Hava Durumu

Şimşek: Bu hızla Bursa’nın dönüşümü yıllar sürer

Yazının Giriş Tarihi: 06.02.2024 00:05
Yazının Güncellenme Tarihi: 05.02.2024 17:05

Bugün 6 Şubat Kahramanmaraş Depremi’nin yıl dönümü. Felaketin, acının, binlerce kişinin yaşamına mal olan afetin sene-i devriyesi. Bu örnekten Bursa ders çıkardı mı? TMMOB Mimarlar Odası Bursa Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Şirin Rodoplu Şimşek; “Bursa için öngörü zaten dramatikken, 3-4 kat kayıp yaşanma ihtimali önümüze çok kötü bir senaryo koyuyor” dedi.

 

6 Şubat Kahramanmaraş Depremi’nin üzerinden bir sene geçti!

Bu cümleyi kurmak ne kadar kolay ama dehşeti ve kayıplarımızı unutmak ise çok zor hatta imkânsız. 04.17’de Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde 7,7 büyüklüğünde, aynı gün saat 13.24’te ise 7,6 büyüklüğünde başka bir deprem daha meydana geldi. Sarsıntının büyüklüğü ve etki alanı nedeniyle çaresizliğin ne demek olduğunu anladık. Hepimizin kalbi depremden etkilenen 11 il için attı, dualarımız onlarlaydı. 17 Ağustos Depremi’nin ardından ders alınmadığını, yapılan hataların tekrarlandığını acı bir şekilde öğrendik. Bugün hâlâ 6 Şubat’ta ölenlerin sayısı tartışılıyor. Bölgenin yeniden imarı için yapılması gerekenler projelendiriliyor, konuşuluyor. Peki, ne kadar yol katedilebildi?

Bu soruyu ve daha TMMOB Mimarlar Odası Bursa Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Şirin Rodoplu Şimşek’e sordum.

Geçen sene depremin ardından tüm şehirlerde olduğu gibi Bursa’da da yardım seferberliği vardı. Erzak, kılık-kıyafet, ilaç vb. toplanması kadar tasnif edilmesi ve güvenli bir şekilde ulaştırılması gerekiyordu. Bursa’da koordine bir şekilde bunu yapmayı başaranlar arasında Bursa Akademik Odalar Birliği’ne (BAOB) bağlı akademik odalar bulunuyordu. O dönemde hem bölgenin durumunu, depremde kaybın bu denli büyük oluşunun sebebini Başkan Şirin Rodoplu Şimşek’le konuşmuş, hem de olası Marmara Depremi’nde Bursa’nın başına gelebilecekleri ve önlemleri kendisinden dinlemiştik. Felaketin yıl dönümünde ne kadar farkındalık sağlandı, önlem alındı ve en önemlisi seçim sürecinde slogan haline gelen ‘kentsel dönüşüm’de ilerlendi? Baştan belirteyim ne Bursa için ne de diğer deprem potansiyeli yüksek bölgeler için iç açıcı bir tablo yok önümüzde.

Çok sayıda anma töreni, farkındalık etkinliği yapılan bugünlerde Mimarlar Odası Bursa Şubesi'nin düzenlediği 6 Şubat depremine özel sunumda konuşmacılar Mimarlar Odası İzmir Şubesi 48. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı İlker Kahraman ve Mimarlar Odası Kahramanmaraş Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Yunus Emre Kaçamaz’dı. ‘Fragmanı Yaşadık’ ve ‘Afetten Felakete’ konulu sunumlarını izleme, sorularımı sorma fırsatım oldu. Bu sayede çoklu bakış açısı röportajıma yansıdı. Katkılarından dolayı teşekkür ediyorum.

Zaman bizler için hızlı akmış olsa da unutmadık, unutamayız!

Tekrar ülkemizin başımız sağ olsun, bir daha böyle bir felaket yaşamamak temennisiyle…

 

DÖNÜŞÜM YAVAŞ İLERLİYOR

6 Şubat Depremi’nin ardından Kahramanmaraş ve Bursa’nın birbirine benzerliği üzerinde durulmuş ve aynı felaketin yaşanmaması için yapılması gerekenleri belirtilmişti. Bir sene sonra durum nedir? Ne kadar yol katedildi?

