Somali'de Türkiye'nin izleri

Bazı coğrafyalar vardır ki onları rakamlarla anlatabilirsiniz. Yoksulluk oranlarını, nüfusunu, eğitim seviyesini sıralarsınız. Ama o topraklara ayak bastığınızda anlıyorsunuz ki gerçek tablo, istatistiklerden çok daha derin.

Somali, Afrika'nın en yoksul ülkelerinden biri. Devlet yapısını yeni yeni oluşturmaya çalışan, aşiret düzeninin hâlâ günlük yaşamı belirlediği, eğitimin zorunlu olmadığı ve birçok ailenin yedi-sekiz çocuğa sahip olduğu bir ülke. Resmi nikâh yerine dini nikâhın yaygın olduğu, milyonlarca insanın yıllardır yoksulluk ve göçle mücadele ettiği zorlu bir coğrafya...

Bugün bu sütunlarda size İnsani Yardım Vakfı’nın (İHH) buralardaki faaliyetlerinden bahsedeceğim.

Ama onun öncesinde İHH’yı biraz tanıyalım…

İHH İnsani Yardım Vakfı; dil, din, ırk ve mezhep ayrımı gözetmeksizin dünya çapında savaş, doğal afet, yoksulluk gibi kriz bölgelerinde faaliyet gösteren uluslararası bir sivil toplum kuruluşudur. 1992 yılında Bosna Savaşı mağdurları için kurulan vakıf, günümüzde 120'den fazla ülkede yetim sponsorluğu, acil yardım ve kalkınma projeleri yürütmektedir.

İHH İnsani Yardım Vakfı'nın mevcut genel başkanı Fehmi Bülent Yıldırım'dır. Bursa Şube Başkanı ise Hüseyin Kaptan…

Biz de Bursa’dan 5 gazeteci dostumuzla birlikte İHH Bursa Şubesi’nin davetlisi olarak bölgeyi ziyarete, yapılan güzel ve anlamlı çalışmaları yerinde görmek için Somali’ye geldik. Mogadişu Havalimanı’na inerken bizi Türkiye’nin çeşitli üniversitelerinde mezun olmuş vefalı, güleryüzlü Somalili kardeşlerimiz karşıladı. Daha havalimanında iken yoksulluğun kokusunu ve resmini çok net hissedebiliyorsun.

Somali halkı uzun zamandır batılı emperyalist güçler tarafından sömürülmüş ve dünyayı 100 yıl geriden takip ediyor diyebilirim.

İHH Bursa Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi ve Basın Sorumlusu Ebubekir Armağan gazetemizi ziyaret ederek bizi çalışmaları yerinde incelememizi istemişti. Biz de hiç tereddüt etmeden bu daveti kabul edip Somali’ye doğru hareket ettik. İHH’nın yeryüzünde birçok ülkede kayda değer yardımlar yaptığını biliyorduk.

Şimdi bizzat şahit oluyoruz.

Bu iyilik hareketinin karşılığını Somali halkının gözlerinde ve sözlerinde anlıyoruz ki bu zor şartların içinde umut veren bir gerçek var. O gerçeğin adı Türkiye...

2011 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Somali'yi ziyaret etmesi, ülkenin yeniden ayağa kalkma sürecinde önemli bir dönüm noktası olmuş. O günden sonra Türkiye, Somali'de yalnızca yardım yapan bir ülke değil, adeta geleceği inşa eden bir dost haline geldi.

İHH İnsani Yardım Vakfı da bu dönüşümün en önemli aktörlerinden biri.

Bugün İHH, 12 ülkede kurduğu 45 yetimhane ile yaklaşık 130 bin çocuğa Türkiye adına hamilik yapıyor. Erkek çocuklar üniversite eğitimini tamamlayıp meslek sahibi oluncaya, kız çocukları ise evlilik çağına gelinceye kadar destekleniyor. Barınmadan sağlığa, eğitimden sosyal yaşama kadar hayatın her alanında bu çocukların yanında olunuyor.

Somali'de ise yaklaşık 7 bin yetime doğrudan destek sağlanıyor. Sadece çocuklara değil, ailelerine de düzenli yardımlar ulaştırılıyor. Geçimlerini sağlayabilmeleri için sera hibeleri veriliyor. Bölgede özellikle katarakt ameliyatları başta olmak üzere önemli sağlık hizmetleri sunuluyor.

İHH'nın Somali'de yaptığı çalışmalar öylesine takdir toplamış ki, temsilciliğinin bulunduğu bölgedeki yollardan birine "Anadolu Yolu" adı verilmiş. Bu, sadece bir yol tabelası değil; Somali halkının Türkiye'ye duyduğu sevgi ve vefanın en anlamlı göstergelerinden biri.

