‘Çalıkuşu’ yaşamaya devam ediyor…

Zeyniler Köyü desem aklınıza Çalıkuşu gelir mi?

Reşat Nuri Güntekin, ilmek ilmek nasıl zihnimize işledi satırlarını.

Feride’nin Anadolu’da öğretmen olmak için verdiği mücadele Türk toplumu için bir umut, Türk edebiyatı için de Anadolu’ya açılmanın sembolü olarak kabul edildi.

Kitabı okumayanlar belki izlediği ‘Çalıkuşu’ dizisinden hatırlar Zeyniler’i…

Bursa’da olduğunu bilmesek, bize benimsetilen algıyla bu köyü, doğuda dağ başında bir yer diye hayal ederiz.

Hâlbuki bize hiç uzak değil; şehir merkezine 3 km. mesafede, Kaplıkaya Vadisi’nin yamaçlarında Yıldırım’a bağlı bir köy.

Tabii yakında olanın kıymeti daha az biliniyor; gitmesek de görmesek de bizim ya sonuçta…

Elektrik bile 2012’de ulaşmış Zeyniler’e.

Biz de daha fazla geç kalmadan, geçen hafta Yıldırım Belediye Başkanı Oktay Yılmaz’ın, S.S. Zeyniler Çalıkuşu Kadınlar Tarımsal Kalkınma Kooperatifi’nde düzenlediği program sayesinde gezdik, gördük.

Belki haberlerde ‘Başkan Yılmaz, kadın gazetecileri ağırladı’ başlığını görmüşsünüzdür.

Bu pozitif ayrımcılığın sebebi, Zeyniler’i canlandıran kadın kooperatifinin başarısından gurur duyalım diyeydi.

Defalarca yazdım; Bursa’da bu alanda öncü ilçe Yıldırım.

Bunu ifade ederken de amacım hiçbir zaman siyasi göndermede bulunmak, bir belediye başkanını övmek değildi.

Toplumda her kim bir başarıya imza atıyorsa gurur duyuyor, önemsiyor ve herkes duysun, okusun diye çabalıyorum.

Çünkü gelişmeyi, ilerlemeyi, kalkınmayı sağlayacak olan bu diye inanıyorum!

Ve biraz Zeyniler’den biraz da kooperatifin Çalıkuşlarından bahsetmek istiyorum.

***

Zeyniler Çalıkuşu Kadınlar Tarımsal Kalkınma Kooperatifi yolculuğuna 2015’te yedi ortak ile çıktı ve 2016 Şubat ayından itibaren tescili onaylanarak yaş aralığı 40-79 olan, okuryazar- doktora düzeyinde eğitimli, 42 kadın ortak ile yoluna devam ediyor.

Kooperatifin Yönetim Kurulu Başkanı Mahinur Makar’ı tanıyanlarınız olduğuna eminim.

“Kayseri’nin mantısı, Kars’ın Hıngel’i varsa Bursa’mızda da Zeyniler Hınkalı var” diyerek; ‘o nedir?’ diye hepimizi meraklandırmıştı.

Tabii Başkan Yılmaz’ın bu organizasyonu Türkiye'de yöresel yemeklerde tescil alan ilk kadın kooperatifinde düzenlenince hem Hınkal hem aşure yeme fırsatımız oldu.

Bir parantez açayım:

Zeyniler Hınkalı’nın kökeni Kafkasya ve kültürel miras niteliğinde. Mutfak kültüründe önemli bir yere sahip olan bu lezzet günlük öğünlerde tüketimin yanı sıra; düğün, bayram, festival, asker uğurlama, misafir ağırlama gibi özel günlerde de ikram ediliyor.

En önemlisi, el işçiliğiyle yufkaların büzülmesi ve haşlanarak pişirilmesi aşamaları özel bir ustalık becerisi gerektirmekte!

Başkan Mahinur Makar bilgi verirken şuna da değindi:

“Kooperatifimiz tarafından 2023 yılında tescil ettirilen “Zeyniler Hınkalı” adlı coğrafi işaretin başvuru ve tescil süreci; T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü'nün faydalanıcı, Tarım ve Orman Bakanlığı Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı'nın eş faydalanıcı olarak yer aldığı ve Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilen "Kadınların Kooperatifler Yoluyla Güçlendirilmesi Projesi (TREESP1.2.WOMENCOOP)" kapsamında kooperatifimize görevlendirilen Gıda Müh. Cem Kösemeci’nin danışmanlığında yürütülmüş ve başarıyla sonuçlandırılmıştır.”

