Somali'de bir milletin iz bırakan yolculuğu

Bazı yolculuklar yalnızca kilometrelerle ölçülmez. Bazı coğrafyalar ise ancak gidip görüldüğünde gerçek hikâyesini anlatır. Somali de onlardan biri…

İHH Bursa Şube Başkanı Hüseyin Kaptan ve ekibinin davetiyle gerçekleştirdiğimiz Somali ziyaretinde, yıllardır haberlerde savaş, açlık ve kuraklıkla anılan bu ülkenin farklı bir yüzüne tanıklık ettik. Karşımızda sadece yardım kolileri dağıtan kurumlar değil; toprağı üretime kazandıran, çocukları eğitimle buluşturan, hastaneler kuran ve bir ülkenin geleceğine yatırım yapan uzun vadeli bir kalkınma modeli vardı.

İlk bakışta "insani yardım" olarak görülen çalışmaların arkasında aslında çok daha büyük bir vizyon bulunuyor. Açılan her su kuyusu yalnızca susuzluğu gidermiyor; etrafında tarımı, üretimi ve istihdamı da yeşertiyor. Kurulan her okul sadece eğitim vermiyor; geleceğin doktorlarını, mühendislerini ve yöneticilerini yetiştiriyor. Yapılan her sağlık yatırımı ise yalnızca hastaları tedavi etmiyor, ülkenin kendi sağlık sistemini güçlendiriyor.

İHH Bursa Şubesi'nin organizasyonuyla gerçekleştirdiğimiz ziyarette; İHH, TİKA, Türkiye Maarif Vakfı, Yunus Emre Enstitüsü, Türk Kızılayı, Zemzem Üniversitesi, Recep Tayyip Erdoğan Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile TÜRKSOM Askeri Eğitim Merkezi'nde yürütülen çalışmaları yerinde inceleme fırsatı bulduk. Yetkililerden kapsamlı bilgiler aldık, projelerin sahadaki sonuçlarını bizzat gözlemledik.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 2011 yılında Somali'ye gerçekleştirdiği tarihi ziyaretin ardından başlayan süreç, bugün ülkenin birçok noktasında hissedilen güçlü bir dönüşüme dönüşmüş durumda. Türkiye'nin kamu kurumları ile sivil toplum kuruluşlarının birlikte oluşturduğu bu model, Somali'nin yeniden ayağa kalkmasında önemli rol oynuyor.

Geçtiğimiz hafta İHH İnsani Yardım Vakfı Bursa Yönetim Kurulu Üyesi ve Basın-Halkla İlişkiler Sorumlusu Ebubekir Armağan'ın davetiyle çıktığımız bu yolculukta; Bursa Haber Köşe Yazarı ve Ekosektör Gazetesi İmtiyaz Sahibi Ömer Küçükkaya, İnegöl Yıldırım Gazetesi İmtiyaz Sahibi Erdal Albayrak ve Z Kafası sosyal medya içerik üreticisi Ali Haydar Yıldırım ile birlikte yaklaşık yedi saatlik bir uçuşun ardından Mogadişu'ya ulaştık.

Daha havaalanından çıkar çıkmaz Somali'nin yıllarca yaşadığı yoksulluğun izlerini görmek mümkün. Ancak aynı zamanda Türkiye'nin bıraktığı izleri de fark ediyorsunuz. Şehrin birçok noktasında Türk kurumlarının inşa ettiği eserler, eğitim merkezleri, hastaneler ve altyapı yatırımları dikkat çekiyor.

İHH'NIN KALKINMA MODELİ

İHH Bursa Şubesi öncülüğünde 2025 ve 2026 yıllarında hayata geçirilen projeler, klasik yardım anlayışının çok ötesine geçmiş durumda.

Kuraklık nedeniyle üretimin durduğu bölgelerde açılan derin su kuyularının çevresine sera alanları kuruluyor, damlama sulama sistemleri oluşturuluyor ve üretim yeniden başlatılıyor. Başkent Mogadişu'da oluşturulan Tarım Okulu Uygulama Alanı'nda gençler modern tarım teknikleriyle yetiştiriliyor.