Maalesef Bursa’yı da benzer bir durum bekliyor. Hatta yıkım ve etkileri, sanayi kenti olduğumuz için çok daha fazla olacak. Biz ivedi yapılması gerekenleri sıralarken; Bursa’nın envanterinin yapılmasından, binaların taranmasından bahsetmiştik. Belediyelere bu anlamda öneri götürdük. Nilüfer Belediyesi ile ‘Taşıyıcı Sistem Tespit Protokolü’ imzaladık. Bursa Büyükşehir Belediyesi ile Envanter Tespiti ile ilgili protokol yaptık. Riskli yapıları tespit etmekten öte 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’la kentsel dönüşüme zemin olabilecek şekilde sahadaki binaları analiz etmeyi amaçladık.

Kaçak yapılaşmanın olduğu, riskli bölgelerde kentsel dönüşüm başladı.

Bursa’da kaçak yapı stoku yüzde 65-70 oranındayken elbette kentsel dönüşüm hareketleri yetersiz. Bu hızla Bursa’yı kurtarmak 20-30 yıl sürecek. Ama bir yerden başlanmış olması kıymetli!

ÖZEL TEŞEBBÜSE YER AÇIN

‘Kentsel dönüşüm’ çalışmaları neden yavaş ilerliyor? Tek kurtuluş bu mu? Başka yöntemler uygulanabilir mi?

Kaçak yapılaşmanın olduğu, riskli bölgelerde kentsel dönüşüm başladı. Ancak tek başına belediyelerin yürütebileceği bir çalışma değil bu. Devlet politikası haline gelmesi lazım. Özel teşebbüs ise bütüncül olmayan planlara takılıyor, hukuki mecralarda krizler yaşanıyor. Bu kentin tek kurtuluşu binaların yenilenmesi. Doğru sosyal projelerle güvenli ve dirençli yapılardan başka çaremiz yok! Güçlendirme gibi ara çözümler maliyetleri açısından istenmiyor. Yeterli, kabul edilebilir rantabl çözümler değil. 2000 yılından önce dönüşen çok katlı bölgeler var ve bunlar mezar. Dönüşüm, ekonomik olarak çok güç. Topyekûn bir harekete ihtiyaç var. Özel teşebbüse de yer açılmalı.

HÂLÂ BOŞALTILAN BİNA YOK

Bu süreçte Akademik Odalar’ın yapmış olduğu envanter çalışmalarının yüzeysel olduğunu belirtenler oldu. Yapmış olduğunuz çalışmalarla ilgili ayrıntılı bilgi verir misiniz?

Biz, binaların envanterini çıkardık. Bunu yaparken binalar ruhsata tabi mi, bodrumu var mı, yapım yılı, kaç malikinin olduğu gibi bilgileri tespit ettik. Tüm binaları statik test uygulayabilmemiz söz konusu değil. Binadan numene alarak, röntgeni çekerek hesaplama yapılması kamu eliyle çok zor. Biz ancak tarama yapabiliriz. Bursa’da 650 binden fazla yapı mevcut. Kaçak yapıları ve 2000 öncesi yapılan binaları sıkıntılı diye kabul ediyoruz, bu şekilde ilerliyoruz. Nilüfer’de çok sayıda mahalle tarandı. En planlı, ruhsatlı diye düşündüğümüz ilçe de bile çokça zedelenmiş taşıyıcı sistem, kesilmiş kolonlar, kirişler tespit edildi ve belediyeye raporlandı. Belediyede vatandaşlara gereğinin yapılması için bildiride bulundu ama hâlâ boşaltılan bina yok! Bugün deprem olsa kesik kolonlu yapılarda oturanlar var.

 

ÖNGÖRÜNÜN 3 KATI ÖLÜM!

Elimizde bir Kahramanmaraş örneği var. Bursa ile Kahramanmaraş’ı karşılaştıracak olursanız olası bir depremde şehrin akıbeti sizce ne olur?

