari ücret konuşulurken aslında milyonlarca ailenin yaşam koşulları konuşuluyor. Bir maaşla kaç kişinin geçindiği, ayın kaçıncı günü cüzdanın boşaldığı, mutfak masrafının nasıl karşılandığı ve kira ödendikten sonra geriye ne kaldığı...

Şimdi aynı hesap yeniden başlıyor. Bu kez 2027 yılı için!

***

ZAM SENARYOLARI BAŞLADI

Ocak 2027'de geçerli olacak asgari ücret için şimdiden farklı hesaplamalar yapılmaya başlandı. Yaklaşık 7 milyon çalışanı doğrudan ilgilendiren yeni ücretin belirlenmesi için Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun aralık ayında toplanması bekleniyor.

Daha aralık ayına zaman var ama şimdiden tahminler başladı.

Mevcut net 28 bin 75 lira 50 kuruşluk asgari ücret üzerinden yapılan hesaplamalarda yüzde 25-40 arasında değişen dört farklı zam senaryosu öne çıkıyor.

Yüzde 25 zam yapılması halinde asgari ücret 35 bin 94 liraya yükselecek. Yüzde 30'luk artışta rakam 36 bin 498 liraya, yüzde 35'lik artışta ise 37 bin 901 liraya ulaşacak. En yüksek senaryo olan yüzde 40 zam gerçekleşirse yeni asgari ücret 39 bin 305 lira seviyesine çıkacak.

Aralık’ta yapılacak görüşmeler ve ekonomik göstergeler doğrultusunda nihai karar verilecek. Ancak şimdiden ortaya çıkan tablo, milyonlarca çalışanın beklentisinin hangi yönde şekillendiğini gösteriyor.

***

Bu süreçte gözlerin çevrildiği en önemli başlıklardan biri de enflasyon tahminleri.

Merkez Bankası'nın yüzde 28, Orta Vadeli Program'ın ise yüzde 28,40 seviyesindeki enflasyon öngörüsü, asgari ücret pazarlığında önemli bir referans olarak değerlendirilecek.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var. Enflasyon oranı ile vatandaşın günlük hayatta hissettiği hayat pahalılığı her zaman aynı şekilde karşılık bulmuyor.

Bir tarafta ekonomik tablolar, hedefler ve tahminler var. Diğer tarafta ise her gün markete giden, pazardan alışveriş yapan, kira ödeyen ve faturalarını denkleştirmeye çalışan vatandaş...

Asgari ücretli için önemli olan, açıklanan zam oranının kaç olduğu kadar, bu artışın hayatına nasıl yansıyacağıdır. Maaşa yüzde 30 zam yapılması elbette önemli bir artıştır. Ancak aynı dönemde temel ihtiyaçların fiyatı da yükseliyorsa çalışan açısından beklenen rahatlama gerçekleşmeyecektir.

İşte tam da bu nedenle yeni asgari ücret belirlenirken yalnızca enflasyon tahminlerine değil, vatandaşın gerçek geçim şartlarına da bakılması gerekiyor.

***

Asgari ücret tartışmalarının bir diğer önemli tarafı ise işverenlerin maliyetleri.

Bugün 28 bin 75 lira 50 kuruş olan net asgari ücretin brüt karşılığı 33 bin 30 lira. İşverene toplam maliyeti ise 40 bin 874 lira 63 kuruş seviyesinde. Devletin sağladığı 1.270 liralık asgari ücret desteği de bu tabloda yer alıyor.

Yeni yılda yapılacak artışın işveren üzerindeki yükü de doğal olarak artacak. Özellikle küçük işletmeler ve üreticiler açısından personel maliyetleri önemli bir gider kalemi. Bu nedenle çalışanların alım gücünü korurken işverenlerin de istihdamı sürdürebileceği bir ekonomik denge kurulması beklentiler arasında.

Şimdi gözler 2027 yılında asgari ücretin ne kadar olacağı üzerine…

35 bin lira mı, 37 bin lira mı, yoksa 39 bin liranın üzerinde bir rakam mı?

Açıkçası hangi rakam açıklanırsa açıklansın, asıl değerlendirmeyi yeni yılın ilk aylarında vatandaşın cebindeki para yapacak.

Çünkü geçmiş yıllar bize şu gerçeği defalarca gösterdi. Maaşlar artıyor ama hayat pahalılığı da devam ediyor. Çalışanların beklediği refah bir türlü sağlanamıyor. Her yıl yeni bir ücret belirleniyor, ancak birkaç ay sonra aynı geçim tartışmaları yeniden başlıyor.

Artık bu döngünün değişmesi gerekiyor.

SAĞLIKLA KALIN!