Önce birey kurtarılmalı!

Bir süredir sokakta yürürken, toplu taşımada ayakta beklerken, okul önünde çocuğunu almaya gelen velilere bakarken aynı cümle dönüp duruyor kafamda. Herkes kendi çocuğunu kurtarmanın derdinde. İyi okula gitsin, iyi çevresi olsun, kötü alışkanlıklardan uzak dursun. Kimseye muhtaç olmasın. Haksız mıyız, değiliz. İnsan evladını düşünmez mi. Düşünür elbette. Ama tam da burada küçük ama çok hayati bir ayrıntıyı kaçırıyoruz.

Bak dostum, sen çocuğunu dünyanın en iyi okuluna göndersen ne olur. Eve en pahalı kitapları doldursan, tabletini filtrelesen, sosyal medyadan uzak tutsan ne olur. Kapıdan çıktığı anda başka çocuklarla aynı havayı soluyor. Aynı sokaktan geçiyor. Aynı otobüse biniyor. Aynı parkta oynuyor. Aynı ülkenin insanı oluyor. Senin çocuğun incelik öğrenirken başkasının çocuğu kaba saba büyüyorsa, senin çocuğun empatiyle yetişirken başkasının çocuğu şiddeti normal görüyorsa, işte orada herkesin emeği boşa gidiyor.

Eğitimsizliğin sadece okul okumamak olmadığını yıllardır anlatıyoruz ama hâlâ anlamamakta ısrar ediyoruz. Eğitim dediğin şey sadece matematik, fen, yabancı dil değil. Eğitim birinin sözünü kesmemek, sıraya girmek, başkasının hakkına saygı duymak, sinirlendiğinde bağırmamak, güçlü olunca ezmemek demek. Bunlar evde öğreniliyor. Sokakta pekişiyor. Toplumda sınanıyor.

Şimdi dürüst olalım. Çocuğunu özel okula yazdırıp kapıdan bırakırken, içinden “oh be kurtardım...” diyen kaç kişi var. Oysa kurtarmadın. Sadece kendi vicdanını bir süreliğine rahatlattın. Çünkü senin çocuğun büyüyünce trafikte korna çalan o adamla, iş yerinde mobbing yapan yöneticiyle, apartmanda gürültü eden komşuyla aynı hayatın içinde olacak. Onlar değişmedikçe senin çocuğun da huzur içinde kalamayacak.

Asıl mesele burada başlıyor. Biz başkasının çocuğunu dert edinmiyoruz. Onun terbiyesizliği beni ilgilendirmez diyoruz. Oysa tam olarak bizi ilgilendiriyor. Çünkü o çocuk büyüyüp öğretmen oluyor, polis oluyor, esnaf oluyor, yönetici oluyor. Senin çocuğunun hayatına bir yerden dokunuyor. Kaba bir sözle, adaletsiz bir kararla, merhametsiz bir bakışla...

Toplumu kurtarmadan bireyi kurtaramazsın. Bu cümle kulağa biraz ağır geliyor ama gerçek bu. Herkes kendi çocuğunun peşine düşerse ortada kurtulmuş çocuk kalmaz. Sadece daha iyi şartlarda büyümüş ama hâlâ güvensiz bir dünyada yaşayan bireyler olur.

O yüzden belki de şunu sormamız gerekiyor kendimize. Ben sadece kendi evladım için mi iyiyim yoksa başkasının çocuğu için de örnek miyim? Sokakta çocuğun yanında nasıl konuşuyorum? Hakkım yenince nasıl tepki veriyorum? Gücüm varken merhametli olabiliyor muyum?

Çocuklar nasihatle değil gördükleriyle büyür. Biz neyi normalleştirirsek onlar onu doğru sanır. Kabalığı, saygısızlığı, bencilliği normalleştirdiğimiz sürece hiçbir okul, hiçbir kurs, hiçbir sistem mucize yaratmaz.

Bakın değerli okur, mesele çok basit aslında. Hepimiz biraz daha sorumluluk alırsak, sadece kendi çocuğumuzu değil bütün çocukları düşünürsek, işte o zaman gerçekten bir şeyleri kurtarmış oluruz. Aksi hâlde hepimiz aynı gemideyiz ama kimse kürek çekmek istemiyor. O gemi yavaş yavaş su alıyor.

Mesele sadece iyi çocuk yetiştirmek değil. Mesele iyi bir toplum bırakabilmek. Senin evladın ne kadar temiz kalpli olursa olsun, pisliğin normalleştiği bir dünyada yürümek zorunda kalıyorsa bu iş yarım kalmıştır. Çocuğunu kurtarmak istiyorsan başkasının çocuğunu da dert edineceksin.

Başkasının evladına gösterdiğin sabır, aslında kendi evladına açtığın güvenli bir yol olur. Bir çocuğu değil, bir nesli düşünmeye başladığımız gün işte o gün gerçek kurtuluş başlar. O zamana kadar hepimiz sadece kendimizi avutuyoruz.

Dilerim bir gün çocuklarımızı sadece sınavlardan, kötü alışkanlıklardan ya da hayattan değil, birbirinden de korumak zorunda kalmayız. Dilerim iyi insanlar çoğalır, kabalık azınlıkta kalır. Ve dilerim bir çocuğun gülüşü, başka bir çocuğun hoyratlığı yüzünden solmaz. Hepimiz için daha sakin, daha anlayışlı, daha insan bir yarın olsun.

Sağlıcakla kalın; haftaya görüşmek üzere...