Depremin yarattığı etkiye bağlı olarak çok güçlü bir kentsel dönüşüm hareketi beklerdik ama yok. Toplanma alanları eksik. En hazır olduğunu düşündüğümüz planlı belediyede bile toplanma alanlarının yarısı kayıp, imara dönüşmüş. Daha kötüsünü söyleyeceğim; şubemizde ‘Deprem İnisiyatif Çalışma Grubu’ oluşturuldu. Çok araştırma yapıldı. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı- AFAD’ın İRAP (İl Afet Risk Azaltma Planı) bulunuyor. Burada Kahramanmaraş için olası bir depremde öngörülen ölümün 3 katı gerçekleşti! İRAP raporlarındaki verileriyle zaten öleceğimizi biliyoruz. Sayısal veriler belli. Ama tahminle olan arasında kat kat fark var. Bursa için öngörü zaten dramatikken, 3-4 kat kayıp yaşanma ihtimali önümüze çok kötü bir senaryo koyuyor.

DURUMUMUZ TRAJİK

İRAP’a göre diğer yürütülen çalışmalar neler? Bunların işlerliği var mı?

AFAD her ilde olası bir afete müdahale için kurumları yetkilendirmiş, görevler dağıtmış. Bursa için 300 kuruma biz yazı gönderdik. Sadece 10-15 kurumdan cevap alabildik. Diğerlerinin ya hazırlığı yok ya da kendilerine atfedilen görevlerin farkında değiller. Bursa’nın durumu bu kadar trajik!

Sadece bunlarla da bitmiyor elbette. Deprem sonrasını yönetebilecek bir planımız bulunmuyor. Ulaşımı zaten hiç konuşmuyorum. Kriz halindeyken arterlerin tamamen tıkanacağını ve hareket edemeyeceğimizi, gelen yardımları bile yönetemeyeceğimizi biliyoruz. Birkaç kentsel dönüşüm projesi ve STK’ların, meslek odalarının ürettiği raporlar dışında bir şey yok elimizde.

KOOPERATİF MODELİ

Dönüşümü hep bir kurumdan bekliyoruz. Ama vatandaşın da sıcak bakmadığını görüyoruz bazı bölgelerde. Uydu kentlerin olmayışı bunu tetikliyor. Görüşleriniz ve önerileriniz neler?

Kira enflasyonu var. Vatandaş da dönüşüm istemiyor. Devletin sosyal konut yığınları olmalı. Vatandaş evinden çıkıp kiraya geçmemeli. Yaratılan her yeni kiracı yeni sorunları beraberinde getiriyor. Bizim gibi bu kadar kötü yapılaşmış bir kente sihirli değnek gerek. Şu haliyle yapılabilir değil. En kötü bölgeler en yüksek yapıların olduğu yerler! Deprem olursa ne olacağını kestiremiyorum!

Kentsel dönüşüm için kooperatif modeli getirilmeli. İzmir’de akademisyenler bununla ilgili çalışmalara başladı. Bu model işleri hızlandırır. Belediye beni dönüştürsün diye beklemek çözüm değil.

Tek örneğimiz tabii ki Kahramanmaraş depremi değil. Ders çıkarılması ve acilen harekete geçilmesi için doğa bizi çokça sınadı. İzmir’de de benzeri yaşandı, diğer pek çok ilde de. Felaketin bölgesinde son durumu ve diğer ayrıntıları Mimarlar Odası İzmir Şubesi 48. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı İlker Kahraman ve Mimarlar Odası Kahramanmaraş Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Yunus Emre Kaçamaz ile konuştuk.

İzmir için açıklamasında İlker Kahraman; “Yaşadığımız bizim için büyük bir depremdi. Bu bir fragmandı. İzmir’de de şu gerçekle karşılaştık; kurtarma çalışmalarına hiç hazır değiliz! 6 Şubat’ta onların yaralarını çok iyi anladığımızı düşündüğümüz için desteğe gittik ama inanılmaz bir yıkım gördük. Asıl soru şu olmalı: Neden ölüyoruz?” ifadelerini kullandı.

Kahramanmaraş ve İzmir ile ilgili ayrıntıların devamı ise yarın…

Yükleniyor..
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.