Türkiye'den aktarılan bilgiyle salatalık başta olmak üzere birçok ürün yetiştirilmeye başlanmış. Su projeleri ise laboratuvar analizleriyle sürekli denetlenerek bölge halkına güvenli içme suyu sağlıyor.

Burada amaç sadece yardım etmek değil; insanların kendi ayakları üzerinde durmasını sağlamak.

YETİMLERE SADECE BARINAK DEĞİL, GELECEK SUNULUYOR

İHH'nın en dikkat çekici çalışmalarından biri de yetim projeleri...

Dünyanın 12 ülkesindeki 45 yetimhanede yaklaşık 130 bin çocuğa destek veren vakıf, Somali'de de yaklaşık 7 bin yetim çocuğa ulaşıyor. Kız çocukları evleninceye, erkek çocukları ise üniversite eğitimlerini tamamlayıp meslek sahibi oluncaya kadar destekleniyor. Barınma, eğitim, sağlık, gıda ve sosyal gelişim ihtiyaçları karşılanırken ailelere de düzenli yardım yapılıyor. Dar gelirli yetim ailelerine verilen sera destekleri sayesinde ailelerin kendi gelirlerini elde etmeleri hedefleniyor.

SAĞLIK HİZMETLERİYLE YENİDEN HAYAT

İHH'nın sağlık alanındaki faaliyetleri de dikkat çekici.

Özellikle katarakt ameliyatlarında binlerce insan yeniden görme yetisine kavuşuyor. En dikkat çekici tarafı ise bu ameliyatların önemli bölümünü Türkiye'de eğitim alıp ülkelerine dönen Somalili doktorların gerçekleştiriyor olması. Bu da yapılan yatırımın sadece bugünü değil geleceği de kapsadığını gösteriyor.

MODERN EĞİTİM ANLAYIŞI

Hayırseverlerin desteğiyle inşa edilen modern yetimhaneler ve eğitim kurumları Somali'de örnek gösteriliyor. Hilal International Academy'de İHH'nın himayesindeki 101 öğrenci eğitim görüyor. Okulun toplam öğrenci sayısı ise yaklaşık 300. Somalice, İngilizce ve Arapça eğitim verilen okulda akıllı sınıflar ve modern eğitim teknolojileri kullanılıyor.

TİKA KALKINMANIN HER ALANINDA

2011 sonrasında Somali'de faaliyetlerini artıran TİKA bugün insani yardımın ötesinde kalkınma projelerine odaklanıyor. Ebelik okulları, sağlık simülasyon laboratuvarları, kadınlara yönelik meslek edindirme kursları, teknik eğitim merkezleri, tarım seraları ve cezaevlerindeki meslek eğitimleri bunlardan sadece birkaçı. Başkent Mogadişu'nun önemli altyapı projelerinde de TİKA'nın imzası bulunuyor.

TÜRKSOM GÜVENLİĞİN TEMELİNİ ATIYOR

Türkiye'nin Somali'deki en stratejik yatırımlarından biri de TÜRKSOM Askeri Eğitim Merkezi. Burada Somali ordusunun personeli modern askeri eğitimlerden geçirilerek ülkenin güvenlik altyapısı güçlendiriliyor.

ZEMZEM ÜNİVERSİTESİ BİR BAŞARI HİKÂYESİ

2012 yılında İHH ve TİKA'nın katkılarıyla kurulan Zemzem Üniversitesi bugün Somali'nin saygın vakıf üniversiteleri arasında yer alıyor. Yaklaşık 3 bin öğrencinin eğitim gördüğü üniversitenin ana kampüsünde 1.500 öğrenci öğrenim görüyor. 150 dönüm arazi üzerine kurulu kampüste geniş seracılık alanları bulunuyor.

Dikkat çeken noktalardan biri ise akademisyenlerin önemli bölümünün Türkiye'de yüksek lisans yapmış Somalililerden oluşması.

MAARİF VAKFI GELECEĞİ YETİŞTİRİYOR

16 farklı ülkeden öğrencinin bulunduğu okullarda verilen diplomalar hem Somali hem Türkiye tarafından tanınıyor.

