Çare elektrikte

Son günlerin ilk gündem konusu Hürmüz Boğazı. ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaş sonrası İran'ın elindeki en büyük kozu kullanarak Hürmüz Boğazı'nı trafiğe kapatması bir anda dünyayı allak bullak etti. Dünya çapında kullanılan petrol ve doğalgazın beşte biri, Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerler tarafından farklı ülkelere taşınmakta. İran'ın aldığı bu karar bir anda petrol ve doğalgaz fiyatlarını yukarı doğru fırlatırken ardından Amerika Birleşik Devletleri'nin de misilleme olarak Hürmüz Boğazı'na ikinci bir kapatma getirmesi bu artışı daha da hızlandırdı.

Boğazın stratejik etkisi oldukça önemli. Basra Körfezi'nde üretilen ve küresel pazara deniz yoluyla dağıtılan petrol trafiği sekteye uğrayınca, ülkemizde özellikle motorinin litre fiyatı 100 liraya doğru yaklaşırken benzin ve LPG'ye gelen zamlarda bu rakamı yakından takip ediyor. Durum sadece bizi değil az gelişmiş, gelişmekte olan ve gelişmiş tüm ekonomileri dar boğaza soktu. Avrupa Birliği'nin lokomotifi Almanya'nın en yetkili ağzından yapılan açıklama, ABD-İsrail, İran savaşı hemen bitse dahi verdiği zararın uzun süre daha hissedileceği şeklinde. Petrol ve doğalgaz denince sadece araçlarımızda kullandığımız yakıt ya da evlerimizde kullandığımız doğalgaz aklımıza gelmekte.

Keşke bu kadar ile sınırlı olsa. Özellikle petrol, plastik üretimi, oto lastik üretimi, tüm boya çeşitlerinin imalatı gibi ilk akla gelen materyallerin yanında, sentetik elyaf, gübre, asfalt, yağlama yağları, kozmetik, ilaç sektörü gibi birçok alanda ham madde olarak da kullanılmakta. Kısacası petrol küresel enerjinin baş kaynağı olmanın yanında, birçok alanında vazgeçilmezi. Dipnot olarak, toprağın altından çıkan ham petrol işlendiğinde ortalama olarak, yüzde 43 benzin, yüzde 18 dizel ve fuel oil, yüzde 11 LPG yüzde 9’da jet yakıtı elde edilmekte.

Ulaşım sektörü başta olmak üzere dünya üzerindeki sanayi üretimi göbekten petrole bağlı. Türkiye'nin günlük ham petrol tüketimi ortalama 1 milyon varil civarında. Bunun kayda değer bir oranı ithalat ile karşılanırken yüzde 13-14'lük bir bölümü kendi topraklarımızdan çıkartılır durumda. Ülkemiz, 2024 rakamlarına göre dünyanın en çok petrol tüketen ülkeler listesinin 21. sırasında bulunuyor.

Araç sahiplerinin dikkatini çekecek bir rakam da, Türkiye'deki toplam akaryakıt satışlarında motorin oranı yüzde 71,3, benzin oranı da yüzde 28,7 civarındadır. Düz bir hesap yaparsak, kullandığımız petrolün yaklaşık yüzde 90'ını dışarıdan alıyoruz. Doğalgazda fazla ayrıntıya girmeyeceğim ama rakamlar petrolden çok daha farklı değil.

Konumuzda, önceliğimizi petrole verdiğimiz takdirde, yapmamız gereken en önemli atak, her gün trafiğe çıktığımız araçlarımızın acilen petrol bağımlılığından kurtararak elektrikli araçlara dönüşümünü yapmak olmalı. Yine bilmeliyiz ki, petrol fiyatları arttıkça ithalatçı olduğumuz için cari açığımızla katlanarak artmakta.

TOGG markası ile elektrikli araçlar hakkında milletçe bilgimiz çoğaldı. Yerli ve milli markamızı taşıyan araçları yollarda daha fazla görür olduk. Bunun yanında yurt dışından ithal edilen farklı markalara sahip on binlerce araçta trafikte seyir halinde. Türkiye'de 2025 yılında elektrikli araç pazarı adeta bir rekor kırarak, 200.000 adetlik satışı gerçekleştirdi. Bu değişim ve dönüşümün hızlanarak devam etmesi diğer bir yandan da devletin buna teşvik eden fırsatlar yaratması gerekli. Akaryakıt fiyatlarına zam geldikçe hop oturuyor hop kalkıyor, yarın gece saat 24.00'den itibaren akaryakıt fiyatları zamlanacak haberlerini duyduğumuz gibi etkilenmemek için benzin istasyonlarında kuyruğa giriyoruz.

Fakat o gün kuyruğa girmemiz aslında anlam taşımıyor. O an için depomuzu fullesek bile bir sonraki yakıtı yine zamlı fiyattan almış oluyoruz. Bu sıkıcı durumdan kurtulmamız için elektrik üretimimizin mümkün mertebe yenilenebilir kaynaklardan olması, trafiğe elektrikli araçlarla çıkar hale gelmemiz ertelenmemesi gereken bir ihtiyaç. Erteleyerek, ağırdan aldığımız takdirde cari açığımız artmaya, akaryakıta verdiğimiz para cebimizdeki deliği büyütmeye devam edecek.

SAĞLICAKLA KALIN