Coğrafi işaret tescili olan Hınkal için özel bir kesme bıçağı bulunuyor, bu da araştırmalar sırasında ortaya çıkıyor.

Ayrıca kayın ağacından yapılan çatallarla yeniyor. Bu ağacın tercih edilmesinin sebebi ise; kayın ağacının anti bakteriyel özelliğiyle kendi kendisini temizleyebiliyor olması.

Daha çok anlatmak isterim ama sürprizi kaçmasın; gidip muhakkak tadın, tattırın diyor ve kooperatifin Çalıkuşlarına geçiyorum.

Kadın kooperatifleri neden gereklidir? diye sorarsanız cevabı Mahinur Başkan’ın açıklamasında saklı:

“Her birimizin yolundaki engeller, gelişmemize destek olan faktörler ve hayata bakış açımız farklılık gösterse de, var olan yeteneklerimizi birleştirip, ortak bir mücadelede birleştik. Çalışmalarımız, kırsal kesimdeki kadın birlikteliğini, uygun eğitim programları ile harmanlayıp, kadının toplum içindeki konumunu yükselterek, sosyal, ekonomik özgürlüğünü kazanmasıyla ve dolasıyla aile, bölge ve ülke ekonomisine katılımına katkısını kapsamaktadır. İşin ekonomik boyutu muhakkak var ama bununla sınırlı değil. Aynı anda burada birbirimize güvenerek, inanarak çalışıyoruz. Kadınlar sosyalleşiyor, kendilerine güveniyor. Eğitimler de alıyor ve kendilerini geliştiriyor.

Üretim sürecine katılan kadınlar emeklerinin karşılığında aile ekonomilerine katkı sağlayarak, hayata yönelik motivasyonlarını, arttırmaya başladılar. Tüm üyelerin bir araya geldiği sosyal aktiviteler, herkesin birbirini daha iyi tanımasına, kaynaşmasına ve yeni fikirlerin ortaya çıkmasına zemin oluşturdu. Kadının toplum içindeki konumunu yükseltme yönündeki amacımızı da bu şekilde adım adım gerçekleştirmeye başlamış olduk.”

En güzel örneklerinden biri Çalıkuşlarından olan Zübeyde Koştur.

71 yaşındaki Zübeyde Koştur, eğitimler sayesinde Tekirdağ’da üniversite öğrencisi olan torununa mobil bankacılık kanalıyla para gönderebildiğini gururla anlatıyor.

Hem gelir elde ediyor hem de tüm işlemleri kendisi gerçekleştiriyor.

Bir kadının kendi ayakları üzerinde durabilmesinden daha önemli ne olabilir ki zaten!

Bu arada Zeyniler Çalıkuşu Kadınlar Tarımsal Kalkınma Kooperatifi; haftanın 7 günü hizmet veriyor. Yaz-kış hava koşullarına göre saat aralıklarında değişiklik olabiliyor, bunu da sayfalarından paylaşıyorlar.

Mahinur Başkan’ın çağrısı da var:

“Zeyniler Kadınlarının birlik ve beraberlik içerisinde olduğu, huzurun doğa ile birleştiği noktada konuklarımızı evimizdeymişçesine ağırlıyor olmanın keyfi ile sizleri her zaman aramızda görmeyi diliyoruz...”

Son bir hatırlatma yapmak istiyorum.

Bursa’da kadın kooperatiflerinin sayıları en çok Yıldırım’da ve hem şehre hem de Marmara Bölgesi’ne örnek teşkil edecek başarılara imza atılıyor.

Daha önceki açıklamasında Başkan Yılmaz, ‘Güçlü kadın, güçlü toplum’ mottosuyla her zaman gündeminde olan kooperatiflerden bir müjde paylaşmıştı:

“Tarımsal ve ticari kadın kooperatiflerimiz bulunuyor. Güney Marmara Bölgesi'nin (Bursa, Balıkesir, Bilecik) ilk ve tek üst birliğini biz kurduk: Gülçiçek Hatun Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifleri Birliği!

Bundan sonraki süreçte hem Bursa’daki hem de çevre illerdeki ticari kadın kooperatiflerine ev sahipliği yapacak bir birlik oluşturmuş olduk.”

Tüm bu gelişmeler çerçevesinde emeğe geçen herkese teşekkür ediyorum ben de.

Başkan Yılmaz’dan ricamızdı; ‘bizi kadın kooperatiflerine götürür müsünüz?’ demiştik.

Bizi kırmadı, sıradakini iple çekiyoruz ve kadınlara dair çalışmaların tüm yerel yönetimlere örnek teşkil etmesini temenni ediyoruz…