Türkiye'deki hayırseverlerin destekleriyle Somali'de son derece modern yetimhaneler ve okullar kurulmuş. Bu okullarda eğitim dili Somalice, İngilizce ve Arapça. Derslikler ise teknolojik imkânlarla donatılmış durumda.

Hilal International Academy bunun en güzel örneklerinden biri. Okulda toplam 300 öğrenci eğitim görüyor. Bunların 101'i İHH'nın desteklediği öğrencilerden oluşuyor; 66'sı kız, 35'i ise erkek öğrenci.

Burada çok önemli bir işe imza atan İHH yetkilileri Somali’de her gün onlarca vatandaşın katarakt ameliyatını gerçekleştiriyor. Türkiye’deki bağışçıların yardımlarıyla yapılan bu ameliyatlar eğitimini Türkiye’de yapan Somalili doktorlar tarafından gerçekleştiriyor. Biz de ekip olarak bu ameliyatları yerinde izledik.

Halkın en çok sıkıntı çektiği konu katarakt hastalığı. Kuraklık ve iklim başta olmak üzere bölgede ciddi bir katarakt sorunu mevcut. İHH’nın himayesinde yılda yaklaşık 10 bine yakın kişinin ameliyatı gerçekleştiriliyor. Ve bu ameliyatın bedeli 5 bin Türk Lirası.

Bununla birlikte…

Elbette Somali'nin aşması gereken çok ciddi sorunlar hâlâ var. Yaklaşık bir milyon kişinin yerinden edildiği, mülteci kamplarında yaşam mücadelesi veren insanların bulunduğu bir ülkeden bahsediyoruz. Aşiretler arasındaki çatışmalar zaman zaman hayatı olumsuz etkiliyor.

Ancak tüm bu olumsuzluklara rağmen umut büyüyor.

Türkiye, sadece Somali'de değil, kendi topraklarında da uluslararası öğrencilere sahip çıkıyor. Ülkemizde eğitim gören yüz binlerce uluslararası öğrenciye birçok vakıf ve sivil toplum kuruluşu destek oluyor. Bursa'da da İHH gençlerin eğitimlerini tamamlayabilmeleri için önemli çalışmalar yürütüyor.

Programımızın bir diğer durağı TİKA Somali Koordinatörü Zafer Eşki ile gerçekleştirdiğimiz görüşme oldu. Eşki, TİKA'nın Somali'deki çalışmalarının temelinde "ortaklık duygusu" bulunduğunu vurgulayarak, projelerin yardım anlayışıyla değil, ihtiyaç analizi ve kalkınma odaklı bir yaklaşımla yürütüldüğünü ifade etti. Yapılan her çalışmanın şeffaf biçimde raporlandığını, kaynakların doğrudan halkın ihtiyaçlarına yönlendirildiğini belirtti.

2011 yılından bu yana Somali'de faaliyet gösteren TİKA'nın ilk etapta insani yardımlara ağırlık verdiğini, zamanla ise kalkınma projelerine odaklandığını aktaran Eşki; kırsal bölgelerde ebe yetiştiren ebelik okulu, yeni teknolojilerle donatılmış sağlık eğitimleri, dar gelirli kadınlar ve genç çiftçiler için kurulan seralar, mesleki eğitim enstitüleri, kadınlara yönelik aşçılık ve ekipman desteği ile cezaevlerinde verilen terzilik eğitimlerini örnek gösterdi. Ayrıca Mogadişu'nun altyapısına önemli katkılar sağlandığını, Türksom aracılığıyla Somalili askerlerin eğitim aldığını ve 2012 yılında TİKA ile İHH iş birliğinde Zemzem Üniversitesi'nin kurulduğunu ifade etti.

Görüşmeden çıkan en önemli mesaj ise şuydu…

TİKA, Somali'de sadece yardım ulaştıran bir kurum değil; eğitimden tarıma, sağlıktan mesleki gelişime kadar birçok alanda kalıcı kalkınmayı hedefleyen, toplumun kendi ayakları üzerinde durmasını amaçlayan projeler yürütüyor.

Somali'de gezerken sık sık şu cümleyi duydum: "Türkiye bizim dostumuz."

Aslında bundan daha fazlası var.

Türkiye, Somali'de sadece okul yapan, yetim büyüten, hastaları tedavi eden bir ülke değil; insanların geleceğine umut eken bir ülke.

Bugün bir Somalili çocuğun yüzündeki tebessümde Türkiye’deki bir hayırseverin katkısı var.

Belki de bunun için gönül rahatlığıyla şu cümleyi kurabiliriz:

Türkiye'nin vicdanı, Somali'de yaşamaya devam ediyor.