Güç, maliyet ve gerçeklik

Orta Doğu bir kez daha büyük güçlerin hesaplaşma sahnesine dönüşürken, son gelişmeler askeri stratejinin sınırlarını ve siyasi aklın kırılganlığını gözler önüne seriyor.

ABD’nin İran’a yönelik hava harekâtı, yüksek maliyetine ve teknolojik üstünlüğüne rağmen sahada beklenen sonucu üretmekten uzak kaldığı gözle görülen bir gerçek.

***

Günlük maliyeti milyar dolarları bulan, uzun menzilli yakıt ikmaline bağımlı bir operasyona sahne oldu Orta Doğu. 40 gün sürdü…

Savaşın ilk başlarında İsrail’in öve öve bitiremediği demir kubbesi ve ABD’nin o mağrur o heybetli duruşundan eser yok oldu. İran, direnciyle teknolojik savaşa bambaşka bir boyut kazandırdı.

Burada şu gerçeği çok net gördük. İran yönetimi yerinde kaldı. Toplumsal çözülme beklentisi gerçekleşmedi.

Muhalif hareketlerin genişletilmesi hedefi tutmadı. Daha da önemlisi, vurulduğu iddia edilen nükleer tesislere dair somut bir kanıt ortaya konulamadı. Bu tablo, modern savaşın yalnızca teknolojiyle kazanılamayacağını bir kez daha hatırlattı.

***

Operasyon sürecinde ABD hava gücünün ciddi bir yıpranma yaşadığı açıkça görülüyor. Uzayan harekât süresi, lojistik yükü katladı.

Uçak gemilerinin devre dışı kalması ve pilotların isteksizliği ise moral üstünlüğün kaybedildiğine işaret etti.

***

Pentagon ile siyasi otorite arasındaki gerilim, askeri başarısızlıkların sadece sahada değil, karar mekanizmalarında da kriz yarattığını gösteriyor. Ordunun sahadaki gerçekliği ile siyasi hedefler arasındaki kopuş, tarihte birçok kez olduğu gibi bu süreçte de belirginleşti. Gerek analistlerden gerekse sosyal medyada bu savaşı yorumlayan uzmanlara göre akıllara şu soruyu getiriyor.

Şimdi Sıra Denizde mi?

Hava operasyonlarından sonuç alamayan ABD’nin rotayı denize çevirmesi görüşü, riskin dozunu daha da artırıyor. Hürmüz Boğazı gibi dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından birinde yaşanacak bir çatışma, yalnızca iki ülkeyi değil küresel ekonomiyi doğrudan etkileyecek bir kırılma anlamına gelir.

***

Ancak burada kritik bir gerçek var!

İran kendi kıyılarına yakın bir savaşta avantajlıdır. Asimetrik savaş doktrini, küçük hızlı botlar, deniz mayınları ve insansız deniz araçlarıyla birleştiğinde klasik donanma gücünü ciddi şekilde zorlayabilecek bir yapı ortaya koyar.

ABD donanmasının uzun süreli görev yorgunluğu ve bölgedeki lojistik yetersizlikleri de bu tabloyu daha kırılgan hale getiriyor.

“Şok vuruş” kapasitesi bulunsa da, sonrasında sahayı tutmak için gereken tahkimatın aylar sürecek olması, stratejik bir açmaz yaratıyor.

***

BÖLGESEL DENKLEM TEHLİKEDE

Yemen ve Umman gibi bölgesel aktörlerin varlığı, denklemi daha da karmaşık hale getiriyor. Olası bir deniz savaşında sadece askeri değil, coğrafi ve politik faktörler de belirleyici olacak.

Daha da çarpıcı bir senaryo ise iletişim hatlarının ve deniz altı kablolarının hedef alınması. Böyle bir durumda bölge yalnızca bir savaş alanı değil, aynı zamanda küresel sistemden kopmuş bir ‘karanlık alan’a dönüşebilir.

***

Akıllardaki soru güç gösterisinden çöküş hikâyesine mi?

Tüm bu gelişmeler, ABD’nin askeri gücünün mutlak olmadığı gerçeğini bir kez daha ortaya koyuyor. Hava harekâtında elde edilemeyen sonuçların, denizde daha ağır bedeller doğurma ihtimali göz ardı edilemez.

Eğer strateji, sahadaki gerçeklikten kopuk şekilde ilerlemeye devam ederse; düşen uçakların ardından batan gemiler konuşulmaya başlanabilir. Bu da sadece bir operasyonun değil, bir dönemin sorgulanmasına yol açar.

***

Savaşa şu anda bir mola verildi. Pakistan’da müzakere görüşmeleri başladı. ABD basınına göre, ABD ile İran arasında İslamabad’da yapılan 21 saatlik görüşmelerden anlaşma çıkmadı ancak diplomasi kapısının da kapanmadığı ileri sürüldü. Tarafların birkaç gün içinde yeniden masaya oturabileceği belirtiliyor. Hürmüz Boğazı, uranyum programı ve dondurulmuş varlıklar temel anlaşmazlık konuları olurken, Washington süreci İran’a bağladı. İran ise başarısızlığın nedeninin ABD’nin aşırı talepleri olduğunu savundu.

Bu durumda Hürmüz Boğazı’nın İran’ın en güçlü silahı olduğunu da öğrenmiş oldu dünya.

Netice olarak…

ABD ve İsrail’in uzun zamandır yürüttüğü politika Orta Doğu’da yeni bir savaş perdesini açacak gibi. Ancak bu kez sahnede sadece silahlar değil, yorgunluk, yanlış hesap ve stratejik körlük de var. Ve tarih, bu üçlünün bir araya geldiği hiçbir savaşın kazananı olmadığını defalarca yazdı.

SAĞLIKLA KALIN!