Okul Müdürü Osman Özhan'ın verdiği bilgilere göre üç kampüste yaklaşık 800 öğrenci eğitim görüyor. Sadece Somalili öğrenciler değil, 16 farklı ülkeden öğrenciler de burada öğrenim görüyor. Daha önce FETÖ tarafından işletilen okullar Somali hükümeti tarafından tamamen Türkiye Maarif Vakfı'na devredilmiş durumda.

Yetkililer, Somali'nin FETÖ yapılanmasına karşı ilk adım atan ülkelerden biri olduğunu ve bugün ülkede bu yapıya ait hiçbir izin kalmadığını ifade ediyor. Okul hem Mezunlara Türkiye'deki okullarla eşdeğer diploma veriliyor. Okul arazisi ise Somali hükümeti tarafından Türkiye Maarif Vakfı'na 49 yıllığına ücretsiz tahsis edilmiş durumda.

YUNUS EMRE ENSTİTÜSÜ KÜLTÜREL BAĞLARI GÜÇLENDİRİYOR

Yunus Emre Enstitüsü Somali'de Türkçenin ve Türk kültürünün tanıtılması için faaliyet yürütüyor. Enstitü Müdürü Özgür Can Yıldız, son dönemde özellikle sosyal medya üzerinden Türkiye aleyhine kara propaganda yürütüldüğünü belirterek buna karşı sahada aktif şekilde çalıştıklarını söyledi. Yıldız, "Diğer ülkeler çalışmalarını çoğunlukla havalimanı çevresinde yürütüyor. Türkiye ise doğrudan halkın içinde yer alıyor. Bu nedenle Somali halkıyla güçlü bağ kurduk." dedi.

TÜRK KIZILAYI HER AY 100 BİN KİŞİYE ULAŞIYOR

Türk Kızılayı'nın Somali'deki aşevleri her ay yaklaşık 100 bin kişiye sıcak yemek ulaştırıyor.

Yetkililer ayrıca plansız yürütülen bazı yardım faaliyetlerinin bölgede sorun oluşturduğunu, yardımların mutlaka koordinasyon içinde yapılması gerektiğini vurguluyor.

RECEP TAYYİP ERDOĞAN HASTANESİ SAĞLIĞIN MERKEZİ

300 yatak kapasiteli Recep Tayyip Erdoğan Eğitim ve Araştırma Hastanesi bugün Somali'nin en donanımlı sağlık kuruluşlarından biri.

Kalp damar cerrahisinden böbrek hastalıklarına kadar birçok branşta hizmet verilen hastanede 65 Türk personel görev yapıyor.

Türkiye Sağlık Bakanlığı'nın desteğiyle oluşturulan dijital altyapı sayesinde tüm sağlık kayıtları elektronik ortamda tutuluyor.

Aynı kampüs içerisinde faaliyet gösteren Recep Tayyip Erdoğan Sağlık Bilimleri Üniversitesi ise dünyanın yurt dışında Türkçe tıp eğitimi veren ilk üniversitesi olma özelliğini taşıyor.

Yaklaşık 600 öğrencinin eğitim gördüğü üniversitede dersler Türkçe olarak veriliyor.

GÖNÜLLERDE YER EDİNEN TÜRKİYE

Somali ziyaretimiz boyunca en çok dikkat çeken ayrıntılardan biri de halkın Türkiye'ye duyduğu samimi sevgi oldu. Sokaklarda dalgalanan Türk bayrakları, "Anadolu Yolu" adı verilen caddeler ve Türkiye'den söz edilirken insanların yüzünde beliren tebessüm, yapılan yatırımların sadece betonarme binalardan ibaret olmadığını gösteriyor.

İHH, TİKA, Türkiye Maarif Vakfı, Yunus Emre Enstitüsü, Türk Kızılayı, TÜRKSOM ve sağlık kurumları aracılığıyla yürütülen çalışmalar, iki ülke arasında güçlü bir dostluk köprüsü oluşturuyor. Türkiye, Somali'de yalnızca okul, hastane ya da su kuyusu inşa etmiyor. Aynı zamanda güven inşa ediyor, dostluk inşa ediyor, umut inşa ediyor.

Ve belki de en önemlisi...

Bir milletin hafızasında silinmeyecek izler bırakıyor.