Bursa’da imar krizi: Kaybedilen güven duygusu

Bursa, Türkiye’nin üretim gücü yüksek şehirlerinden biri olmasının yanı sıra, son yıllarda hızla büyüyen nüfusuyla da dikkat çekiyor. Ancak plansız yapılaşma, imar sorunları ve denetim eksiklikleri, bu büyümenin bedelini binlerce vatandaşa ödetiyor.

Bugün Bursa’da yaşanan imar krizi, yalnızca hukuki ya da ekonomik bir sorun değil; aynı zamanda toplumsal güveni sarsan ciddi bir sosyolojik vakaya dönüşmüş durumda.

Yaklaşık 20 bin malikin mağdur olduğu ifade edilen süreçte, oturum izni alınamayan binalar, yarım kalan inşaatlar ve “başlanacak” denilerek satılan ancak yıllardır tek bir çivinin dahi çakılmadığı projeler bulunuyor. İnsanlar yıllarca çalışıp biriktirdikleri paralarını, kimi zaman ömür boyu ödeyecekleri kredilerle birleştirerek ev sahibi olma hayali kurdu. Fakat bugün birçok aile, ne evine kavuşabildi ne de geleceğini güven içinde planlayabiliyor.

Ev sahibi olmanın, yalnızca dört duvara sahip olmak anlamına gelmediğini hepimiz biliyoruz. Bir ev; güveni, huzuru, geleceği ve aidiyet duygusunu temsil eder. İşte tam da bu nedenle yaşanan mağduriyet, yalnızca ekonomik kayıplarla ölçülemez. Kira ödemeye devam eden, aynı zamanda teslim edilmeyen evinin taksitini de karşılamak zorunda kalan binlerce vatandaş için bu süreç, psikolojik ve sosyal açıdan da ağır sonuçlar doğuruyor.

İmar kirliliğinin ulaştığı nokta, beraberinde haksız kazanç ve haksız zenginleşme tartışmalarını da getirdi.

Bu kapsamda bazı inşaat firmalarına yönelik operasyonlar düzenlendi; gözaltılar gerçekleşti ve bazı firma sahiplerinin tutuklu yargılanmasına karar verildi. Hukukun işletilmesi elbette kamu vicdanı açısından önemlidir. Ancak hukuki süreçlerin yanında, mağdur vatandaşların zararlarının nasıl giderileceği sorusu da en az bunun kadar önem taşımaktadır.

Bugün Bursa’da inşaat sektöründe gözle görülür bir durgunluk yaşanıyor.

Yarım kalan projeler ve yaşanan belirsizlikler, sektöre duyulan güveni önemli ölçüde azalttı. Özellikle sınırlı bütçeyle ev sahibi olmak isteyen vatandaşlar, artık yalnızca fiyat araştırması yapmıyor; satın alacakları projenin tamamlanıp tamamlanmayacağını, hukuki durumunu ve güvenilirliğini de sorguluyor. Güvenin kaybolduğu bir piyasada ise yatırım yapmak her geçen gün daha da zorlaşıyor.

Bu noktada meseleye yalnızca belediyeler veya özel sektör açısından bakmak eksik kalacaktır.

İmar planlarının hazırlanmasından ruhsatlandırma süreçlerine, denetim mekanizmalarından tüketicinin korunmasına kadar birçok aşamada kamu kurumlarının da etkin sorumluluğu bulunmaktadır. Yaşanan mağduriyetlerin tekrar etmemesi için daha şeffaf, daha sıkı ve daha hesap verebilir bir denetim sistemine ihtiyaç vardır.

Yaklaşık 20 bin malikin yaşadığı mağduriyet, artık akademisyenlerin, şehir plancılarının, hukukçuların ve sosyologların birlikte değerlendirmesi gereken önemli bir toplumsal olaydır. Çünkü bu mesele, yalnızca yarım kalan binalardan ibaret değildir. İnsanların devlete, hukuka ve ekonomik sisteme duyduğu güven de bu süreçten etkilenmektedir.

Elbette suç bireyseldir ve hukuki sorumluluk da kişiseldir. Ancak böylesine geniş kitleleri etkileyen olaylarda yalnızca sorumluların yargılanması yeterli olmayacaktır. Aynı zamanda mağduriyetlerin giderilmesine yönelik kalıcı çözümler geliştirilmesi, tamamlanamayan projeler için yeni modeller oluşturulması ve vatandaşların haklarının daha güçlü şekilde korunması gerekmektedir.

Şehirler, yalnızca yükselen binalarla değil; adalet, şeffaflık ve güven duygusuyla gelişir.

Bursa’nın yeniden güven veren bir şehir olabilmesi için yarım kalan inşaatların tamamlanmasının yanında, sarsılan güvenin de yeniden inşa edilmesi şarttır.

Çünkü kaybedilen yalnızca beton değildir; yılların emeği, insanların umudu ve geleceğe duydukları inançtır. Güçlü şehirler, güçlü kurumlarla; güçlü kurumlar ise hesap verebilirlik ve hukukun üstünlüğüyle ayakta kalır.